Otojen diş nakli: Yirmi yaş dişleri ve gelişmemiş dişlerin nakli yoluyla estetik diş protezi

İnsan diş yapısının stabilitesi ve işlevselliği, karmaşık bir dengeye dayanır. Dişlerinizin kalitesi, dişlerin birbirini destekleyip desteklemediğine ve çiğneme ve ısırma sırasında üst ve alt çenede karşılıklı olarak birbirine baskı uygulayan dişlerin olup olmadığına büyük ölçüde bağlıdır.

Bir boşluk oluşursa, bu durum tüm diş yapısı için geniş kapsamlı sonuçlar doğurur. Diş hekimliğinde bu tür durumlarda sıklıkla komşu dişlerin boşluğa doğru eğildiği gözlemlenir; bu da tüm diş arkının statik dengesini tehlikeye atar.

Aynı zamanda, karşı çenedeki karşılık gelen diş, ısırma sırasında eksik olan teması yeniden sağlamak için boşluğa doğru uzama (elongasyon) eğilimi gösterir. Uzun vadede, uyarıcı çiğneme basıncı eksikliği nedeniyle çene, boşluğun bulunduğu bölgede geriler.

Diş dizisinin estetiğini korumak ve çene eklemindeki fonksiyonel bozuklukları önlemek için boşluğun zamanında kapatılması hayati önem taşır. 

Bu, aşağıdaki şekilde gerçekleştirilebilir:

• Ortodontik boşluk kapatma (diş teli) ile
• Protez restorasyon (köprü veya implant) ile
• Tamamen biyolojik bir çözüm alternatifi olarak diş nakli ile

Diş nakli, eksik dişlerin biyolojik bir yöntemle yerine konmasını sağlar. @ Alexandre / AdobeStock

Diş nakli, genellikle geleneksel yöntemlerle tedavisi zor olan erken diş kaybı durumlarında düşünülür. 
Diğer sık görülen nedenler arasında, spor sırasında yaşanan diş kazası gibi ciddi travmalar, derin çürükler veya diş dokusunun tahrip olmasına yol açan bakteriyel kök ucu iltihabı (apikal periodontit) sayılabilir.

Ayrıca, genetik nedenlere bağlı tek bir kalıcı dişin veya birden fazla kalıcı dişin gelişmemesi durumunda da ağız cerrahisi ile diş nakli endikedir. Bu durumlarda, yerini alacak dişler olmadığı için süt dişi genellikle ağızda çok uzun süre tutulur.

Bir başka uygulama alanı ise, diş kökünün çevreleyen kemikle patolojik bir şekilde kaynaşması olan ankilozdur; bu durum, dişin normal hareketini engeller. Çenede önemli bir köşe dişi veya azı dişi yerinden kaymışsa ve cerrahi müdahalelere rağmen başarılı bir şekilde ortaya çıkarılamayıp diş arkına yerleştirilemiyorsa, diş nakli mükemmel bir çözüm sunar. Özellikle karışık diş döneminde bu yöntem, diş yapısının uyumlu bir şekilde gelişmesini sağlar.

Günümüzde modern kliniklerde neredeyse sadece otogen diş nakli yapılmaktadır. Bu, donör diş ile alıcı bölgenin aynı kişiye ait olduğu anlamına gelir. Otogen nakil, bağışıklık sistemi dişi vücuda ait bir doku olarak tanıdığı için immünolojik reddi önler. Genç hastalarda uygulanabilen otojen süt dişi nakli özel bir durumdur.

Diş hekiminiz, dişi nereden alacağına ve nereye nakledeceğine bağlı olarak aşağıdaki nakil türleri arasında ayrım yapar:

• Otojen diş nakli: Otojen diş naklinde, diş hastanın ağzındaki başka bir bölgeye nakledilir.
• İzogen diş nakli: Hasta, genetik olarak aynı kişiden, örneğin tek yumurta ikizlerinden bir diş alır.
• Allojenik diş nakli: Hasta, genetik olarak aynı olmayan bir kişiden diş alır.

Otojen diş nakli günümüzde diş hekimliğinin vazgeçilmez bir parçasıdır. @ ViDi Studio / AdobeStock

Ağız-Çene-Yüz Cerrahları günümüzde yalnızca otogen diş nakilleri gerçekleştirmektedir, çünkü bu işlemde herhangi bir bağışıklık reaksiyonu beklemezler. Vücuda ait materyal, bağışıklık sistemi tarafından yabancı olarak algılanmaz ve bu nedenle reddedilmez (metaller ve alaşımlar gibi materyallerde durum farklıdır). 

Yapay bir implantla karşılaştırıldığında, diş naklinin en büyük avantajı periodontiyumun (diş tutma sistemi) korunmasıdır. Bir nakil parçası, çene kemiğiyle fizyolojik olarak doğru bir bağlantı kuran Sharpey lifleri içeren canlı bir periodonsiyuma sahiptir. Böylelikle propriosepsiyon (çiğneme basıncına ilişkin his) korunur. Bir implant kemiğe sabit bir şekilde tutturulurken, nakledilen bir diş genç hastalarda çene büyümesiyle birlikte hareket edebilir. 

