EKG wysiłkowe to elektrokardiogram rejestrowany podczas wysiłku fizycznego pacjenta. Służy ono do diagnozowania chorób kardiologicznych, takich jak choroba wieńcowa lub zaburzenia rytmu serca.
Więcej informacji oraz listę lekarzy wykonujących EKG wysiłkowe znajdziesz poniżej.
EKG to bardzo powszechna i ważna metoda badawcza, która pozwala na rejestrowanie aktywności elektrycznej komórek mięśnia sercowego. „Elektro” opisuje pobudzenie elektryczne, „kardio” odnosi się do serca, a „gram” oznacza zapis. Dlatego EKG nazywane jest również zapisem serca.
Każde uderzenie serca jest sterowane przez pobudzenie elektryczne, które pochodzi z tzw. węzła zatokowego (generatora rytmu) i rozprzestrzenia się na całe serce oraz wszystkie komórki mięśnia sercowego. Tylko wtedy, gdy pobudzenie to przebiega regularnie i w sposób skoordynowany, serce może bić prawidłowo i mocno.
EKG, jako tzw. „zapis serca”, może wykryć zaburzenia pobudzenia, a tym samym uszkodzenia mięśnia sercowego i zaburzenia rytmu serca. Jest to bardzo ważne na przykład w przypadku zawału serca i może uratować życie.
EKG jest szczególnie ważne dla lekarzy specjalizujących się w chorobach serca. Należą do nich w szczególności kardiolodzy i kardiochirurdzy. Ze względu na prostotę wykonania i możliwość przeprowadzenia badania w dowolnym miejscu, EKG jest jednak bardzo często stosowane we wszystkich specjalizacjach, zarówno w szpitalach, jak i w gabinetach lekarskich. Umiejętność odczytywania EKG i rozpoznawania ważnych wyników jest częścią wykształcenia medycznego. Natomiast rzadkie i złożone wyniki należą do specjalizacji kardiologii.
Mimo że chodzi o pomiar aktywności elektrycznej, EKG jest badaniem całkowicie pozbawionym skutków ubocznych i bezbolesnym. Nie podaje się żadnych impulsów elektrycznych, co można by przypuszczać po pierwszym przeczytaniu. Podczas EKG na klatkę piersiową i kończyny nakłada się elektrody pomiarowe. Są one przyklejane lub mocowane za pomocą specjalnych elektrod przyczepnych.
Wykonanie tego badania jest proste i można je przeprowadzić wszędzie. Uzupełnia je pomiar tętna oraz ciśnienia krwi, jednak jest ono znacznie bardziej szczegółowe i dokładniejsze w zakresie diagnozowania zaburzeń rytmu serca i przewodzenia.
EKG służy najczęściej przede wszystkim do wykluczenia chorób serca. Dlatego stosuje się je na przykład podczas badań profilaktycznych. Często wykonuje się je również przed poważniejszymi operacjami, aby wykryć dotychczas nieodkryte i bezobjawowe dolegliwości sercowe. Znacznie częściej jednak EKG nie wykazuje żadnych nieprawidłowości, co pozwala wykluczyć poważne choroby serca. W takich przypadkach dalsze badania nie są już konieczne, a anestezjolog nie ma zastrzeżeń co do operacji. Dzięki temu pacjentowi można oszczędzić badania cewnikowania serca.
Jeśli jednak w EKG występują nieprawidłowości, konieczne są dalsze badania w celu dokładniejszego wyjaśnienia i pełnego zinterpretowania obrazu klinicznego. Oprócz cewnikowania serca obejmują one również badanie ultrasonograficzne serca, a w niektórych przypadkach również badanie rezonansu magnetycznego mięśnia sercowego i naczyń wieńcowych (MRI serca).
Istnieją różne rodzaje EKG, które opierają się na tej samej zasadzie. EKG spoczynkowe wykonuje się jednorazowo u pacjenta, który znajduje się w normalnym stanie fizycznym. Rytm, częstotliwość i intensywność pracy serca nie są tutaj zakłócane przez czynniki zewnętrzne, zwłaszcza wysiłek fizyczny.
EKG wysiłkowe wykonuje się, gdy pacjent wykonuje wysiłek fizyczny. Wydolność porównuje się z normami ergometrycznymi, aby wykryć odchylenia od normy.
Aby uzyskać bardziej miarodajne wyniki i zbadać organizm w konkretnej sytuacji, stosuje się EKG długoterminowe. W tym przypadku pacjent nosi na ciele przez zazwyczaj 24 godziny urządzenie, które mierzy tętno przez całą dobę. Elektrody aparatu EKG są przyklejane, a urządzenie znajduje się w małej torbie, którą pacjent może zawiesić na szyi. Długotrwałe EKG jest zazwyczaj wykonywane w szpitalu, ale czasami również ambulatoryjnie w domu. Późniejsza ocena wyników jest przeprowadzana przez specjalistę chorób serca.
