Zapalenie nerwu przedsionkowego może powodować długotrwałe lub pojawiające się okresowo silne zawroty głowy. Jest to stan zapalny nerwu równowagi (nerwu przedsionkowego). W związku z tym nerw ten nie jest w stanie prawidłowo przekazywać impulsów z narządu równowagi w uchu wewnętrznym do ośrodka ruchowego w mózgu.
Powoduje to całkowicie niekontrolowane odczucia ruchowe, które zazwyczaj obejmują silne i długotrwałe zawroty głowy.
Nasz narząd równowagi (zwany również aparatem przedsionkowym) składa się z trzech kanałów półkolistych o średnicy około 6 milimetrów, wypełnionych specjalnym płynem limfatycznym.
Trzy kanały półkoliste są ustawione prostopadle względem siebie. Każdy z nich odpowiada jednemu z trzech kierunków obrotu wokół osi pionowej, poprzecznej i podłużnej w przestrzeni trójwymiarowej. Trzy kanały półkoliste przekazują informacje o rzeczywistym przyspieszeniu obrotowym do nerwu równowagi.
Mała ampułka na dnie kanałów półkolistych rozpoznaje i mierzy przyspieszenia liniowe. Takie, jakie odczuwamy na przykład w samochodzie podczas przyspieszania i hamowania.
Narząd równowagi należy do narządów zmysłów @ Henrie /AdobeStock
Atak zawrotów głowy jest dla osób dotkniętych tą dolegliwością zazwyczaj bardzo nieprzyjemny i może trwać do siedmiu dni lub dłużej. Atakom zawrotów głowy często towarzyszą silne mdłości, wymioty i oczopląs.
Zawroty głowy z uczuciem obrotu to szczególna forma zawrotów głowy, w której uczucie obrotu występuje w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara @ dragonstock /AdobeStock
Osoby dotknięte tą dolegliwością odczuwają zazwyczaj silniejsze złe samopoczucie. Ponadto występuje zazwyczaj skłonność do upadania w stronę dotkniętej strony. Jeśli zaburzone jest poczucie równowagi w lewym uchu wewnętrznym, występuje skłonność do upadania na lewą stronę.
Lekarze określają nystagmus jako szczególną formę niekontrolowanych ruchów gałek ocznych (drżenie oczu). Podczas szybkiego obrotu wokół osi pionowej otoczenie staje się rozmyte. Oczy próbują odruchowo podążać za obrotem i gwałtownie powracać do pozycji wyjściowej (odruch przedsionkowo-oczny, VOR).
Dzięki temu możemy lepiej skupić wzrok na otoczeniu podczas szybkiego obrotu. Nystagmus przebiega zazwyczaj całkowicie niezauważalnie. Również zawroty głowy związane z obrotem mogą wywołać nystagmus, który jednak, analogicznie do nasilenia ataku zawrotów głowy, może być również bardzo wyraźny.
W takich przypadkach ośrodek ruchowy w naszym mózgu nie wie, że silne uczucie obrotu nie jest prawdziwe. Dlatego reaguje zainicjowaniem „prawdziwego” oczopląsu (tak jak w przypadku rzeczywistego przyspieszenia obrotowego).
Lekarze podejrzewają, że przyczyną jest infekcja wirusowa lub reaktywacja wirusa opryszczki pospolitej typu 1. Przypuszczenie to można poprzeć wykryciem materiału genetycznego (DNA) tego typu wirusa w zwyrodnieniowych stanach zapalnych nerwu przedsionkowego. Statystycznie zauważalne nasilenie występowania tej choroby obserwuje się u osób w wieku od 50 do 60 lat.
Spośród wszystkich pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza z powodu zawrotów głowy, tylko 7 procent cierpi na zapalenie nerwu przedsionkowego. U pozostałych pacjentów ataki zawrotów głowy mają inne przyczyny. Nie są znane czynniki ryzyka sprzyjające zapaleniu nerwu przedsionkowego.
Typowe, zazwyczaj długotrwałe ataki zawrotów głowy nie wystarczają do postawienia pewnej diagnozy. Istnieje zbyt wiele innych przyczyn zawrotów głowy, dlatego konieczne są dalsze badania diagnostyczne.
Również nowoczesne metody obrazowania, takie jak tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI), nie zapewniają pewnej diagnozy.
Natomiast proste testy (test impulsów głowy) oraz badanie rotacyjne i termiczne aparatu przedsionkowego, a także kilka kryteriów wykluczających pozwalają na postawienie pewnej diagnozy.
Test impulsów głowy można wykonać w bardzo prosty sposób, bez użycia dodatkowych narzędzi. Lekarz prosi pacjenta, aby skupił wzrok na odległym punkcie.
Lekarz chwyta głowę pacjenta obiema rękami i gwałtownie obraca ją w prawo i w lewo. Na podstawie odruchowych ruchów gałek ocznych lekarz może z całą pewnością stwierdzić, czy i który z dwóch narządów równowagi nie funkcjonuje prawidłowo.
Ważną wskazówką jest to, że zapalenie nerwu przedsionkowego nigdy nie występuje razem z szumami usznymi. Ponadto ewentualnie wykonany audiogram nie wykazuje żadnych nieprawidłowości. Zaburzenie aparatu przedsionkowego nie wpływa na słuch. Choroba ta nie wywołuje również szumów usznych.
