Τραυματική εξάρθρωση του ισχίου και δυσπλασία του ισχίου: Επανατοποθέτηση οπίσθιας εξάρθρωσης του ισχίου και θεραπεία της δυσπλασίας και της εξάρθρωσης του ισχίου

Η άρθρωση του ισχίου είναι μία από τις πιο σταθερές αρθρώσεις του ανθρώπινου σώματος, η οποία προστατεύεται από μια ισχυρή αρθρική κάψουλα και δυνατούς μυς. Ωστόσο, όταν η σφαιρική κεφαλή του μηριαίου οστού εξέλθει από την κοτύλη, μιλάμε για εξάρθρωση του ισχίου. Πρόκειται για ένα σοβαρό περιστατικό που απαιτεί άμεση παρέμβαση. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να γίνει αυστηρή διάκριση: Πρόκειται για τραυματική εξάρθρωση της άρθρωσης του ισχίου λόγω σοβαρού ατυχήματος στην ενήλικη ηλικία ή για συγγενή δυσπλασία σε νεογέννητο; Ενώ η τραυματική εξάρθρωση συνοδεύεται συχνά από μαζική άσκηση βίας, η συγγενής μορφή αναπτύσσεται συχνά σταδιακά λόγω μιας διαταραχής ωρίμανσης, της δυσπλασίας του ισχίου. Και οι δύο μορφές απαιτούν ακριβή διάγνωση και ειδική θεραπεία, είτε πρόκειται για επανατοποθέτηση υπό αναισθησία είτε για διόρθωση με τη βοήθεια νάρθηκων.

Δυσπλασία του ισχίου και εξάρθρωση του ισχίου: Συχνότητα και αιτίες

Οι όροι «δυσπλασία του ισχίου» και «εξάρθρωση του ισχίου» είναι στενά συνδεδεμένοι μεταξύ τους, ιδίως στην παιδική ορθοπεδική. Η δυσπλασία του ισχίου αναφέρεται σε μια διαταραχή της ωρίμανσης της κοτύλης. Η κοτύλη είναι ακόμη χόνδρινη και δεν έχει οστεοποιηθεί επαρκώς, με αποτέλεσμα να λείπει η κάλυψη της κεφαλής του μηριαίου οστού. Εάν η κεφαλή του μηριαίου οστού δεν βρει στήριξη, μπορεί να γλιστρήσει έξω από την κοτύλη.

Η συχνότητα της συγγενούς δυσπλασίας του ισχίου ποικίλλει ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, αλλά αποτελεί τη συχνότερη συγγενή σκελετική δυσπλασία. Τα κορίτσια επηρεάζονται σημαντικά συχνότερα από τα αγόρια. Παράγοντες κινδύνου είναι η ισχιακή προβολή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή το οικογενειακό ιστορικό. Χωρίς θεραπεία της δυσπλασίας του ισχίου, μπορεί να αναπτυχθεί εξάρθρωση, η οποία οδηγεί σε πρόωρη φθορά της άρθρωσης αργότερα στη ζωή. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις αρθρώσεις θα βρείτε στην ενότητα Ορθοπεδική και Χειρουργική Τραυμάτων.

Συγγενής εξάρθρωση του ισχίου: Συμπτώματα εξάρθρωσης του ισχίου στο βρέφος

Στα νεογνά, η εξάρθρωση σπάνια προκαλεί πόνο, γι' αυτό και είναι ύπουλη. Τα συμπτώματα της εξάρθρωσης του ισχίου είναι συχνά δυσδιάκριτα. Ένα κλασικό σημάδι είναι η δυσκολία στην απλώση: το προσβεβλημένο πόδι δεν απλώνεται τόσο εύκολα προς τα έξω κατά την αλλαγή της πάνας. Επίσης, η ασυμμετρία των πτυχών των γλουτών ή η φαινομενική μείωση του μήκους του ποδιού μπορεί να υποδηλώνουν εξάρθρωση του ισχίου.