EKG w spoczynku stosuje się, gdy na podstawie wywiadu (omówienia historii choroby) i ogólnego badania fizykalnego, zwłaszcza ciśnienia krwi i tętna, pojawia się podejrzenie choroby serca.
Na przykład
EKG należy wówczas do dalszych rutynowych badań, które mają na celu ujawnienie przyczyny ewentualnych zaburzeń funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.
EKG w spoczynku wykonuje się, że tak powiem, w celu uzyskania wstępnego obrazu sprawności serca. W większości przypadków EKG w spoczynku pozwala wykluczyć poważne choroby serca. W przypadku nieobciążonej historii choroby oraz gdy pacjent zaprzecza występowaniu bólu serca zarówno w spoczynku, jak i podczas wysiłku, wystarczające jest prawidłowe EKG spoczynkowe i nie ma potrzeby wykonywania dalszych badań.
EKG może dostarczyć wskazówek dotyczących wielu schorzeń, poniżej przedstawiono kilka ważnych przykładów:
Wymienione schorzenia można wykryć za pomocą EKG, zanim pacjent zgłosi poważniejsze dolegliwości. Ponadto po leczeniu choroby, na przykład po operacji zastawki serca, badanie to pozwala monitorować stan i skuteczność terapii oraz wcześnie wykryć ewentualne nawrót problemów.
EKG wysiłkowe wykonuje się, gdy
Dzięki temu można wcześnie wykryć zwężenia w stentach lub w pomostach poprzez zmiany w EKG podczas wysiłku. Ważne jest jednak, aby obciążenie było umiarkowane, aby nie wywołać powikłań sercowych podczas wysiłku. W pierwszych tygodniach, a czasem nawet miesiącach po operacji pomostowania serca przeciążenie fizyczne oraz wykonanie EKG wysiłkowego są przeciwwskazane, co oznacza, że nie należy ich wykonywać.
Również osoby planujące udział w większych zawodach sportowych powinny wykonać EKG wysiłkowe. Badanie kontrolne z zakresu medycyny sportowej zaleca się na przykład wszystkim sportowcom, którzy planują udział w maratonie lub regularnie w nim uczestniczą. Oprócz dokładnego badania fizykalnego i pobrania krwi, badanie medyczne w zakresie medycyny sportowej obejmuje również wykonanie EKG wysiłkowego. Jeśli wyniki są prawidłowe, wydawane jest zaświadczenie o zdolności do uprawiania sportu. W przypadku niektórych zawodów już samo to zaświadczenie medyczne jest warunkiem koniecznym do udziału w danej imprezie sportowej.
W większości przypadków EKG nie jest wskaźnikiem stopnia zaawansowania choroby serca. Pokazuje jedynie, że występuje zaburzenie w przebiegu pobudzenia komórek mięśnia sercowego. Za pomocą EKG można postawić, że tak powiem, diagnozę wstępną, którą potwierdza się poprzez dalsze badania, takie jak USG lub rezonans magnetyczny.
Złotym standardem w potwierdzaniu diagnozy choroby wieńcowej serca, rozumianej jako zwężenie naczyń wieńcowych będące przyczyną zawału serca, jest koronarografia. Jest to jednak badanie inwazyjne, wymagające wprowadzenia cewnika do organizmu. EKG jest badaniem nieinwazyjnym, co oznacza, że gwarantuje nienaruszalność ciała.
Aby uzyskać dokładniejsze informacje na temat choroby serca w przypadku nieprawidłowego EKG, konieczne są dalsze badania. Należy do nich przede wszystkim badanie ultrasonograficzne serca („echo serca”), które nie wiąże się z żadnym ryzykiem ani skutkami ubocznymi i można je powtarzać dowolną liczbę razy. Za pomocą badania ultrasonograficznego serca można na przykład ocenić stan zastawek serca, komór serca oraz przepływ krwi.
Podsumowując, można powiedzieć, że EKG to nieinwazyjna, bezbolesna metoda sprawdzania wydolności serca. Jego precyzyjne dane na temat stanu zdrowia serca są obszerne i mogą być analizowane przez wszystkich lekarzy, a zwłaszcza kardiologów, w celu sporządzenia szczegółowych wyników. Jest to jedno z najważniejszych badań w medycynie i nie można sobie wyobrazić codziennej praktyki klinicznej bez niego.
