Najczęściej atakowane są wątroba i płuca. Echinokokozę dzieli się na echinokokozę torbielowatą i echinokokozę pęcherzykową. Obie formy często początkowo nie dają wyraźnych objawów, ponieważ torbiel rośnie powoli. Klinicznie choroba może przypominać nowotwór, dlatego jest diagnozowana za pomocą obrazowania metodą MRI i innych procedur.
Czym jest echinokokozę?
Echinokokozą nazywamy infekcję wywołaną przez zarażenie tasiemcem lisim lub małym tasiemcem psim.
Wyróżnia się dwa rodzaje tej choroby:
- Tasiemiec lisia (Echinococcus multilocularis) powoduje tzw. echinokokozę pęcherzykową
- mała tasiemca psia (Echinococcus granulosus) powoduje echinokokozę torbielowatą
Tasiemiec lisowy występuje głównie w południowych częściach Europy i Niemiec, natomiast tasiemiec psowy na całym świecie.
Każdego roku w Niemczech 80 osób zapada na tasiemca psiego, a 54 na tasiemca lisiego. Większość z tych osób jest w wieku od 50 do 60 lat. Dzieci chorują bardzo rzadko.
Objawy echinokokoz
Echinokokozę nie zawsze towarzyszą objawy. Może pozostawać niewykryta przez lata. W tym czasie w narządach mogą rosnąć cysty, które od pewnego stadium wpływają na samopoczucie.
Torbiele dają się odczuć jako nieokreślone uczucie ucisku, uciskają na nerwy i naczynia krwionośne.
Dodatkowe dolegliwości, które mogą wystąpić:
- Infekcje
- Nudności
- Utrata masy ciała
- Objawy alergiczne
Przyczyny i czynniki ryzyka: Jak powstaje echinokokoz
Mieszkańcy południowych Niemiec oraz turyści przebywający we Włoszech, Hiszpanii lub innych krajach południowych są bardziej narażeni na zarażenie tasiemcem lisim.
Należy uważać, aby nie mieć kontaktu z odchodami lisów, które znajdują się na przykład na leśnej ziemi.
Należy unikać spożywania owoców leśnych, spadających z drzew owoców lub grzybów z lasu. Również surowe mięso może być źródłem zakażenia.
Właściciele psów mogą regularnie poddawać swoje zwierzęta odrobaczaniu. Alternatywnie można zbadać odchody psa, aby wykluczyć zarażenie. Z reguły właściciele psów są bardziej narażeni na zarażenie tylko wtedy, gdy żyją w niekorzystnych warunkach higienicznych. Zarażeniu pasożytami sprzyja również karmienie psów surowym mięsem, zwłaszcza odpadami z uboju owiec. Ponadto czynnikiem ryzyka może być zawodowy kontakt z owcami.
Badania i diagnoza echinokokoz
Jeśli podejrzewasz, że jesteś chory, powinieneś zgłosić się do specjalisty z zakresu infekcjologii. Diagnozę mogą również postawić wyspecjalizowane ośrodki medyczne i kliniki.
Podczas pierwszej wizyty lekarz ustali:
- Czy kiedykolwiek miałeś robaki lub inne pasożyty
- Czy występowały inne nieprawidłowości
- czy występują bóle lub uczucie ucisku w prawej górnej części brzucha oraz
- czy cierpi Pan/Pani na niewyjaśniony kaszel
Ważne są również wcześniejsze choroby i przyjmowane leki.
W celu pewnego rozpoznania echinokokozę lekarz stosuje badania obrazowe.
Stosuje się:
- Aparat ultrasonograficzny
- Rezonans magnetyczny (MRI)
- tomografii komputerowej (TK)
W ten sposób lekarz może najpierw zobaczyć zwapniałe cysty w badaniu ultrasonograficznym. Zwapnienie i gładkie granice cysty są typowymi objawami torbielowatej echinokokozy. Cysta musi pozostać nienaruszona, aby nie doszło do uwolnienia jaj robaków.
Aby potwierdzić diagnozę, lekarz zleca badanie krwi. Często zarażenie robakami powoduje wzrost liczby białych krwinek (eozynofili). Ten wzrost wskazuje, że organizm jest zajęty walką obronną. Specjalistyczne laboratorium bada próbkę krwi pod kątem bąblowicy. Może wykryć specyficzne przeciwciała.
Negatywny wynik nie oznacza, że nie ma echinokokoz. Wynik pozytywny potwierdza jednak chorobę i podlega zgłoszeniu. Lekarz musi przekazać wynik do Instytutu Roberta Kocha.
Jakie są dostępne metody leczenia i którzy lekarze są w tym zakresie kompetentni?
Istnieje kilka możliwości leczenia torbielowatej echinokokozy:
- W niektórych przypadkach lekarz najpierw przyjmuje postawę wyczekującą. Dzieje się tak wtedy, gdy torbiele nie powodują żadnych problemów. W przeciwnym razie lekarz leczy infekcję lekami zawierającymi albendazol.