Κλινικά, οι γιατροί ελέγχουν τη σταθερότητα του νεογέννητου (τεστ Barlow και Ortolani) για να προκαλέσουν ένα «κλικ» στην άρθρωση. Δεδομένου ότι αυτή η εξέταση μπορεί να είναι δυσάρεστη, η διαγνωστική απεικόνιση είναι καθοριστική. Εάν η δυσπλασία ή η εξάρθρωση παραβλεφθεί κατά τη βρεφική ηλικία, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βαδισμό «με κούνημα» και κοίλη πλάτη στα μεγαλύτερα παιδιά.

Διάγνωση εξάρθρωσης του ισχίου: υπερηχογράφημα και ακτινογραφία

Η διάγνωση της εξάρθρωσης του ισχίου στο βρέφος πραγματοποιείται συνήθως μέσω υπερηχογραφικής εξέτασης στο πλαίσιο της προληπτικής εξέτασης U3, κατά την 4η έως 5η εβδομάδα ζωής. Το υπερηχογράφημα είναι ακτινολογικά ακίνδυνο και απεικονίζει τέλεια τις χόνδρινες δομές της λεκάνης και τη θέση της κεφαλής του ισχίου. Επιτρέπει την ταξινόμηση σε βαθμούς σοβαρότητας (π.χ. κατά Graf).

Σε μεγαλύτερα παιδιά ή στην ενήλικη ηλικία, όταν οι οστικοί πυρήνες έχουν ήδη σχηματιστεί, η ακτινογραφία (γενική ακτινογραφία της λεκάνης) αποτελεί τη μέθοδο επιλογής. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αξιολογηθεί η οστική κατάσταση του μηριαίου οστού και της κοτύλης, καθώς και μια ενδεχόμενη δυσπλασία ή αρθρίτιδα.

Δομή της λεκάνης και της άρθρωσης του ισχίου © Henrie | AdobeStock

Θεραπεία της εξάρθρωσης του ισχίου: Συντηρητική θεραπεία με τη βοήθεια επιδέσμων

Η θεραπεία της εξάρθρωσης του ισχίου κατά τη βρεφική ηλικία στοχεύει στην επανατοποθέτηση της κεφαλής του ισχίου στην κοτύλη και στη διατήρησή της εκεί (συγκράτηση), ώστε η άρθρωση να μπορέσει να ωριμάσει. Αυτό γίνεται συνήθως χειροκίνητα ή με τη βοήθεια επιδέσμων.

Σε ήπιες περιπτώσεις δυσπλασίας, συχνά αρκεί η «ευρεία περιτύλιξη». Σε περίπτωση ασταθούς ισχίου ή εξάρθρωσης, χρησιμοποιούνται παντελόνια διαστολής ή ο επίδεσμος Pavlik. Η θεραπεία της δυσπλασίας του ισχίου και της εξάρθρωσης του ισχίου με τη βοήθεια επιδέσμων ή συσκευών διατηρεί τα πόδια σε κάμψη και απλώση. Αυτό κεντράρει την κεφαλή βαθιά μέσα στην κοτύλη. Μόνο όταν η συντηρητική θεραπεία αποτυγχάνει, είναι απαραίτητη η χειρουργική θεραπεία ή η κλειστή ανάταξη υπό αναισθησία με επακόλουθη ακινητοποίηση με γύψο. Η θεραπεία ολοκληρώνεται όταν η κοτύλη έχει ολοκληρώσει την οστική ωρίμανσή της.

Τραυματική εξάρθρωση του ισχίου: εξάρθρωση του ισχίου λόγω ατυχήματος

Η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική όταν πρόκειται για τραυματική εξάρθρωση του ισχίου. Η άρθρωση του ισχίου είναι εξαιρετικά σταθερή χάρη στους σφιχτούς συνδέσμους και την αρθρική κάψουλα. Απαιτείται τεράστια δράση βίας, όπως σε τροχαία ατυχήματα (τραυματισμός από το ταμπλό, όταν το γόνατο προσκρούει στο ταμπλό) ή πτώσεις από μεγάλο ύψος, για να βγει η κεφαλή από την κοτύλη.

Στην τραυματική εξάρθρωση του ισχίου, η αρθρική κάψουλα και συχνά και ο σύνδεσμος της κεφαλής του μηριαίου οστού (Ligamentum capitis femoris) υποστούν ρήξη. Η συχνότερη μορφή είναι η οπίσθια εξάρθρωση (Luxatio iliaca), στην οποία η κεφαλή εξέρχεται προς τα πίσω και προς τα πάνω. Το πόδι είναι συνήθως συντομευμένο, λυγισμένο και περιστρεφόμενο προς τα μέσα (εσωτερική περιστροφή). Στην πρόσθια εξάρθρωση παρατηρείται συχνά εξωτερική περιστροφή. Υπάρχει πάντα έντονος πόνος.

