Zespół stawu krzyżowo-biodrowego (ISG): diagnoza, leczenie i pomoc w przypadku bólu w stawie krzyżowo-biodrowym (ISG)

W przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego występują bóle i ograniczenia ruchomości w dolnej części pleców.
Często przyczyną jest blokada stawu krzyżowo-biodrowego (ISG), który łączy kręgosłup z miednicą. Ból może promieniować do otaczających mięśni, a nawet do nogi. Często przyczyną są napięcia lub przeciążenie mięśni stabilizujących staw krzyżowo-biodrowy i kość biodrową. Również nieprawidłowa postawa, dysbalans mięśniowy lub zbyt duże obciążenie mięśni mogą sprzyjać powstawaniu bólu w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego.

Dowiedz się więcej o przyczynach, diagnozie i leczeniu zespołu stawu krzyżowo-biodrowego oraz znajdź wybranych specjalistów zajmujących się tym schorzeniem.

Definicja: Czym jest zespół stawu krzyżowo-biodrowego?

Ból pleców to typowa dolegliwość. W większości przypadków dolegliwości dotyczą dolnej części pleców, czyli odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Często nie można znaleźć żadnych organicznych przyczyn bólu w stawie krzyżowo-biodrowym.

W niektórych przypadkach jednak to właśnie sam staw krzyżowo-biodrowy (staw krzyżowo-biodrowy) jest przyczyną dolegliwości. Staw ten łączy kość krzyżową z kością biodrową. Jeśli ten staw zostanie zdiagnozowany jako przyczyna bólu pleców, lekarze używają terminu „zespół stawu krzyżowo-biodrowego”. Najmniejsze nawet przesunięcia w stawie krzyżowo-biodrowym powodują blokadę tego stawu. 

Staw krzyżowo-biodrowy łączy kość krzyżową z miednicą © Henrie | AdobeStock

Jakie objawy występują w przypadku zespołu ISG?

Bóle w dolnej części pleców, a zwłaszcza w okolicy kości krzyżowej, są typowe dla zespołu ISG. Często bóle promieniują do pachwiny, pośladków, a nawet uda. Zazwyczaj bóle nasilają się tylko po jednej stronie, mimo że staw występuje po obu stronach.

Dolegliwości pojawiają się często napadowo, a także podczas rozciągania, zginania i obracania tułowia. Po długim wysiłku fizycznym lub długim siedzeniu dolegliwości zazwyczaj nasilają się. U kobiet blokada stawu krzyżowo-biodrowego może dodatkowo wpływać na dno miednicy. Skutkuje to nasilonym parciem na mocz.

W przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego najczęściej występują jednostronne bóle w dolnej części pleców. Można je łatwo pomylić z lumbago lub przepukliną dysku. U wielu pacjentów obserwuje się niespokojne siedzenie, podczas którego często zmieniają pozycję. Zginanie i obracanie nogi na zewnątrz może być również bardzo bolesne w przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego.

Przyczyny i czynniki ryzyka blokady stawu krzyżowo-biodrowego

Ponieważ staw krzyżowo-biodrowy nie jest zbyt ruchomy, dolegliwości mogą pojawić się stosunkowo szybko. Nadmierne obciążenie może wywołać ból, podobnie jak skręcenie stawów. Podobnie jak w przypadku lumbago, zespół stawu krzyżowo-biodrowego może być wywołany nieprawidłowym i gwałtownym ruchem lub nieprawidłowym podnoszeniem ciężarów.

Zasadniczo każde przeciążenie stawu stanowi czynnik ryzyka. Zespół stawu krzyżowo-biodrowego może zatem być wywołany jednostronnym obciążeniem podczas uprawiania sportu, jak również nieprawidłową postawą podczas siedzenia.

Za czynniki ryzyka uważa się również choroby przewlekłe, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów kręgosłupa lub artroza. Różnice w długości nóg mogą również wywołać zespół stawu krzyżowo-biodrowego.

Zespół ISG szczególnie często dotyka kobiety w ciąży. Zmiany hormonalne zachodzące w czasie ciąży powodują rozluźnienie więzadeł w stawach. Szczególnie często dotyczy to stawu krzyżowo-biodrowego. Po porodzie blokada zazwyczaj ustępuje samoistnie, ponieważ więzadła ponownie się napinają.

