Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) klasyfikuje spondylopatie pod kodami ICD-10 od M45 do M49. Kod M48 obejmuje w szczególności wszystkie spondylopatie, które nie zostały dokładniej określone.
Zasadniczo rozróżnia się cztery różne formy spondylopatii:
- Spondylopatie niezróżnicowane: w tej grupie przyczyna wywołująca chorobę jest nieznana. Ponadto nie występują żadne jednoznaczne objawy charakterystyczne dla tej choroby.
- Spondylopatie zapalne: Często zmiany w trzonach kręgowych są spowodowane procesami zapalnymi. Czynnikami wywołującymi chorobę są ostre stany zapalne, infekcje, reakcje immunologiczne oraz choroby autoimmunologiczne. Jako późne następstwa pojawiają się zazwyczaj zmiany w układzie kostnym, takie jak np. kostnienie i ograniczenia ruchowe w przypadku choroby Bechterewa.
- Spondylopatie neuropatyczne powstają najczęściej w wyniku infekcji, po ciężkich urazach (traumach) oraz w przypadku nowotworów. Towarzyszą im zaburzenia czucia.
- Spondylopatie osiowe: te choroby zwyrodnieniowe dotykają głównie dolnej części pleców, np. kręgosłupa lędźwiowego, i są wynikiem przewlekłych procesów zapalnych. Ośowe zapalenie stawów kręgosłupa zalicza się do spondylopatii osiowych. Na tle przewlekłego stanu zapalnego prowadzi do zmian kostnych w kręgach. Choroba dotyka przede wszystkim młodszych pacjentów w wieku od 20 do 30 lat.
Spondylopatie osiowe dotykają głównie osoby młodsze. Jednak większość innych spondylopatii zalicza się do „klasycznych” chorób związanych z wiekiem. W wieku od 50 do 70 lat wzrasta ryzyko wystąpienia objawów zużycia
- stawów,
- kręgosłupa oraz
- ich krążków międzykręgowych.
Wraz z wiekiem naturalna elastyczność krążków międzykręgowych stopniowo maleje. Stają się one przez to bardziej płaskie i szybciej ulegają zużyciu. W końcu trzonów kręgowych ocierają się o siebie, co powoduje ból. Częściej występują również przepukliny krążków międzykręgowych.
Przepukliny dysków, podobnie jak spondylopatie, dotykają przede wszystkim osoby starsze © Henrie | AdobeStock
Częściej występują wówczas również zwapnienia, sztywnienia, a tym samym znaczne ograniczenia ruchowe. Kręgosłup ulega zmianom i próbuje dostosować się do zmienionych obciążeń poprzez przebudowę. Może to wpływać na rdzeń kręgowy i odchodzące od niego włókna nerwowe. Prowadzi to do
Spondylopatie mogą zasadniczo pojawić się w każdym odcinku kręgosłupa. Najczęściej jednak rozwijają się w miejscach szczególnie narażonych na obciążenia, np.
- kręgosłupie szyjnym,
- w odcinku piersiowym lub
- w odcinku lędźwiowym.
W dzisiejszym społeczeństwie biurowym bóle pleców stały się powszechną dolegliwością. Dlatego nie od razu rzuca się w oczy, że przyczyną może być poważna choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa. Spondylopatie są często wykrywane stosunkowo późno i to tylko jako przypadkowy wynik na zdjęciu rentgenowskim.
Częścią ukierunkowanej diagnostyki jest przede wszystkim wywiad medyczny (anamneza). W trakcie jego przeprowadzania lekarz często dostrzega pewne czynniki ryzyka spondylopatii, takie jak na przykład:
- nadwaga,
- infekcje,
- przewlekłe choroby zapalne,
- lub wcześniejsze urazy kręgosłupa (traumatyczne).
W trakcie kolejnego badania fizykalnego lekarz ocenia stan pleców i przebieg kręgosłupa. Jeśli pacjent zgłasza zaburzenia czucia lub porażenia, przeprowadza się dodatkowo badania neurologiczne.
Diagnozę „spondylopatii” specjaliści stawiają na podstawie badań obrazowych. Szczególne znaczenie w diagnostyce kręgosłupa ma zdjęcie rentgenowskie. Jednak nie wszystkie zmiany w trzonach kręgowych można dobrze ocenić na zdjęciu rentgenowskim. Dlatego w przypadku dalszych pytań stosuje się również rezonans magnetyczny (MRI).
Badania laboratoryjne pozwalają ponadto określić czynniki reumatoidalne i markery stanu zapalnego we krwi. Odgrywają one rolę przede wszystkim w przypadku
- zakażeniach,
- przewlekłych stanach zapalnych oraz
- chorobach autoimmunologicznych
.
Spondylopatie mają bardzo różne przyczyny i od tego powinno zależeć ich leczenie. Aby móc zastosować odpowiednie metody leczenia, należy znać podstawową chorobę leżącą u ich podstaw.
W przypadku przyczyn przewlekłych stanów zapalnych lub infekcji stosuje się terapię przeciwbólową i przeciwzapalną. Jako wsparcie lekarze przepisują zabiegi fizjoterapeutyczne oraz ćwiczenia kręgosłupa, aby poprawić postawę i wzmocnić mięśnie.
Operacja jest zawsze ostatecznością w przypadku spondylopatii. Staje się opcją dopiero wtedy, gdy wyczerpano wszystkie konwencjonalne możliwości terapeutyczne. Ortopedzi i neurochirurdzy operują wspólnie przy użyciu endoskopu, stosując technikę minimalnie inwazyjną. Celem jest korekcja kręgów oraz obliteracja zakończeń nerwowych.
Do tego dochodzą fizjoterapeuci, którzy pomagają wzmocnić mięśnie pleców. Opieka pooperacyjna – np. po koniecznej operacji – jest zapewniana przez certyfikowane ośrodki rehabilitacyjne.
Co to jest spondylopatia?
Spondylopatia to termin określający choroby kręgosłupa, które mogą mieć podłoże zapalne lub zwyrodnieniowe. Należą do nich między innymi zapalenie stawów kręgosłupa, spondyloza i spondylopatie osiowe.
Jakie czynniki sprzyjają spondylopatii?
Częstymi czynnikami ryzyka są zużycie kręgów, procesy zapalne, czynniki genetyczne, jak w przypadku choroby Bechterewa, a także infekcje lub choroby podstawowe. Również nieprawidłowe obciążenie kręgosłupa może sprzyjać spondylopatii.
Jakie objawy występują w przypadku spondylopatii?
Typowe są bóle pleców, ograniczenia ruchowe i dolegliwości zapalne. W zaawansowanych przypadkach mogą wystąpić objawy neuropatyczne, jeśli zajęty jest rdzeń kręgowy lub nerwy.
Jak diagnozuje się spondylopatię?
Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, zdjęcie rentgenowskie oraz rezonans magnetyczny (MRI). Badania te pozwalają wykryć zmiany w kręgosłupie, trzonach kręgowych i krążkach międzykręgowych. W klasyfikacji stosuje się między innymi kody od M45 do M49.
Jak leczy się spondylopatię?
Terapia zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby. Może obejmować środki zachowawcze, leczenie farmakologiczne oraz terapię ruchową. W ciężkich przypadkach opiekę sprawuje ortopeda lub specjalistyczne kliniki rehabilitacyjne zajmujące się spondylopatią.
