Yardımlı Yumurtadan Çıkma | Doktorlar ve Tedavi Bilgileri

Bu terim İngilizce'den gelmektedir. "To hatch" "yumurtadan çıkmak" anlamına gelir. Dolayısıyla burada kastedilen, destekli bir şekilde yumurtadan çıkmadır. Normalde bir embriyo, dışarıdan yardım almadan kendi kendine kabuğundan çıkar; uzmanlar buna "natural hatching" (doğal kabuk açılma) adını verir. Bu aşama başarılı olmazsa, embriyo rahim duvarına tutunamaz ve hamilelik gerçekleşmez. Bu durum, yumurta hücresi başarılı bir şekilde döllenmiş ve başlangıçta tamamen normal bir şekilde gelişmiş olsa bile meydana gelebilir.

İşte tam da bu noktada, suni döllenmede “Assisted Hatching” devreye girer. Bu, yardımcı üreme (İngilizce: assisted reproduction) yöntemlerinin ek prosedürlerinden biridir. Bu, bağımsız bir tedavi şekli değil, laboratuvarda gerçekleştirilen ek bir işlemdir. Yalnızca IVF veya ICSI ile birlikte uygulanabilir; çünkü uzmanlar, yumurta ve sperm hücreleri vücut dışında birleştirildiğinde embriyoya erişebilirler.

Her yumurta hücresi, şeker-protein bileşiklerinden (glikoproteinler) oluşan elastik ancak sağlam bir zarla çevrilidir. Uzmanlar buna Zona Pellucida adını verir; bu terim, "şeffaf zar" veya "cam zar" olarak çevrilebilir.

Bir sperm içeri girdiğinde, Zona Pellucida değişir ve daha sert hale gelir. Böylelikle diğer spermlerin girmesini engeller ve gelişmekte olan embriyoyu yaşamının ilk günlerinde korur.

Yumurta ve sperm hücresinin birleşmesinden sonra hücre bölünmesi başlar. İkinci gün embriyo genellikle iki ila dört hücreden, üçüncü gün ise yaklaşık sekiz hücreden oluşur. Dördüncü günde, sıkı bir şekilde bir araya gelmiş hücre yığını olan morula oluşur. Yaklaşık beşinci günde embriyo blastosist aşamasına ulaşır: Artık 100'den fazla hücreden oluşur ve içinde sıvıyla dolu bir boşluk bulunur.

Bu aşamada blastosist genişler, dış zarı incelir ve sonunda yırtılır. Embriyo, tıpkı bir civcivin yumurtadan çıkması gibi kabuğundan çıkar ve ardından mukoza zarına yerleşebilir. Rahim iç zarına yerleşme süreci genellikle yumurta ve sperm hücresinin birleşmesinden yaklaşık altı ila yedi gün sonra başlar.

1. Lazer tekniği (Lazer Destekli Kabuk Yırtma), en sık uygulanan yöntemdir. Son derece hassas ve hedef odaklı bir işlem yapılmasına olanak tanıdığından, en güvenli yöntem olarak kabul edilir. Tedavi sırasında üreme biyoloğu, embriyoya zarar vermeden lazer ışınıyla ince yumurta kabuğunu açar veya inceltir.
2. Bir başka seçenek ise zona pellucida üzerine bir enzim çözeltisi uygulamaktır. Bu, koruyucu zarın duvarlarının incelmesini sağlar. Böylece embriyo, zona pellucida'yı daha kolay delip rahim zarına yerleşebilir.
3. Üçüncü bir seçenek ise, biyologun zona pellucida’yı ince bir cam iğne yardımıyla çentiklemesidir. Ancak bu işlem manuel olarak yapıldığından, başarısı ilgili hekimin becerisine bağlıdır. Bu seçenek doğal olarak daha yüksek bir risk taşır.

Hastalar için bu yardım, ek bir müdahale gerektirmez. Tüp bebek tedavisi alışılagelmiş şekilde ilerler: Yumurtalıklara hormonal stimülasyon uygulandıktan sonra yumurtalar alınır ve laboratuvarda spermlerle birleştirilir. Bu şekilde oluşan embriyolar daha sonra inkübatörde birkaç gün boyunca olgunlaşır.

Transferden kısa bir süre önce, genellikle gelişimin üçüncü veya beşinci gününde, laboratuvar zarını açar veya inceltir. Kriyo transferde bu işlem, çözülme işleminden sonra gerçekleştirilir. Asıl embriyo transferi, yardımlı embriyo transferi yapılmayan bir tedaviden farklılık göstermez.

Embriyo, ince ve yumuşak bir kateter yardımıyla vajina ve rahim ağzından geçerek rahim boşluğuna aktarılır. Bu işlem genellikle ağrısızdır ve sadece birkaç dakika sürer. Yaklaşık iki hafta sonra yapılan bir kan tahlili, gebelik olup olmadığını gösterir.

Bu işlem standart bir uygulama değildir ve her tedavide kullanılmaz. Tüp bebek merkezleri, kuluçkadan çıkmanın zor olacağı tahmin edildiğinde bu yöntemi hedefli olarak sunar.