Test impulsów głowowych sprawdza, czy pacjent jest w stanie utrzymać wzrok na jednym punkcie podczas odchylenia głowy @ Halfpoint /AdobeStock
Objawy towarzyszące zapaleniu nerwu przedsionkowego, takie jak częste wymioty, wymagają w pierwszej kolejności leczenia objawów i objawów towarzyszących. Oznacza to, że w większości przypadków lekarz prowadzący najpierw podaje leki zapobiegające dalszym wymiotom (leki przeciwwymiotne).
Jeśli wymioty powodują znaczną utratę płynów i elektrolitów, stosuje się wlew dożylny.
W celu złagodzenia zawrotów głowy stosuje się leki antycholinergiczne, a także leki przeciwhistaminowe i benzodiazepiny. Leki te hamują przekazywanie bodźców nerwowych, co jednak nie ogranicza się wyłącznie do chorego nerwu równowagi.
Można również rozważyć intensywną terapię kortykosteroidami. Jest to krótkotrwałe leczenie kortyzonem lub substancjami podobnymi do kortyzonu (kortykosteroidami). Pacjenci powinni przyjmować je przez około trzy dni. Kortyzon ma działanie przeciwzapalne.
Osoby dotknięte tą dolegliwością powinny uzupełniać wszystkie formy terapii ćwiczeniami ruchowymi i równoważnymi (fizjoterapia). Zalecana fizjoterapia obejmuje również trening wzroku, taki jak stabilizacja wzroku i trening efektu przedsionkowo-ocznego.
W przypadku leczenia farmakologicznego, jak opisano powyżej, ostra faza ustępuje po 3–4 dniach. Pacjenci mogą wtedy ponownie chodzić bez pomocy.
Całkowite ustąpienie objawów i przywrócenie sprawności fizycznej może potrwać do 7 tygodni. Zasadniczo rokowanie można uznać za dobre.
Jeśli narząd równowagi lub nerw przedsionkowy nie zregenerują się całkowicie, mózg ma możliwości kompensacyjne. Dlatego zazwyczaj nie pozostają żadne zaburzenia zmysłu równowagi.
Zapalenie nerwu przedsionkowego to choroba zapalna nerwu przedsionkowego lub narządu równowagi w uchu wewnętrznym. Najprawdopodobniej chorobę wywołują niektóre wirusy opryszczki.
Głównym objawem są silne zawroty głowy, które mogą utrzymywać się nawet do siedmiu tygodni.
Objawami towarzyszącymi są zazwyczaj:
- nudności z wymiotami
- skłonność do upadków oraz
- odruchowe ruchy gałek ocznych (nystagmus)
Choroba nie wpływa na słuch.
Jako terapię zaleca się leczenie farmakologiczne w połączeniu z fizjoterapią. Ogólnie rokowanie jest korzystne.
Czym jest zapalenie nerwu przedsionkowego?
Zapalenie nerwu przedsionkowego to zaburzenie funkcji przedsionkowej lub stan zapalny nerwu równowagi. Objawia się ostrym, silnym zawrotem głowy, któremu często towarzyszą nudności i wymioty. Choroba ta jest również określana jako neuropatia przedsionkowa lub zapalenie nerwu przedsionkowego.
Jakie objawy występują w przypadku zapalenia nerwu przedsionkowego?
Typowe objawy to utrzymujące się zawroty głowy, spontaniczny oczopląs, niepewność chodu i skłonność do upadków na stronę dotkniętą chorobą. Wielu pacjentów skarży się dodatkowo na nudności i wymioty. Utrata słuchu lub szumy uszne raczej nie wskazują na czyste zapalenie nerwu przedsionkowego.
Jak diagnozuje się tę chorobę?
Diagnoza jest stawiana klinicznie na podstawie badań neurologicznych i przedsionkowych ruchów gałek ocznych oraz narządu równowagi. Typowymi objawami są oczopląs w kierunku strony zdrowej oraz obniżona pobudliwość ucha wewnętrznego. Ważne jest wykluczenie przyczyny ośrodkowej, takiej jak udar mózgu.
Jakie leczenie pomaga w przypadku zapalenia nerwu przedsionkowego?
W fazie ostrej pomocne są leżenie w łóżku, leki przeciw zawrotom głowy, takie jak dimenhydrinat, oraz leki przeciw zawrotom głowy. Często stosuje się dodatkowo kortykosteroidy, takie jak 250 mg prednizolonu lub metyloprednizolonu. Fizjoterapia i terapia fizyczna wspomagają kompensację przedsionkową.
Jaka jest różnica w stosunku do zawrotów głowy wywołanych zmianą pozycji ciała lub choroby Meniere'a?
W przypadku łagodnego napadowego zawrotu głowy związanego z pozycją dolegliwości występują tylko krótkotrwale przy określonych ruchach. Choroba Meniere'a powoduje dodatkowo problemy ze słuchem i szumy uszne. Natomiast zapalenie nerwu przedsionkowego prowadzi zazwyczaj do ostrego, długotrwałego zawrotu głowy spowodowanego niewydolnością narządu równowagi.
