Sütten Kesme | Uzmanlar ve Tedavi Bilgileri

Bir hasta geçici olarak kendi başına nefes alamıyorsa, doktorlar yapay solunum cihazı kullanır.

Bunun nedenleri çok çeşitli olabilir.

• Örneğin, genel anestezi altında yapılan bir ameliyatta yapay solunum rutin olarak kullanılır.
• Ancak ağır yaralanmalar, zehirlenmeler veya solunum durması durumlarında da bu yöntem gerekli hale gelir. Bu süreçte sağlık personeli, hastanın vücudu aktif olarak solunuma yardımcı olmadan bir solunum gazı karışımını doğrudan akciğerlere verir.

Ameliyatlarda olduğu gibi birkaç saatlik kısa süreli solunum desteğinden sonra özel bir weaning süreci gerekmez. Anestezinin etkisi geçtikten sonra doğal solunum kendiliğinden yeniden başlar.

Bir haftadan uzun süren solunum desteği durumunda solunum kasları zayıflar. Solunum kasları veya akciğerleri hasar görmüş hastalar kendi başlarına nefes alamazlar. Kendi başlarına nefes alabilmelerini sağlamak için hastaların bu beceriyi aşamalı olarak geliştirmeleri gerekir.

Bu sürece “weaning” denir.

Bir hasta çok uzun süre yapay solunum desteği almışsa, weaning büyük bir zorluk teşkil eder. Bu süreçte farklı teknikler kullanılır:

Yardımlı spontan solunumda, ventilasyon kademeli olarak azaltılır ve solunum yavaş yavaş yeniden başlar.

Sıklıkla, ventilasyon ve spontan solunum aşamaları arasında kontrollü geçişler de gerçekleşir. Bu süreçte solunum kasları kısa bir süreliğine solunumu üstlenmek zorundadır, ancak ventilasyon sırasında tekrar dinlenebilir.

Spontan solunum aşamaları giderek daha da uzar. Bu şekilde hasta solunum kaslarını çalıştırır. Bu süreç, solunum tamamen işlevsel hale gelene kadar devam eder. Her bir vakanın durumuna göre, solunumu kolaylaştırmak için başka önlemler de alınır.

Bunlara örnek olarak şunlar verilebilir:

• Solunumu kolaylaştıran vücut pozisyonları
• Trakea kanülü: Nefes borusunu açık tutan ve böylece solunum direncini azaltan kısa bir tüp
• Solunum yollarındaki salgıyı azaltan önlemler; örneğin inhalasyonlar, salgıların emilmesi veya öksürmeye yardım edilmesi
• Diyaframın yanı sıra vücudun geri kalanını da harekete geçiren fizyoterapötik önlemler
• Akciğerlerdeki aşırı şişkinliğin azaltılması (belirli akciğer hastalıklarında)
• Sedasyonun azaltılması (yapay komada olan hastalarda)

Önemli olan, doktorların weaning önlemlerine ilişkin ayrıntılı kayıtlar tutması ve hastaları yakından izlemesidir.

Basit ameliyatların ardından doktorlar, uyandırma odasında hastanın solunumunu kontrol eder. Bu tür durumlarda genellikle herhangi bir sorun yaşanmaz.

Solunum desteği daha uzun sürdüyse, doktorlar yoğun bakım ünitesinde weaning işlemini gerçekleştirir. Daha karmaşık vakalar için bazı hastanelerde özel weaning üniteleri bulunmaktadır.

Ayrıca, bazı şehirlerde tamamen solunum desteğinden ayrılma sürecine odaklanmış özel weaning merkezleri de bulunmaktadır.

Weaning sürecinde hasta, adım adım bağımsız solunumu yeniden öğrenmelidir @ Ralf Geithe /AdobeStock

2004 yılından beri Almanya’da yeni bir meslek profili bulunmaktadır: solunum terapisti.

Solunum terapistleri çeşitli ortamlarda görev yapmaktadır:

• Solunum destekten ayrılma ünitelerinde
• Yoğun bakım ünitesinde veya
• Evde solunum tedavisi hazırlık aşamasında

Solunum terapistleri, solunum güçlüğü çeken hastaların bakımında uzman kişilerdir. Akciğer uzmanlarıyla yakın işbirliği içinde çalışırlar. Solunumla ilgili tüm alanlarda hastaların bakımını üstlenirler.

Solunum terapistleri, karmaşık vakalar için uygundur. Solunum cihazından ayrılma süreci sorunsuz ilerliyorsa, bu işlem yoğun bakım ünitesindeki veya uyanma odasındaki personel tarafından gerçekleştirilir.

Yapay solunum birçok hastanın hayatını kurtarır, ancak aynı zamanda büyük riskler de taşır. Örneğin, solunum organlarında iltihaplanma ve enfeksiyonlar daha kolay ortaya çıkar.

Aşırı güçlü ventilasyon akciğerlere zarar verebilir. Bu nedenle doktorlar, ventilatörden ayrılma sürecine mümkün olduğunca çabuk başlarlar. Burada da, komplikasyonlar ortaya çıktığında hızlı bir şekilde müdahale edebilmek için hastanın izlenmesi çok önemlidir. İzleme, kalp atış hızı ve kandaki oksijen satürasyonunu kapsar.

Psikolojik sorunlar da sorun yaratabilir: Nefes alamama hissi, birçok hastada büyük bir korkuya yol açar. Bu da solunum yeteneğinin kötüleşmesine neden olur.

Bazı durumlarda, anksiyeteyi azaltmak ve hastanın kendi nefes almasıyla bir antrenman etkisi yaratmak amacıyla hastalara gevşetici ilaçlar verilir.

Weaning işlemi her hastada başarılı olmaz. Hastaların yaklaşık yüzde biri, solunumun artık sağlanamaması nedeniyle kalıcı olarak yapay solunuma bağımlı kalır.

Bu durum, akciğerlerin veya diğer solunum organlarının kalıcı olarak hasar görmesi halinde ortaya çıkar. Bu durumda, solunum cihazından ayrılma süreci, yapay solunumu gerekli olan asgari düzeye indirmek amacıyla kullanılır.

Ardından, hastanın evde uygulayabileceği solunum yöntemleri devreye girer. Amaç, hasta için mümkün olan en yüksek düzeyde bağımsızlığı sağlamaktır.