Νέα

Ο ΔΜΣ υπό εξέταση: Διεθνής επιτροπή τάσσεται υπέρ της αναθεώρησης της διάγνωσης της παχυσαρκίας

18 Αυγούστου 2025

Ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θεωρούνται υπέρβαροι και παχύσαρκοι. Στη χώρα μας, αυτό αφορά περίπου έναν στους τέσσερις ενήλικες. Αλλά μήπως όλοι οι επηρεαζόμενοι υποφέρουν εξαιτίας αυτού από συμπτώματα ασθενειών και πεθαίνουν νωρίτερα; Όχι.

Εδώ και μερικά χρόνια, ο λεγόμενος δείκτης μάζας σώματος – εν συντομία ΔΜΣ – βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής. Μέχρι τώρα, η τιμή αυτή καθόριζε με έναν απλό υπολογισμό αν κάποιος ήταν υπέρβαρος ή λιποβαρος. Αλλά τι λέει το βάρος για την κατάσταση της υγείας των ανθρώπων;

Μια διεθνής επιτροπή (Commission on Clinical Obesity) αποτελούμενη από 56 ειδικούς εκπόνησε φέτος νέους ορισμούς για την παχυσαρκία και συνιστά μια διαφορετική προσέγγιση στη διάγνωση. Με αυτόν τον τρόπο, θα παρέχεται πιο στοχευμένη βοήθεια στα άτομα με σοβαρό υπερβολικό βάρος, ενώ ταυτόχρονα θα μειωθούν οι λανθασμένες διαγνώσεις και οι υπερβολικές θεραπείες. Στο πλαίσιο αυτό, οι ειδικοί ελπίζουν επίσης στην αποστιγματοποίηση των ατόμων που πάσχουν από παχυσαρκία στην κοινωνία.

Ο ΔΜΣ υπό εξέταση

Πόσο χρήσιμος είναι σήμερα ο υπολογιστής του ΔΜΣ;

Στο Διαδίκτυο υπάρχει πληθώρα ιστοσελίδων που προσφέρουν τη δυνατότητα υπολογισμού του ΔΜΣ. Ο απλός τύπος είναι: το βάρος σε κιλά διαιρούμενο με το ύψος σε μέτρα στο τετράγωνο. Μια τιμή κάτω από 18,5 kg/m² υποδηλώνει υποβάρος, από 25 kg/m² αρχίζει το υπερβολικό βάρος, ενώ για τιμές άνω των 30 kg/m² η διάγνωση μέχρι τώρα ήταν παχυσαρκία. Μια τιμή από 40 kg/m² και άνω κατηγοριοποιείται ως παχυσαρκία τρίτου βαθμού.

Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία δεν παρέχουν καμία πληροφορία σχετικά με το ποσοστό σωματικού λίπους ή τη μυϊκή μάζα ενός ατόμου. Όποιος έχει πολλούς μυς μπορεί να θεωρηθεί εσφαλμένα υπέρβαρος. Επιπλέον, ορισμένα άτομα με υψηλό σωματικό βάρος δεν παρουσιάζουν καθόλου συμπτώματα ασθένειας, ενώ αυτό δεν εξετάζεται καν σε άτομα «κανονικού βάρους» με επικίνδυνη κατανομή λίπους, καθώς δεν είναι εμφανές.

Ο ΔΜΣ, λοιπόν, δεν επιτρέπει να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ατόμου. Αυτό οδήγησε στο παρελθόν σε λανθασμένες διαγνώσεις, περιττούς κινδύνους και κόστη. Οι ιατρικοί πόροι εξαντλήθηκαν – χωρίς όφελος για τους ενδιαφερόμενους.

Κρίσιμοι παράγοντες για τη σωματική σύσταση είναι επίσης η ηλικία, το φύλο και οι εθνοτικές διαφορές, οι οποίοι επίσης δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του ΔΜΣ. Παρόλο που, για παράδειγμα, στην Ασία το όριο του ΔΜΣ για την παχυσαρκία βρίσκεται ήδη στα 27,5 kg/m², καθώς ο πληθυσμός είναι κατά μέσο όρο ελαφρώς μικρότερος σε σχέση με άλλα μέρη του κόσμου. Ωστόσο, εν τω μεταξύ, οι αναλογίες σωματικών διαστάσεων εξισώνονται σταδιακά.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, μια βελτιστοποιημένη διάγνωση της παχυσαρκίας πρέπει πρωτίστως να εξυπηρετεί τους ανθρώπους και να ανακουφίζει το σύστημα υγείας.

