Zadaniem pęcherzyka żółciowego jest magazynowanie żółci. Płyn ten jest wytwarzany w sąsiednim narządzie – wątrobie. Z różnych przyczyn może dojść do rozwoju nowotworu. W przypadku raka pęcherzyka żółciowego komórki nowotworowe dzielą się w sposób niekontrolowany i wypierają zdrową tkankę. W tym przypadku mówi się o nowotworze złośliwym. Nowotwór ten może rozprzestrzeniać się z pęcherzyka żółciowego do wątroby. Może również rozprzestrzeniać się na cały organizm poprzez krwiobieg lub układ limfatyczny.
Rak pęcherzyka żółciowego występuje stosunkowo rzadko. Rocznie na raka pęcherzyka żółciowego zapada około trzech na 100 000 osób, przy czym większość chorych ma ponad 70 lat. Kobiety chorują na raka pęcherzyka żółciowego częściej niż mężczyźni. W Niemczech każdego roku na tę formę nowotworu zapada około 2300 mężczyzn i prawie 3000 kobiet.
Kobiety częściej cierpią na kamicę żółciową, która stanowi czynnik ryzyka rozwoju raka pęcherzyka żółciowego. Przypuszcza się, że jest to jedna z przyczyn, dla których kobiety częściej zapadają na raka pęcherzyka żółciowego niż mężczyźni.
Same kamienie żółciowe nie są jednak przyczyną raka pęcherzyka żółciowego. Mogą one jednak prowadzić do przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego. W wyniku takiego ciągłego podrażnienia z biegiem lat może rozwinąć się rak pęcherzyka żółciowego. Z tego powodu u około 80 procent osób cierpiących na raka pęcherzyka żółciowego stwierdza się również kamienie żółciowe.
Kamienie żółciowe mogą prowadzić do przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego. Z tego podrażnienia może rozwinąć się rak.
Jeśli pęcherzyk żółciowy jest przewlekle zapalny, może powstać pęcherzyk porcelanowy, który z kolei sprzyja rozwojowi raka pęcherzyka żółciowego. Natomiast w przypadku raka dróg żółciowych następujące czynniki mogą odgrywać rolę w powstawaniu nowotworu:
- Pasożyty
- Dym papierosowy
- Przewlekła choroba zapalna jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Osoby dotknięte rakiem pęcherzyka żółciowego rzadko zauważają wczesne objawy. Pacjenci skarżą się na dolegliwości dopiero wtedy, gdy guz jest już znacznie rozrośnięty. Wówczas często pojawiają się bóle w górnej części brzucha lub utrata masy ciała. Może również wystąpić wyraźne osłabienie lub swędzenie.
Dopiero nowotwór w zaawansowanym stadium utrudnia odpływ żółci do jelita cienkiego. Dlatego rak pęcherzyka żółciowego często powoduje dolegliwości typowe dla żółtaczki dopiero w zaawansowanym stadium. Należą do nich jasne stolce, ciemne zabarwienie moczu oraz zażółcenie gałek ocznych i skóry.
Jeśli istnieje podejrzenie, że pacjent cierpi na raka pęcherzyka żółciowego, lekarz najpierw zapyta go o historię choroby. Chodzi tu również o to, czy pacjent cierpiał w przeszłości na kamicę pęcherzyka żółciowego. Następnie przeprowadza się badanie fizykalne. Podczas badania lekarz przede wszystkim bada palpacyjnie brzuch, aby wyczuć powiększenie pęcherzyka żółciowego.
Następnie pobiera się krew od pacjenta w celu stwierdzenia zmian w wynikach badań żółci i wątroby. Dodatkowo stosuje się metody obrazowania, takie jak badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. Dzięki temu możliwe jest zobrazowanie dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego. Na podstawie tych badań lekarz może odróżnić inne schorzenia, takie jak kamica żółciowa, od raka pęcherzyka żółciowego i postawić jednoznaczną diagnozę. Jeśli sytuacja jest niejasna, często wykonuje się tomografię komputerową (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI). Dzięki temu lekarz może określić wielkość i dokładne położenie guza.
Za pomocą rezonansu magnetycznego można określić wielkość i położenie guza.
Zasadniczo wybór leczenia raka pęcherzyka żółciowego zależy od stopnia rozprzestrzenienia się guza. Jeśli wzrost guza jest jeszcze ograniczony, pęcherzyk żółciowy usuwa się chirurgicznie. Jest to prawdopodobne przede wszystkim we wczesnym stadium raka pęcherzyka żółciowego. Często konieczne jest jednak usunięcie również sąsiednich części wątroby, ponieważ guz często nacieka wątrobę.