Badanie i diagnoza zespołu stawu krzyżowo-biodrowego

Najpierw lekarz zapyta, gdzie dokładnie i kiedy pojawia się ból. Następnie zbada ruchomość stawu krzyżowo-biodrowego poprzez poruszanie, pociąganie i uciskanie. Już samo to badanie fizykalne może całkowicie usunąć blokadę, a pacjent opuszcza gabinet bez bólu.

Badania rentgenowskie, tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) nie są wskazane w przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego, ponieważ nie pozwalają one na uwidocznienie blokad. Zamiast tego lekarz prowadzący spróbuje najpierw wykluczyć inne schorzenia. Dotyczy to przede wszystkim

• chorobę Bechterewa,
• różne schorzenia bioder,
• złamania kości oraz
• nowotworów kręgosłupa.

Często stosuje się testy prowokacyjne bólu. Szczególnie często stosuje się test Fabera. Pacjent leży na plecach, a lekarz krzyżuje stopę po stronie dotkniętej chorobą nad przeciwległym udem. Jednocześnie stabilizuje przeciwległą nogę, delikatnie naciskając na grzebień miednicy. Jeśli kolano zostanie lekko przyciśnięte w dół, ruch ten powoduje ból w stawie krzyżowo-biodrowym.

Zaburzenia czynnościowe stawu krzyżowo-biodrowego można również wykryć za pomocą testu palpacyjnego. Lekarz ostrożnie bada struktury kostne znajdujące się pod skórą.

Leczenie zespołu stawu krzyżowo-biodrowego – czy wystarczy terapia manualna, czy konieczne jest leczenie operacyjne?

To, jakie leczenie jest zalecane w przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego, zależy od nasilenia dolegliwości. Najpierw trzeba wyeliminować wszystkie czynniki ryzyka. Aby stan zapalny mógł ustąpić, na początku należy unikać ruchów nasilających ból, takich jak wchodzenie po schodach.

Lekarze często zalecają fizjoterapię w celu ustabilizowania dotkniętego stawu i wzmocnienia mięśni otaczających staw krzyżowo-biodrowy.
Terapia ta jest ukierunkowana na napięte mięśnie wokół stawu krzyżowo-biodrowego. Dzięki technikom takim jak mobilizacja i manipulacja można rozluźnić blokady za pomocą rozciągania i ukierunkowanego ucisku. Dodatkowo fizjoterapeuta pokazuje pacjentowi odpowiednie ćwiczenia rozciągające, które można wykonywać samodzielnie w domu. Leczenie operacyjne zazwyczaj nie jest konieczne.

W przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego ważny jest ruch: należy więc starać się poruszać nawet przy bólu. Podobnie jak w przypadku większości rodzajów bólu pleców, leżenie w łóżku nie jest zalecane.

Jeśli pacjenci borykają się z silnym bólem, lekarz może wstrzyknąć kortyzon o działaniu przeciwzapalnym bezpośrednio do stawu. Mówi się wtedy o terapii infiltracyjnej. Najpierw jednak pacjent powinien zażyć popularne leki przeciwbólowe, aby przynajmniej przywrócić ruchomość.

Wielu pacjentom pomaga ciepło. Nie ma znaczenia, czy wolisz plastry rozgrzewające z apteki, termofor czy lampę na podczerwień.

Tylko w bardzo rzadkich przypadkach, gdy dolegliwości nie ustępują po zastosowaniu wyżej wymienionych terapii, konieczna jest operacja. Podczas zabiegu staw krzyżowo-biodrowy jest unieruchamiany, co zapewnia jego trwałą stabilizację.

Przebieg i rokowanie w przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego

Pacjenci mogą najpierw spróbować złagodzić ból za pomocą znanych leków dostępnych bez recepty. W przypadku zespołu stawu krzyżowo-biodrowego sprawdzone działanie ma również ciepło. Jeśli po kilku dniach dolegliwości w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego nie ulegną zauważalnej poprawie, najlepiej udać się do ortopedy.

Zasadniczo obowiązuje zasada: w przypadku bólu pleców w okolicy kręgów lędźwiowych nie należy zbyt długo zwlekać z wizytą u lekarza. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większe są szanse na wyleczenie.

Nieleczony zespół stawu krzyżowo-biodrowego prowadzi do przewlekłego bólu pleców. Dlatego leczenie tego zespołu jest bardzo ważne. Należy również zapobiegać tej chorobie: zadbać o wystarczającą ilość ruchu w codziennym życiu i unikać jednostronnego obciążania ciała.