Plazmafereza | Lekarze i informacje o zabiegu

Osocze krwi to klarowny, żółtawy płyn, który stanowi około 55 procent całkowitej objętości krwi. Samo osocze krwi składa się w 91 procentach z wody. Reszta zawiera składniki odżywcze, hormony, minerały i ponad 120 różnych białek. Całkowitą objętość osocza we krwi eksperci nazywają również objętością osocza.

Osocze krwi służy przede wszystkim jako nośnik produktów przemiany materii, hormonów, glukozy, lipidów i dwutlenku węgla. Osocze krwi transportuje produkty przemiany materii z organizmu. Produktami przemiany materii są dwutlenek węgla, który organizm wydala przez płuca, oraz różne rodzaje mocznika.

W osoczu krwi nie ma już komórek krwi @ arcyto /AdobeStock

Czym jest plazmafereza preparatywna?

Plazmafereza preparatywna to procedura medyczna stosowana przez specjalistów do pozyskiwania osocza od dawców (oddawanie osocza).

Pobieranie osocza odbywa się za pomocą urządzeń do plazmaferezy. Personel medyczny wkłada igłę do żyły dawcy. Dawca jest teraz podłączony do aparatu do plazmaferezy. Urządzenie to oddziela osocze od pozostałej krwi. Aby krew nie zakrzepła w trakcie zabiegu, eksperci dodają cytrynian.

Następnie dawca otrzymuje z powrotem komórki krwi. Napływająca woda komórkowa wyrównuje utratę płynów przez dawcę.

Następnie personel medyczny jak najszybciej zamraża zebrane osocze. Cały proces oddawania osocza trwa około 30 do 70 minut.

Oddawanie osocza jest mniej obciążające niż oddawanie pełnej krwi, ponieważ dawca traci mniej płynów (i czerwonych krwinek). Osocze odnawia się w ciągu dwóch dni, dlatego można je oddawać znacznie częściej.

W osoczu najważniejsze są zawarte w nim białka. Głęboko zamrożone osocze może być przetwarzane do celów terapeutycznych lub przemysłowych.

Kobiety i mężczyźni mogą oddawać osocze maksymalnie 60 razy w roku @ Seventyfour /AdobeStock

Obszary zastosowania dawstwa osocza krwi to:

• Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia
• Wymiana osocza
• Transfuzje masowe (wymiana całkowitej objętości krwi w ciągu 24 godzin)
• Przemysł: w tym przypadku osocze krwi służy jako surowiec do produkcji pochodnych osocza, takich jak roztwory albuminy ludzkiej, czynniki krzepnięcia i immunoglobuliny.

Czym jest plazmafereza terapeutyczna?

Plazmafereza terapeutyczna to zabieg wymiany. Plazmafereza terapeutyczna działa podobnie jak oddawanie osocza:

urządzenia do plazmaferezy oddzielają osocze od pozostałych składników krwi. Specjaliści rozróżniają ponadto wymianę osocza niespecyficzną i specyficzną.

• Niespecyficzna wymiana osocza

W przypadku niespecyficznej wymiany osocza eksperci zastępują pobrane osocze roztworem, który symuluje osocze własne organizmu. Roztwór zastępczy składa się z elektrolitów, substancji buforujących (wodorowęglanu) oraz około pięciu procent albuminy lub koncentratów świeżego osocza.

• Specyficzna wymiana osocza

W przypadku specyficznej wymiany osocza z osocza ekstrahowane są tylko określone przeciwciała. Metodę tę eksperci nazywają również terapią immunadsorpcyjną. W tej procedurze utrata osocza jest minimalna.

Obszary zastosowania plazmaferezy terapeutycznej

Niespecyficzna wymiana osocza jest stosowana, gdy składniki osocza są patologicznie podwyższone lub uległy zmianom strukturalnym.

Może to mieć miejsce w przypadku następujących chorób:

• Zespół tyreotoksyczny (zagrażające życiu zatrucie hormonalne, najczęściej związane z nadczynnością tarczycy)
• choroba Waldenströma (zwana również makroglobulinemią, rzadka postać białaczki)
• Zespół Schnitzlera (połączenie choroby skóry, bólu stawów i podwyższonego poziomu przeciwciał)
• Plamica zakrzepowo-trombocytopeniczna (TTP) (połączenie niedoboru płytek krwi, niedokrwistości i objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego)
• Zespół wątrobowo-płucny: zaburzenie wymiany gazowej w krążeniu płucnym z niedotlenieniem i rozszerzeniem naczyń płucnych przy istniejącej chorobie wątroby
• Zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS): połączenie ostrej niewydolności nerek, niedoboru płytek krwi i rozpadu czerwonych krwinek w najmniejszych naczyniach

Specyficzna wymiana osocza ma miejsce głównie w terapii chorób autoimmunologicznych.

Należą do nich:

• Różne postacie kłębuszkowego zapalenia nerek (zapalenie małych splotów nerwowych lub naczyniowych w obu nerkach)
• Choroby reumatyczne (na przykład reumatoidalne zapalenie stawów)
• Różne choroby neuroimmunologiczne (np. stwardnienie rozsiane)
• Zespół Goodpasture'a (atak i zniszczenie pęcherzyków płucnych oraz błony podstawnej nerek)
• Miastenia (osłabienie mięśni spowodowane zaburzeniami przewodzenia nerwowo-mięśniowego)
• Powikłania związane z toczniem (np. zespół antyfosfolipidowy, zwiększona skłonność do zakrzepicy spowodowana zmianami w składzie krwi)
• Autoimmunologiczna anemia hemolityczna (rozpad czerwonych krwinek pod wpływem przeciwciał)

Powikłania związane z plazmaferezą

Ogólnie rzecz biorąc, plazmafereza jest zabiegiem rzadko powodującym powikłania. 

Mogą jednak wystąpić następujące powikłania:

• Siniaki, infekcje lub uszkodzenia nerwów w miejscu wkłucia 
• Zapalenie lub uszkodzenie nakłutego naczynia krwionośnego
• Reakcja na cytrynian: cytrynian zapobiega krzepnięciu krwi podczas plazmaferezy, dopóki nie wróci ona z powrotem do organizmu. Chociaż organizm szybko rozkłada cytrynian, może dojść do krótkotrwałego, ostrego niedoboru wapnia. Niedobór wapnia objawia się dreszczami oraz mrowieniem w języku, opuszkach palców rąk i stóp. Jeśli niedobór wapnia nie zostanie wyleczony, mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, które w niektórych przypadkach mogą zagrażać życiu. Dlatego osoba dotknięta tym problemem powinna natychmiast poinformować o wystąpieniu objawów. Po przyjęciu wapnia objawy powinny ustąpić.
• Zaburzenia krążenia: Dlatego osoby dotknięte tym problemem nie powinny podejmować tego dnia zbyt dużego wysiłku. Osoby dotknięte tym problemem oraz dawcy powinni spożywać wystarczającą ilość pożywienia i płynów. Również w celu wyrównania utraty płynów. Zaleca się również, aby do ruchu drogowego powrócić dopiero po około 30 minutach.