Jeśli nowotwór zdążył już utworzyć przerzuty w organizmie lub otacza ważne naczynia krwionośne, raka pęcherzyka żółciowego nie da się już wyleczyć. Wówczas terapia ma przede wszystkim na celu poprawę jakości życia pacjenta. Celem jest złagodzenie dolegliwości i przedłużenie życia. Zazwyczaj dąży się do tego za pomocą chemioterapii.
Pacjenci, którzy nie mogą być operowani, a mimo to cierpią na zaburzenia odpływu żółci, mogą być leczeni interwencyjnie. Za pomocą techniki endoskopowej zazwyczaj można założyć drenaż. Te małe rurki pomagają w odpływie żółci, co prowadzi do jej odciążenia.
Pacjenci w dobrym stanie ogólnym mają dodatkowe opcje terapeutyczne w postaci radioterapii lub chemioterapii systemowej.
Rokowanie w przypadku raka pęcherzyka żółciowego zależy w dużym stopniu od złośliwości i rozprzestrzenienia się nowotworu. Z tego powodu nie da się tak łatwo sformułować ogólnej opinii na temat oczekiwanej długości życia w przypadku raka pęcherzyka żółciowego. Ponieważ rak pęcherzyka żółciowego jest często wykrywany dopiero w późnym stadium, rokowanie u wielu pacjentów jest raczej złe.
W większości przypadków diagnozę raka pęcherzyka żółciowego stawiają gastroenterolodzy lub chirurdzy. Zabiegi – takie jak endoskopowe drenażowanie przewodu żółciowego – wykonują gastroenterolodzy. Zabiegi operacyjne przeprowadzają chirurdzy jamy brzusznej. W Niemczech istnieje kilka specjalistycznych ośrodków zajmujących się chorobami dróg żółciowych lub pęcherzyka żółciowego.
Jakie objawy mogą wystąpić w przypadku raka pęcherzyka żółciowego?
Objawy raka pęcherzyka żółciowego są często niespecyficzne. Częstymi dolegliwościami są nudności, bóle w prawej górnej części brzucha, żółtaczka, utrata masy ciała oraz zażółcenie skóry. Ponieważ rak pęcherzyka żółciowego występuje rzadko, objawy te często przypisuje się początkowo innym chorobom pęcherzyka żółciowego lub wątroby.
Jak stawia się diagnozę raka pęcherzyka żółciowego?
Diagnozę stawia się na podstawie badania fizykalnego, wyników badań krwi, USG, tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego i innych metod obrazowania. W przypadku podejrzenia raka pęcherzyka żółciowego lub raka dróg żółciowych można dodatkowo zastosować ERCP, pobranie próbki tkanki i biopsję w celu potwierdzenia diagnozy. Diagnostyka i leczenie mają zazwyczaj charakter interdyscyplinarny.
Jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania na raka pęcherzyka żółciowego?
Do najważniejszych przyczyn i czynników ryzyka zalicza się przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, kamienie żółciowe, zmiany w przewodach żółciowych oraz niektóre choroby przewlekłe. Również długotrwałe podrażnienie spowodowane kamieniami żółciowymi może zwiększać ryzyko zachorowania na raka pęcherzyka żółciowego.
Jak leczy się raka pęcherzyka żółciowego?
Leczenie zależy od stadium i rozprzestrzenienia się nowotworu. We wczesnych stadiach może być konieczna operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego. Jeśli nowotwór jest w zaawansowanym stadium lub już się rozprzestrzenił, stosuje się chemioterapię, terapię celowaną lub terapię paliatywną. Celem jest opanowanie choroby nowotworowej i poprawa jakości życia.
Jakie są szanse wyleczenia raka pęcherzyka żółciowego?
Rokowanie zależy od tego, kiedy zostanie zdiagnozowany rak pęcherzyka żółciowego. Jeśli guz pęcherzyka żółciowego zostanie wykryty we wczesnym stadium i usunięty chirurgicznie, choroba może być uleczalna. W zaawansowanym stadium, w przypadku przerzutów lub zajęcia sąsiednich narządów, takich jak wątroba, trzustka, jelito cienkie lub dwunastnica, rokowanie znacznie się pogarsza. Niemniej jednak nowoczesne formy terapii mogą złagodzić dolegliwości i poprawić jakość życia.
