Radiochemioterapia to metoda leczenia nowotworów. Łączy ona radioterapię z chemioterapią. W przypadku niektórych rodzajów nowotworów połączenie tych dwóch metod jest szczególnie skuteczne. W ten sposób wzajemnie uzupełniają się zalety radioterapii i chemioterapii. Dzięki temu można wzmocnić ich działanie i zwiększyć szanse wyleczenia nowotworów złośliwych.
Tutaj znajdą Państwo dalsze informacje oraz listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się radiochemioterapią.
Czym jest radiochemioterapia?
Radiochemioterapia to nieoperacyjna metoda leczenia niektórych rodzajów nowotworów. Łączy w sobie radioterapię i chemioterapię.
Zasada działania radioterapii polega na skierowaniu promieniowania o wysokiej energii bezpośrednio na guz. Komórki nowotworowe są bardziej wrażliwe na takie promieniowanie niż komórki zdrowe. Promieniowanie uszkadza tkankę nowotworową, która następnie obumiera. Dzięki temu guz może się zmniejszyć.
W chemioterapii stosuje się leki (tzw. cytostatyki). Powstrzymują one szybko dzielące się komórki nowotworowe w całym organizmie przed dalszym podziałem. W ten sposób komórki nowotworowe obumierają.
Niektóre nowotwory nadają się do łącznego zastosowania obu metod. Okazało się, że w przypadku tych nowotworów radiochemioterapia jest skuteczniejsza niż oddzielne stosowanie tych dwóch metod leczenia.
Często w walce z nowotworem stosuje się zarówno radioterapię, jak i chemioterapię. Jednak nie jednocześnie, lecz w odstępach czasowych, jeden po drugim, czyli sekwencyjnie.
W przypadku radiochemioterapii równoczesnej pacjent jest leczony jednocześnie za pomocą skoordynowanej radioterapii i chemioterapii. Często w tym celu zgłasza się do kliniki zajmującej się radiochemioterapią.
Komórki nowotworowe, które mogą być niewrażliwe na chemioterapię, mogą zostać zabite przez napromieniowanie – i odwrotnie. Istnieją również leki chemioterapeutyczne, które zwiększają wrażliwość komórek nowotworowych na promieniowanie.
Dzięki tym wszystkim efektom szanse wyleczenia niektórych nowotworów znacznie wzrastają. Jednocześnie zmniejsza się ryzyko powstania przerzutów w innych narządach oraz nawrotów. Nawrót to ponowne pojawienie się nowotworu, który był już wcześniej leczony.
W przypadku jakich chorób stosuje się radiochemioterapię?
Radiochemioterapia jest odpowiednia w przypadku nowotworów wrażliwych na promieniowanie i leki cytostatyczne. Należą do nich na przykład
- rak odbytu i rak odbytnicy (rak jelita grubego),
- nowotwory jamy ustnej i gardła (nowotwory głowy i szyi oraz rak przełyku),
- rak pęcherza moczowego,
- rak szyjki macicy,
- raka piersi,
- rak płuc oraz
- nowotwory mózgu.
Zalety radiochemioterapii
Radiochemioterapia może zwiększyć szanse na wyleczenie lub przynajmniej przedłużyć życie.
Kolejną zaletą radiochemioterapii równoczesnej jest to, że leczenie kończy się po sześciu do ośmiu tygodniach. W przypadku radiochemioterapii sekwencyjnej leczenie może trwać nawet pół roku.
Pacjent jest więc mniej obciążony czasowo i fizycznie.
Którzy lekarze specjaliści i kliniki specjalistyczne wykonują radiochemioterapię?
Specjalistami w zakresie radiochemioterapii są zazwyczaj lekarze specjaliści w dziedzinie radioonkologii. Współpracują oni interdyscyplinarnie z ekspertami z innych dziedzin (np. onkologii) w wyspecjalizowanych klinikach radiochemioterapii (klinikach radioterapii).
Zamiast w klinice radioterapii leczenie może być również prowadzone pod kierownictwem specjalisty radiochemioterapii/radioonkologii w klinice chemioterapii.
Jak przebiega leczenie za pomocą radiochemioterapii?
Radiochemioterapia równoczesna przebiega według określonego harmonogramu. Może się on różnić w zależności od nowotworu i stopnia zaawansowania choroby. Jednym z możliwych planów leczenia jest na przykład naświetlanie przez pięć dni w tygodniu przez sześć tygodni. W pierwszym i piątym tygodniu pacjent może dodatkowo otrzymać chemioterapię we wszystkich pięciu dniach naświetlania.
Często radiochemioterapia służy jako leczenie przed- lub pooperacyjne. Ma ona wówczas na celu albo
- zmniejszyć guz przed operacją (radiochemioterapia neoadjuwantowa), albo
- po operacyjnym usunięciu zabić pozostałe komórki nowotworowe i zmniejszyć prawdopodobieństwo nawrotu (radiochemioterapia adjuwantowa).
Rzadziej radiochemioterapia jest stosowana samodzielnie, tj. bez operacji przed lub po niej. Mówi się wówczas o radiochemioterapii ostatecznej.
Skutki uboczne radiochemioterapii
Możliwe skutki uboczne są takie same, jak w przypadku samej chemioterapii i radioterapii. Różnią się one indywidualnie i zależą od
- dawki promieniowania,
- głębokości wnikania,
- liczby naświetleń i napromieniowanej tkanki, a także
- rodzaju i czasu stosowania leku chemioterapeutycznego.
Chemioterapia może powodować m.in.
. W radioterapii stosunkowo często dochodzi do powstawania blizn (zwłóknienia popromiennego).
O autorze medycznym
Dr. Claus Puhlmann
Autor tekstów medycznych