Sıkça belirtilen nedenler arasında kadının 37-38 yaş ve üzeri olması ve embriyoların iyi gelişmesine rağmen birkaç başarısız deneme sayılabilir. Mikroskop altında göze çarpan şekilde kalın veya sertleşmiş bir zar da bir neden olabilir; aynı şekilde, önceden dondurulmuş ve tekrar çözülmüş blastositlerle yapılan tedavi döngüleri de bir neden olabilir.

Önemli olan şudur: Bu grupların hiçbirinde bu yöntemin yararı kesin olarak kanıtlanmamıştır. Bu nedenle, kuluçka desteğinin sizin durumunuzda uygun olup olmadığını, kişisel tıbbi geçmişinizi göz önünde bulundurarak doktorunuzla birlikte değerlendirmelisiniz.

Kapağın açılmasına yardımcı olmanın gerçekten daha fazla gebelik ve doğuma yol açıp açmadığı, uzun yıllardır araştırılmaktadır ve hâlâ tartışmalıdır. Şu ana kadar yapılan en kapsamlı değerlendirme, 2021 tarihli bir Cochrane derlemesidir. Bu çalışma, birçok randomize kontrollü çalışmanın bir özeti olan bir meta-analizdir (meta-analysis of randomized controlled trials).

Sonuç: Yardımlı Kuluçka yöntemi, canlı doğum sayısında muhtemelen çok az bir artışa yol açmaktadır ya da hiç bir artış sağlamamaktadır. Klinik olarak saptanabilir gebeliklerin görülme sıklığı biraz daha yüksek olabilir; ancak aynı zamanda çoğul gebelikler de daha sık görülmüştür. Bununla birlikte, çalışmaya dahil edilen birçok çalışmanın kanıt gücü sınırlıdır.

Çalışmaları kılavuzlarda değerlendiren Amerikan uzman dernekleri American Society of Reproductive Medicine (ASRM) ve Society for Assisted Reproductive Technology (SART) da benzer bir değerlendirmeye varmıştır. 2022 tarihli güncel versiyon, bu yöntemin rutin olarak kullanılmamasını tavsiye etmektedir. Uzmanların görüşüne göre, yaşlı kadınlar veya birkaç başarısız denemeden sonra tedaviye başvuran çiftler gibi belirli gruplar için bile kanıtlar, net bir tavsiye verilebilmesi için yeterli değildir.

Mevcut bilgilere göre, embriyo yerleştirme işlemi ne genetik yapıya ne de çocuğun sağlığına zarar vermektedir. Ancak, anlamlı uzun vadeli veriler sınırlıdır.

Laboratuvarda yapılan her müdahale gibi, bu müdahale de tamamen risksiz değildir. Embriyonun kaybına yol açan bir yaralanma nadirdir, ancak tamamen dışlanamaz. Mekanik ve kimyasal yöntemlerde risk, lazer tekniğine kıyasla biraz daha yüksek kabul edilmektedir. Ayrıca, açılmış zarın tek yumurta ikizlerinin oluşumunu kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağı da tartışılmaktadır. Ancak bu konudaki araştırma sonuçları tutarsızdır. Ayrıca, sertleşmiş zarın, gelişme potansiyeli düşük embriyoların rahim duvarına tutunmasını zorlaştırarak doğal bir koruma işlevi görüp görmediği de henüz netleşmemiştir.

Tedaviye başlamadan önce olası riskleri ve gerçekçi başarı olasılıklarını doktorunuzla ayrıntılı olarak görüşün.

Fiyatlar her merkez tarafından ayrı ayrı belirlenir. Genellikle embriyo başına yaklaşık 150-170 € civarındadır. Bazı merkezler, tedavi döngüsü başına sabit bir ücret de talep eder. Yararı yeterince kanıtlanmadığından, kamu sağlık sigortaları bu masrafları karşılamamaktadır. Özel sağlık sigortaları da genellikle bu masrafları geri ödememektedir. 

Şüpheniz varsa, önceden sigorta şirketinize danışın ve tedaviye başlamadan önce yazılı bir masraf planı isteyin.

İlk başvurulacak yer, bir tüp bebek merkezi veya üreme tıbbı kliniğidir. Bu merkezlerde, jinekolojik endokrinoloji ve üreme tıbbı alanlarında uzmanlaşmış kadın hastalıkları ve doğum uzmanları, laboratuvardaki üreme biyologlarıyla yakın işbirliği içinde çalışır.

Doktorlar size danışmanlık verir, tedaviyi planlar ve yumurta hücresi alımını ve transferini gerçekleştirir. Döllenme işlemi ise laboratuvarda gerçekleştirilir. 

Bir merkez seçerken deneyime, sunulan ek prosedürlerin yararları ve sınırları konusunda açık bir danışmanlık hizmetine ve şeffaf maliyetlere dikkat edin.

Özellikle uzun süredir gerçekleşmeyen çocuk sahibi olma isteği durumunda, tedavi ekibinin duygusal yükü de göz önünde bulundurması yararlıdır.