U około 70% pacjentów z rakiem pęcherza moczowego wstępna diagnoza jest stawiana we wczesnym stadium nowotworu. Następnie przeprowadza się dokładną diagnostykę. Jeśli okaże się, że nowotwór nie nacieka jeszcze mięśni pęcherza moczowego, pacjenci często najpierw przechodzą radioterapię i/lub chemioterapię.
W niektórych przypadkach zamiast radykalnego usunięcia pęcherza możliwe jest również proste usunięcie pęcherza.
W przypadku radykalnej cystektomii kluczowe znaczenie ma właściwy moment wykonania operacji:
- należy wyczerpać wszystkie inne możliwości leczenia raka pęcherza moczowego, ale
- rak nie może jeszcze dać przerzutów do innych narządów.
Dlatego dla bezpieczeństwa wraz z pęcherzem usuwa się również otaczające narządy oraz pobliskie węzły chłonne.
Następujące obrazy kliniczne przemawiają za radykalnym usunięciem pęcherza:
- Rak pęcherza moczowego z naciekaniem mięśniówki: w tym przypadku guz nacieka już warstwę mięśniową ściany pęcherza i ewentualnie otaczające tkanki, ale nie rozprzestrzenił się jeszcze dalej.
- Powierzchowne raki pęcherza moczowego o agresywnej tendencji wzrostowej: jest to rak pęcherza moczowego nieinwazyjny mięśniowo, który jednak charakteryzuje się gwałtownym i niekontrolowanym wzrostem.
- Minimalnie inwazyjne, trudno dostępne raki powierzchowne pęcherza moczowego: resekcja przezcewkowa (resekcja endoskopowa przez cewkę moczową, zwana również TURB) nie pozwala opanować tej postaci nowotworu.
- Jako środek paliatywny: Jeśli nieoperacyjny rak pęcherza moczowego powoduje nasilony ból, krwawienia i inne objawy ograniczające jakość życia, wskazana jest również radykalna cystektomia.
- Brak pojemności pęcherza moczowego: W wyniku kurczenia się pęcherza jego pojemność może być znacznie ograniczona. Prowadzi to do stałego nietrzymania moczu z parcia, co znacznie obniża jakość życia osób dotkniętych tą dolegliwością.
Położenie pęcherza moczowego, który jest połączony z nerkami za pomocą moczowodów © pixdesign123 | AdobeStock
Operacja wymaga hospitalizacji. Oznacza to, że pacjent otrzymuje łóżko w szpitalu i pozostaje w klinice przez kilka dni po operacji.
Przed zabiegiem odbywa się również rozmowa informacyjna. Podczas niej lekarz prowadzący wyjaśnia pacjentowi, jaka technika operacyjna zostanie zastosowana oraz jakie są możliwe zagrożenia. Jeszcze przed operacją pacjent jest też szczegółowo informowany o alternatywnych metodach odprowadzania moczu.
Podczas operacji pacjent zazwyczaj leży na plecach i jest poddany znieczuleniu ogólnemu.
W celu wykonania radykalnej cystektomii chirurg otwiera jamę brzuszną od kości łonowej do pępka. Najpierw usuwa pęcherz oraz węzły chłonne, ponieważ mogą one być zajęte przerzutami.
W ramach radykalnej cystektomii chirurg usuwa również – w zależności od płci –
W tym stanie organizm nie jest już w stanie odprowadzać moczu wytwarzanego w nerkach. Dlatego chirurg tworzy sztuczne drogi moczowe lub pęcherz moczowy, aby umożliwić odprowadzanie moczu również po operacji.
Zabieg trwa od trzech do pięciu godzin.
Alternatywą dla tradycyjnej metody operacyjnej może być w niektórych przypadkach technika operacyjna minimalnie inwazyjna. Zabieg odbywa się w ramach laparoskopii przy pomocy robota operacyjnego (Da Vinci). W tym celu narzędzia operacyjne, w tym kamera wideo, są wprowadzane przez niewielkie nacięcia skóry w ścianie brzucha.