Διάγνωση και επανατοποθέτηση της οπίσθιας εξάρθρωσης

Η διάγνωση σε περίπτωση τραύματος είναι συνήθως προφανής κλινικά λόγω της παραμόρφωσης, αλλά επιβεβαιώνεται με ακτινογραφία, προκειμένου να αποκλειστούν κατάγματα στο κοτύλη ή στην κεφαλή του μηριαίου οστού.

Η θεραπεία αποτελεί επείγουσα κατάσταση. Πρέπει να πραγματοποιηθεί επανατοποθέτηση του ισχίου το συντομότερο δυνατό, προκειμένου να αποκατασταθεί η αιμάτωση της κεφαλής του ισχίου και να αποφευχθούν νευρικές βλάβες. Συνήθως πραγματοποιείται κλειστή επανατοποθέτηση υπό γενική αναισθησία και μυοχαλαρωτικά. Ο γιατρός τραβά το πόδι για να επαναφέρει την κεφαλή στην κοτύλη. Εάν αυτό δεν επιτευχθεί λόγω εγκλωβισμού ιστών, απαιτείται χειρουργική ανοικτή επανατοποθέτηση. Ειδικές τεχνικές για την επανατοποθέτηση μιας οπίσθιας εξάρθρωσης περιγράφονται αναλυτικά στην ειδική βιβλιογραφία (π.χ. Arch Orthop Trauma Surg).

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την επείγουσα περίθαλψη θα βρείτε στην ενότητα Τραυματολογία.

Επιπλοκές και πρόγνωση: Νεκρόζη της κεφαλής του ισχίου και συνοδές κακώσεις

Τόσο η συγγενής όσο και η τραυματική μορφή μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες. Μια επίφοβη επιπλοκή είναι η νέκρωση της κεφαλής του ισχίου. Σε αυτή την περίπτωση, ο οστικός ιστός της κεφαλής του ισχίου νεκρώνεται, επειδή τα αιμοφόρα αγγεία που την τροφοδοτούν έχουν υποστεί ρήξη ή έχουν αποκλειστεί κατά τη διάρκεια της εξάρθρωσης. Όσο περισσότερο παραμένει εξαρθρωμένη η κεφαλή, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε στο άρθρο μας σχετικά με τη νέκρωση της κεφαλής του ισχίου.

Άλλες συνοδές βλάβες στην τραυματική εξάρθρωση του ισχίου είναι τα κατάγματα της κοτύλης (κάταγμα κοτύλης) ή βλάβες στο ισχιακό νεύρο, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε παράλυση του ποδιού. Συχνά εμφανίζονται επίσης βλάβες στον χόνδρο. Η πρόγνωση εξαρτάται από το πόσο γρήγορα πραγματοποιήθηκε η επανατοποθέτηση και από το αν υπάρχουν συνοδές βλάβες. Μακροπρόθεσμα, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος δευτερογενούς αρθρίτιδας (φθορά της άρθρωσης).

Θεραπεία της εξάρθρωσης του ισχίου: Χειρουργική επέμβαση και μετεγχειρητική φροντίδα

Εάν δεν είναι δυνατή η κλειστή ανάταξη ή εάν υπάρχουν οστικά θραύσματα στο αρθρικό διάστημα, απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Κατά τη διάρκεια αυτής, αφαιρούνται τα μαλακά μέρη, ράβεται η αρθρική κάψα και τυχόν κατάγματα σταθεροποιούνται με βίδες ή πλάκες.

Μετά την επανατοποθέτηση ή τη χειρουργική επέμβαση, η άρθρωση του ισχίου πρέπει να προστατεύεται, ώστε να μπορέσει να επουλωθεί η αρθρική κάψα. Η φυσιοθεραπεία είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση της κινητικότητας και της μυϊκής δύναμης. Στην περίπτωση της συγγενούς εξάρθρωσης, είναι σημαντικές οι τακτικές εξετάσεις μέχρι το τέλος της ανάπτυξης, προκειμένου να διαγνωστεί έγκαιρα τυχόν υπολειμματική δυσπλασία.

