Spondyloartropatia należy w Europie do rzadkich chorób zapalnych. Według statystyk na spondyloartropatię zapada mniej niż 22 osoby na 1 milion mieszkańców rocznie.
W większości przypadków stan zapalny wynika z infekcji bakteryjnej w okolicy kręgosłupa. Dotyczy to w szczególności trzonów kręgowych.
W niektórych przypadkach stan zapalny rozprzestrzenia się do szpiku kostnego – lekarze mówią wtedy o tzw. zapaleniu szpiku kostnego.
Inne szczególne postacie spondylitis to
- spondylitis tuberculosis: spowodowane gruźlicą,
- spondylitis brucellosa: spowodowane brucelozą,
- spondylitis ankylosans: przewlekła choroba zapalna kręgosłupa, znana jako choroba Bechterewa.
Przyczyną zapalenia stawów kręgosłupa są bakterie lub grzyby, które przedostają się do kręgosłupa lub trzonów kręgowych. Najważniejsze drogi zakażenia to
- krew,
- drogi limfatyczne oraz
- zastrzyki i nakłucia, np. po urazie.
Osoby cierpiące na zapalenie stawów kręgosłupa / zapalenie kręgosłupa są często w podeszłym wieku. Dlatego też starszy wiek zalicza się do czynników ryzyka rozwoju tych chorób.
Również różne choroby współistniejące (komorbidności) sprzyjają zapaleniu stawów kręgosłupa, w tym:
Natomiast choroba Bechterewa należy do grupy chorób reumatycznych. Osoby z genem HLA-B27 mają większe ryzyko wystąpienia tej choroby autoimmunologicznej w rodzinie. Dokładna przyczyna rozwoju choroby Bechterewa nie jest jednak dotychczas znana.
W przypadku zapalenia stawów kręgosłupa dochodzi do stanów zapalnych w kręgosłupie. Często dotyczy to trzonów kręgowych © bilderzwerg | AdobeStock
W początkowej fazie zapalenie stawów kręgosłupa przebiega zazwyczaj bezobjawowo. W dalszym przebiegu dochodzi ostatecznie do bólu, który lokalizuje się przede wszystkim w dotkniętym segmencie kręgosłupa. Może on jednak promieniować również do rąk i nóg.
Szczególnie
- kręgi lędźwiowe,
- krzyż oraz
- częściowo kręgosłup szyjny
są najczęściej dotknięte chorobą.
Dodatkowo może wystąpić ogólne złe samopoczucie z gorączką i dreszczami. W zaawansowanym stadium możliwe są również zaburzenia czucia i/lub ograniczenia ruchowe.
Jeśli choroba pozostaje przez dłuższy czas nieleczona, dochodzi do zmian zapalnych w kręgosłupie, a nawet do zniszczenia poszczególnych struktur kręgowych.
Badanie lekarskie zawsze rozpoczyna się od wywiadu. Lekarz ustala, jakie objawy wystąpiły i od kiedy. Istotne jest również to, czy w rodzinie występuje częstsze występowanie opisanych objawów i możliwych chorób.
Na podstawie wywiadu lekarze zazwyczaj ustalają kilka diagnoz różnicowych. Następnie lekarz sprawdza charakterystyczne objawy i oznaki za pomocą badania fizykalnego, w tym parametrów zapalnych i morfologii krwi.
Na podstawie tych badań ustalana jest diagnoza wstępna.
W kolejnych badaniach obrazowych diagnoza ta ma zostać potwierdzona. W przypadku niejasnych bólów kręgosłupa najpierw wykonuje się zdjęcie rentgenowskie.
Jednak w celu postawienia pewnej diagnozy „spondylitis” metodą z wyboru jest rezonans magnetyczny (MRI). Za pomocą MRI można wykonać znacznie bardziej szczegółowe zdjęcia. Pozwalają one dokładniej opisać rozprzestrzenianie się i stadium zapalenia wzdłuż kręgosłupa.
W zależności od stadium zapalenia spondylitis leczy się zachowawczo za pomocą antybiotyków. W tym czasie kręgosłup można ustabilizować i unieruchomić za pomocą gorsetu.
We wczesnym stadium choroby należy przede wszystkim zapobiegać dalszemu rozprzestrzenianiu się infekcji. Wówczas można uniknąć operacji kręgosłupa.
Operacja jest jednak konieczna, gdy spondylitis przeniósł się na krążki międzykręgowe i spowodował tam ropne zapalenie – spondylodysitis. Celem operacji jest usunięcie ogniska zapalenia.
Podczas operacji chirurdzy usuwają dotknięty chorobą krążek międzykręgowy oraz uszkodzoną tkankę kostną trzonu kręgowego. Powstałe w ten sposób luki wypełniają materiałem zastępczym kości.
Również po operacji konieczne jest przyjmowanie antybiotyków.
Przyczyny, które ostatecznie wywołują spondylitis, nie są znane. Dlatego nie jest łatwo zapobiegać tej chorobie zapalnej.
Istnieje jednak kilka czynników, które wiążą się ze zwiększonym ryzykiem spondyloartropatii. Można im zapobiegać:
Jeśli konsekwentnie unika się tych czynników ryzyka i chorób współistniejących lub poddaje się je leczeniu, zmniejsza się ryzyko zachorowania na spondyloartropatię.
W przeciwnym razie obowiązuje zasada: w przypadku niewyjaśnionych bólów pleców, z objawami gorączki lub bez, należy skonsultować się ze specjalistą. Wczesne rozpoznanie i leczenie zapalenia stawów kręgosłupa w większości przypadków daje dobre rokowania.