Ο ρόλος του σπλαχνικού σωματικού λίπους

Για να εκτιμήσουν καλύτερα τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών λόγω υπερβολικού σωματικού βάρους, οι γιατροί εστιάζουν την προσοχή τους στην κατανομή του σπλαχνικού σωματικού λίπους, δηλαδή του λίπους στην κοιλιακή χώρα και γύρω από τα όργανα. Μέχρι ένα ορισμένο βαθμό, οι συσσωρεύσεις λίπους σε αυτή την περιοχή είναι φυσιολογικές και υγιείς, αλλά ό,τι υπερβαίνει αυτό το όριο έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις και διαβήτη τύπου 2.

Αν περιοριστούμε μόνο στον ΔΜΣ ως μονάδα μέτρησης, το υπερβολικό σπλαχνικό σωματικό λίπος μπορεί εύκολα να παραβλεφθεί.

Νέα ταξινόμηση της παχυσαρκίας

Γι’ αυτό το λόγο, η διεθνής επιτροπή συμφώνησε στην έκθεσή της σε νέες ταξινομήσεις της παχυσαρκίας:

Κλινική παχυσαρκία

Με τον όρο αυτό οι ειδικοί περιγράφουν μια παχυσαρκία που συνιστά χρόνια νόσο, καθώς λόγω του υπερβολικού βάρους υπάρχουν ήδη δυσλειτουργίες των οργάνων. Η κλινική παχυσαρκία θεωρείται προοδευτική ασθένεια, η περαιτέρω εξέλιξη της οποίας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές δυσλειτουργίες των τελικών οργάνων και σε επιπλοκές που συντομεύουν τη διάρκεια ζωής.

Σε αυτή την περίπτωση, η ταχεία και στοχευμένη ιατρική περίθαλψη είναι καθοριστικής σημασίας.

Προκλινική παχυσαρκία

Αυτός ο τύπος δεν θεωρείται χρόνια πάθηση, καθώς δεν παρατηρούνται διαταραχές στις λειτουργίες των οργάνων. Σε αυτή την περίπτωση, υπάρχει μόνο αυξημένος κίνδυνος για την υγεία, ο οποίος μπορεί να μειωθεί, αν χρειαστεί, με προληπτικά μέτρα και προσεκτική συμβουλευτική.

Για να είναι δυνατή η διατύπωση μιας εξατομικευμένης διάγνωσης – και αυτό είναι το κύριο μέλημα της Επιτροπής – πρέπει να εξεταστούν και άλλοι παράμετροι και όχι μόνο να υπολογιστεί ο ΔΜΣ.

«Ένας διεξοδικός και ισορροπημένος ορισμός της παχυσαρκίας έχει καθυστερήσει εδώ και καιρό, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ιατρικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις», εξηγεί ο καθηγητής Stefan Richard Bornstein, μέλος της Επιτροπής και διευθυντής του Κέντρου Εσωτερικής Ιατρικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Carl Gustav Carus της Δρέσδης, καθώς και ερευνητής στο Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Διαβήτη (DZD).

Βήμα προς βήμα προς την εξατομικευμένη διάγνωση

Οι ειδικοί τάσσονται υπέρ μιας πολυφασικής διάγνωσης της κλινικής παχυσαρκίας. Στο πρώτο στάδιο πραγματοποιούνται το ιατρικό ιστορικό και η φυσική εξέταση. Στη συνέχεια, πρέπει να διεξαχθεί μια σειρά τυποποιημένων εργαστηριακών εξετάσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν πλήρη αιματολογική εξέταση, μετρήσεις γλυκόζης αίματος, λιπιδαιμικό προφίλ, καθώς και εξετάσεις νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας. Εάν κριθεί απαραίτητο, πραγματοποιούνται περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις.