Bu durum, özellikle üst çene ön dişlerinde doğal bir görünümün korunması açısından çok önemlidir. Diş, çevresindeki dokuyu ve kemiği uyararak kemik erimesini önler. Filippi veya Dirk Nolte gibi uzmanlar, çok sayıda çalışmada, doğru endikasyon durumunda başarı oranlarının implantlardan hiçbir şekilde geri kalmadığını, ancak biyolojik entegrasyonun çok daha iyi olduğunu ortaya koymuştur.

Başarılı bir diş nakli için çene cerrahınız şunları kullanır:

• Yirmi yaş dişleri
• Premolarlar (küçük azı dişleri)
• Süt dişleri

Diş nakli, kök büyümesi henüz tamamlanmamış olan çocuklarda ve gençlerde en yüksek başarı şansına sahiptir. Bu nedenle, kök büyümesi tamamlanmamış olan dişler, nakil işleminden sonra kan ve sinir sistemine yeniden bağlanabilir.

Ancak yetişkin dişlerde de diş hekiminiz yüksek başarı şansı ile nakil yapabilir.

Çoğu durumda, bir yirmi yaş dişinin ortodontik nakli ilk tercihtir.

18, 38 ve 48 numaralı dişler, kaybedilen molarların (büyük azı dişleri) yerine sıklıkla donör olarak kullanılır.

Küçük bir azı dişi (=premolar) de bir kesici diş veya köşe dişinin yerine geçebilir; bu durumda taç, daha sonra estetik bir düzeltme ile uyarlanır. 

Ameliyattan önce, klinikte kapsamlı bir teşhis süreci gerçekleştirilir. Modern görüntüleme yöntemleri kullanılarak, donör dişin kök uzunluğu ve şekli radyolojik olarak ölçülür. Prof. Dirk Nolte’nin MKG-MUC muayenehanesi gibi uzmanlaşmış merkezlerde, greft yatağını milimetre hassasiyetinde hazırlamak için genellikle ortodontist tarafından 3D planlama yapılır. 

Diş nakli gerçekleştirildiğinde, bu işlem çoğunlukla lokal anestezi altında, istenirse de hafif sedasyon altında yapılır. Cerrah, hassas periodonsiyal dokuya zarar vermemek için donör dişi mümkün olduğunca nazik bir şekilde çıkarır. Aynı anda, hedef bölge ortodontik hassasiyetle hazırlanır. Eğer o bölgede korunmaya değer olmayan bir diş varsa, bu diş çekilir. Diş grefti daha sonra dikkatlice yerleştirilir ve esnek bir splint yardımıyla komşu dişlere sabitlenir. Bu splint, iyileşmenin ilk kritik aşamasında dişi sabitler. 

Ameliyat sonrası dönemde hastanın kurallara sıkı sıkıya uyması gerekir:

• Sıcak içecekler içmemek
• Sigara içmemek
• Fiziksel efor sarf etmemek
• Şişliği azaltmak için buz torbası veya soğuk bez kullanın
• İltihap ve ağrıyı hafifleten ilaçları almak
• Ağzınızı çok temiz tutun ve mikropları öldüren gargara solüsyonları kullanın.

Ayrıca, iyileşme süresi boyunca nakledilen dişe aşırı yük bindirmemelisiniz. Yaklaşık 7 ila 10 gün sonra diş hekiminiz dikişleri ve ateli çıkaracaktır. 

Kötü ağız hijyeni ve bunun sonucunda ortaya çıkan enfeksiyonlar, işlemin başarısız olmasının başlıca nedenlerinden biridir. Takip eden aylarda ortodontist, süreci radyolojik olarak izler. Özellikle kök erimesinin önlenmesine özel önem verilir.

Transplantasyondan iki ay sonra, ortodontist bir Periotest yardımıyla iyileşme sürecini kontrol eder. Yaklaşık sekiz hafta sonra, genç bir dişin pulpa (diş özü) yeniden oluşmuş olur ve diş hassasiyetini geri kazanır. Yetişkinlerde bu süreç biraz daha uzun sürer.

Kökü henüz olgunlaşmamış dişlerin naklinden sonra, diş cerrahınız nakledilen dişin yerleşimini, işlemden sonraki ilk yıl boyunca en az üç ayda bir, sonraki yıl ise altı ayda bir röntgen görüntüleri yardımıyla ek olarak kontrol eder.

Şişmeyi önlemek için ameliyattan hemen sonra soğutmaya başlayın. @ absolutimages / AdobeStock

Diş nakilleri günümüzde implantlara iyi ve yerleşik bir alternatif oluşturmakta ve kaybedilen veya gelişmemiş dişlerin yerini doğal bir şekilde almaktadır.

Özellikle gençlerde diş hekimleri bu uygulamayı büyük bir başarıyla gerçekleştirmektedir. Çene henüz büyüme aşamasında olduğu için nakledilen dişler iyi bir şekilde tutunur ve daha sonra doğal dişler gibi gelişmeye devam eder.