- Badania kontrolne mają na celu sprawdzenie skuteczności terapii. Jeśli pojawią się torbiele wątroby, lekarze mogą je usunąć chirurgicznie.
- Inną możliwością jest wstrzyknięcie do torbieli alkoholu o wysokiej zawartości (95%). Metoda ta jest brana pod uwagę tylko wtedy, gdy nie ma przetok.
- W przypadkach nieoperacyjnych lekarz leczy echinokokoza pęcherzykową za pomocą benzimidazoli. Leczenie może trwać przez całe życie. Jeśli operacja jest możliwa, towarzysząca jej terapia farmakologiczna benzimidazolami trwa co najmniej dwa lata.
W przypadku podejrzenia bąblowicy należy zgłosić się do lekarza medycyny ogólnej specjalizującego się w infekcjologii. Kompetentni są również lekarze weterynarii specjalizujący się w parazytologii.
Przebieg i rokowanie w przypadku bąblowicy
Złośliwością tej infekcji jest to, że może minąć nawet 15 lat, zanim pojawią się objawy. W obu postaciach echinokokoz larwy robaków nie pozostają w jelitach, lecz migrują do innych narządów.
Echinokokozę pęcherzykową (Echinococcus multilocularis) wywołuje tasiemiec lisowy. Jest to bardzo rzadka infekcja, ale może być śmiertelna. Jaja robaków najpierw osiedlają się na ścianie jelita, a następnie w wątrobie. Larwy tworzą tam guz przypominający gąbkę, który powoli niszczy tkankę. Ponadto może dojść do zajęcia płuc, mózgu i otrzewnej. Może minąć co najmniej pięć lat, zanim pojawią się bóle w górnej części brzucha. Wtedy chirurgiczne usunięcie nie jest już możliwe. Śmiertelność w przypadku echinokokoz wywołanej tasiemcem lisim wynosi od 50 do 70 procent.
W około 70 procentach przypadków echinokokozą dotknięta jest wątroba @ Dr_Microbe /AdobeStock
Czynnikiem wywołującym echinokokozę cysticzną (Echinococcus granulosus) jest tasiemiec psów. Ta postać występuje częściej, ale jest mniej niebezpieczna. Również jaja tego tasiemca przenikają przez ścianę jelita, zasiedlają wątrobę, ewentualnie płuca, rzadko też inne narządy.
Nie tworzą się jednak guzy, lecz wyraźnie ograniczone cysty. Zazwyczaj wykrywa się je podczas badania obrazowego. One również mogą powodować ból w górnej części brzucha. Echinokoza torbielowata ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie.
Echinokokoza torbielowata często towarzyszy pojedynczym torbielom (wątrobowym) @ Dr_Microbe /AdobeStock
FAQ
Czym jest echinokokozę?
Echinokokoza to choroba pasożytnicza wywoływana przez tasiemce. Czynniki wywołujące to Echinococcus granulosus w przypadku tasiemca psiego oraz Echinococcus multilocularis w przypadku tasiemca lisiego. Echinokoza u ludzi powstaje w wyniku spożycia jaj wydalanych z kałem przez żywicieli końcowych, takich jak lisy lub psy.
Jaka jest różnica między echinokokozą torbielowatą a pęcherzykową?
Echinokokozę torbielowatą charakteryzuje zazwyczaj duża, zamknięta torbiel, często w wątrobie lub płucach. Echinokokozę pęcherzykową charakteryzuje naciekowy wzrost w tkankach i klinicznie przypomina nowotwór. W przypadku echinokokozy torbielowatej i pęcherzykowej przebieg, rokowanie i leczenie znacznie się różnią.
Jakie objawy występują w przypadku echinokokoz?
W przypadku echinokokozis często brakuje wczesnych objawów. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj w wyniku powstawania dużych torbieli w wątrobie lub w wyniku zajęcia płuc i mózgu. W zależności od lokalizacji torbieli mogą wystąpić niespecyficzne objawy, takie jak uczucie ucisku, ból lub zaburzenia czynności narządów.
Jak przebiega diagnostyka echinokokoz?
Diagnoza echinokokozę opiera się na badaniach obrazowych, takich jak rezonans magnetyczny (MRI), oraz serologicznym wykryciu przeciwciał. Diagnostyka uwzględnia wyniki badań klinicznych oraz typową lokalizację torbieli. Wykrycie choroby często odbywa się poprzez specyficzne testy na obecność patogenu.
Jak leczy się echinokokoza?
Leczenie echinokokozę zależy od jej postaci i stopnia zaawansowania. W przypadku echinokokozę cystycznej konieczne może być chirurgiczne usunięcie dużych torbieli. Dodatkowo stosuje się leczenie farmakologiczne albendazolem lub mebendazolem. Szczególnie w przypadku echinokokozji pęcherzykowej często konieczna jest długotrwała terapia farmakologiczna, ponieważ ta postać choroby ma bardziej agresywny przebieg. W wielu krajach echinokokozja podlega obowiązkowi zgłoszenia, ponieważ występuje na całym świecie, zwłaszcza w krajach basenu Morza Śródziemnego i na Bałkanach.
Udostępnij artykuł