Συχνές ερωτήσεις: Οι 8 πιο σημαντικές ερωτήσεις σχετικά με την εξάρθρωση του ισχίου

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ δυσπλασίας του ισχίου και εξάρθρωσης του ισχίου;

Η δυσπλασία του ισχίου είναι μια ανωμαλία (διαταραχή ωρίμανσης) της κοτύλης του ισχίου, η οποία είναι πολύ επίπεδη. Η εξάρθρωση του ισχίου είναι η κατάσταση κατά την οποία η κεφαλή του ισχίου βγαίνει πραγματικά από αυτή την πολύ ρηχή κοτύλη. Η δυσπλασία είναι επομένως συχνά η αιτία της εξάρθρωσης στο βρέφος.

Πώς αναγνωρίζω την εξάρθρωση του ισχίου σε ένα μωρό;

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν διαφορετικό μήκος στα πόδια, ασύμμετρες πτυχές στον μηρό ή στους γλουτούς και περιορισμένη έκταση κατά την αλλαγή της πάνας. Τα μωρά σπάνια παρουσιάζουν πόνο. Η πιο αξιόπιστη διάγνωση παρέχεται από τον υπέρηχο κατά την εξέταση U3.

Πώς αντιμετωπίζεται η τραυματική εξάρθρωση του ισχίου;

Πρόκειται για ιατρική επείγουσα κατάσταση. Η άρθρωση πρέπει να επανατοποθετηθεί (επαναρθρωθεί) το συντομότερο δυνατόν υπό αναισθησία. Ακολουθεί αποφόρτιση και φυσιοθεραπεία. Σε περίπτωση συνοδευτικών καταγμάτων, συχνά απαιτείται χειρουργική επέμβαση.

Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις;

Η σοβαρότερη μακροπρόθεσμη συνέπεια είναι η νέκρωση της κεφαλής του ισχίου (νέκρωση του οστού) λόγω διαταραχών της αιμάτωσης. Επιπλέον, συχνά εμφανίζεται χρόνια αργότερα αρθρίτιδα (φθορά της άρθρωσης), η οποία μπορεί να απαιτήσει την τοποθέτηση τεχνητού ισχίου.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία στα βρέφη;

Αυτό εξαρτάται από την ηλικία κατά τη διάγνωση και τον βαθμό σοβαρότητας. Εάν η θεραπεία ξεκινήσει έγκαιρα κατά το πρώτο έτος της ζωής, συχνά αρκεί η θεραπεία με επίδεσμο για μερικές εβδομάδες έως μήνες. Σε περίπτωση καθυστερημένης διάγνωσης, η θεραπεία μπορεί να είναι πιο χρονοβόρα και να απαιτεί χειρουργικές επεμβάσεις.

Είναι επώδυνη η εξάρθρωση του ισχίου;

Η τραυματική εξάρθρωση στους ενήλικες είναι εξαιρετικά επώδυνη και οδηγεί σε αδυναμία κίνησης του ποδιού. Η συγγενής εξάρθρωση στα νεογνά, αντίθετα, συνήθως δεν προκαλεί οξύ πόνο.

Τι είναι ο επίδεσμος Pavlik;

Ο επίδεσμος Pavlik είναι μια ειδική κατασκευή από ιμάντες που χρησιμοποιείται στα βρέφη. Διατηρεί τα πόδια σε θέση κάμψης και απλώσεως, γεγονός που πιέζει την κεφαλή του ισχίου βαθιά μέσα στην κοτύλη και διεγείρει την ωρίμανση της άρθρωσης.

Μπορεί να προληφθεί η εξάρθρωση του ισχίου;

Η συγγενής μορφή δεν μπορεί να προληφθεί άμεσα, αλλά η ωρίμανση του ισχίου μπορεί να υποστηριχθεί με το «ευρύ τύλιγμα» και τη μεταφορά σε σάκο μεταφοράς. Η τραυματική μορφή αποτελεί ατύχημα, το οποίο μπορεί να προληφθεί μόνο μέσω της γενικής πρόληψης ατυχημάτων.