Τελικά, οι ειδικοί παρουσίασαν 18 κριτήρια για τον προσδιορισμό της κλινικής παχυσαρκίας. Όλα αυτά αποτελούν ενδείξεις που υποδηλώνουν δυσλειτουργίες οργάνων ή ιστών, καθώς και σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινή ζωή που οφείλονται στο υπερβολικό βάρος. Μεταξύ των παραμέτρων συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η αυξημένη αρτηριακή πίεση, το λεμφοίδημα, η δύσπνοια κ.λπ.

Σύγχρονες εναλλακτικές λύσεις έναντι του ΔΜΣ

Έχει λοιπόν ακόμα νόημα ο υπολογιστής του ΔΜΣ; Ο δείκτης μάζας σώματος μπορεί να εξακολουθεί να χρησιμεύει και σήμερα ως πρώτη ένδειξη για πιθανή πάθηση ή για την έναρξη περαιτέρω εξετάσεων· είναι χρήσιμος όταν η τιμή υπερβαίνει τα 40 kg/m², καθώς το υπερβολικό βάρος σε αυτό το εύρος συνήθως συνοδεύεται πάντα από σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.

Ως σύγχρονες εναλλακτικές λύσεις για την καλύτερη εκτίμηση της κατάστασης της υγείας θεωρούνται, αντίθετα, η ανάλυση βιοηλεκτρικής εμπέδησης καθώς και ο λόγος μέσης-ισχίων (Waist-to-Hip Ratio).

Ανάλυση βιοηλεκτρικής εμπέδησης (BIA)

Με αυτή την ανάλυση μπορούν να προσδιοριστούν σε λίγα λεπτά και εντελώς ανώδυνα το ποσοστό σωματικού λίπους, η μυϊκή μάζα καθώς και το ποσοστό νερού στο σώμα. Μειονεκτήματα: Τα όργανα μέτρησης είναι σχετικά ακριβά και το αποτέλεσμα μπορεί να αποκλίνει από την πραγματική τιμή ανάλογα με το περιεχόμενο του στομάχου. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να καταναλώνεται γεύμα πριν από τη μέτρηση.

Αναλογία μέσης-ισχίων (WHR)

Σε αυτή την πολύ απλή μέθοδο μέτρησης, συγκρίνεται η αναλογία της περιφέρειας της μέσης με την περιφέρεια των γοφών. Και οι δύο μετρώνται με μεζούρα και η τιμή της μέσης διαιρείται με την τιμή των γοφών. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εκτιμηθεί καλά το σπλαχνικό λίπος.

Συμπέρασμα

Ο υπολογιστής του ΔΜΣ δεν επαρκεί για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, καθώς οι τιμές δεν επιτρέπουν να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την υγεία του ατόμου. Σύμφωνα με την επιτροπή, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ χρόνιων παθήσεων με δυσλειτουργίες οργάνων και της παχυσαρκίας, η οποία αποτελεί απλώς παράγοντα κινδύνου για επιπλοκές, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει προκαλέσει βλάβες.

Με τη βοήθεια μιας σειράς κριτηρίων εξέτασης, η διεθνής επιτροπή επιθυμεί να διευκολύνει τη διάγνωση της κλινικής παχυσαρκίας που απαιτεί άμεση θεραπεία. Σε περίπτωση προκλινικής παχυσαρκίας, συνιστάται συμβουλευτική και, μόνο εάν κριθεί απαραίτητο, περαιτέρω προληπτικά μέτρα.

Μέσω αυτού του διαχωρισμού, οι ειδικοί ελπίζουν να βελτιώσουν γρήγορα την ατομική κατάσταση των ασθενών, να ανακουφίσουν το σύστημα υγείας μέσω της μείωσης των λανθασμένων διαγνώσεων και να προστατεύσουν τους πάσχοντες από περιττούς κινδύνους.

Εάν είστε υπέρβαροι και επιθυμείτε να αποκτήσετε σαφή εικόνα για την κατάσταση της υγείας σας, επικοινωνήστε με κέντρα παχυσαρκίας.

Πηγές

Κοινοποίηση άρθρου