Ta wspomagana robotem, minimalnie inwazyjna resekcja pęcherza moczowego jest uważana za duże wyzwanie o wysokim stopniu trudności. Niemniej jednak zalety tej metody przeważają nad operacją na otwartym brzuchu:
- utrata krwi jest znacznie mniejsza,
- rany operacyjne goją się znacznie szybciej,
- rzadziej występują powikłania, a
- blizny są mniejsze.
Jednak nie każda klinika jest odpowiednio wyposażona lub oferuje tę dość kosztowną technikę operacyjną. Należy wcześniej skonsultować się z lekarzem, aby ustalić, czy operacja przy użyciu systemu Da Vinci jest w Państwa przypadku możliwa.
W zależności od wyników badań i przebiegu operacji po radykalnej cystektomii rozważa się różne formy sztucznego odprowadzania moczu. Oczywiście uwzględnione zostaną również Państwa preferencje lub niechęć do określonych form odprowadzania moczu.
Istnieją 3 możliwości sztucznego odprowadzania moczu:
- Odprowadzanie moczu metodą mokrą lub przy nietrzymaniu moczu: w tej metodzie mocz wypływa z jamy brzusznej bezpośrednio do worka, który jednak nie jest widoczny dla otoczenia. Ta forma odprowadzania moczu jest zalecana przede wszystkim wtedy, gdy choroba bardzo pogorszyła ogólny stan pacjenta.
- Odprowadzanie moczu metodą suchą: chirurg pobiera fragment jelita cienkiego, czasami dodatkowo fragment jelita grubego, i tworzy z nich zastępczy pęcherz. Ten nowy pęcherz nazywany jest w medycynie „neopęcherzem”. Warunkiem koniecznym są nienaruszone moczowody, dobry ogólny stan zdrowia oraz zdrowe jelita.
- Odprowadzanie moczu przez skórę: W przypadku odprowadzania moczu przez skórę chirurg również tworzy w jamie brzusznej zbiornik na mocz z fragmentów jelita. Ten zbiornik, znany jako woreczek, sięga aż do okolicy pępka. W tym miejscu umieszcza się rodzaj zaworu do odprowadzania moczu. Gdy woreczek się napełni i uciska na sztuczne ujście, można go opróżnić za pomocą cewnika jednorazowego. Ten rodzaj „pęcherza pępkowego” nazywany jest urostomią kontynentną lub suchą, ponieważ pacjent sam kontroluje proces opróżniania.
W przypadku stosowania neopęcherza pacjent może bez problemu korzystać z toalety tak jak zwykle. Jedynym problemem jest to, że nie czuje, kiedy neopęcherz jest pełny. Dlatego musi przyzwyczaić się do opróżniania pęcherza w regularnych odstępach czasu (co 3 do 4 godzin) w toalecie. Wtedy brak pęcherza moczowego wkrótce przestanie stanowić problem w codziennym życiu.
Podczas oddawania moczu mocz nie wypływa samoczynnie. Dlatego należy używać mięśni brzucha do wyciskania. Jeśli jednak nadal mają Państwo trudności z opróżnianiem pęcherza, mogą Państwo wypuścić mocz za pomocą cewnika.
Jak to działa i jak wprowadzić cewnik, dowiesz się również po operacji.
Opieka pooperacyjna odbywa się albo w szpitalu, w którym przeprowadzono operację, albo u urologa prowadzącego prywatną praktykę, który ma odpowiednie doświadczenie.
Radykalna cystektomia stanowi dla pacjentów początkowo duże wyzwanie psychiczne. Jednak dzięki najnowocześniejszej technologii pacjenci mogą dziś prowadzić niemal normalne życie zarówno z neopęcherzem, jak i sztucznym ujściem moczowym.
