Echokardiografia jest jedną z najważniejszych metod diagnostycznych stosowanych w kardiologii. Często nazywana jest również ultrasonografią serca lub badaniem echokardiograficznym. Obok elektrokardiogramu metoda ta stała się już nieodzownym elementem diagnostyki. Ponadto lekarze pierwszego kontaktu i interniści doceniają różnorodne możliwości tej metody badawczej.
Poniżej znajdą Państwo więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów w dziedzinie echokardiografii.
Echokardiografia to nieinwazyjne badanie ultrasonograficzne serca. Oznacza to, że do zbadania serca nie jest konieczna operacja. Lekarz po prostu przykłada małą sondę ultrasonograficzną do zewnętrznej strony klatki piersiowej.
Jeśli potrzebne są dokładniejsze pomiary, lekarz wprowadza sondę przez przełyk obok serca. W tym celu używa specjalnego endoskopu, do którego końcówki przymocowane jest urządzenie. Procedura ta nazywana jest echokardiografią przezprzełykową.
W bardzo krótkim czasie metoda ta stała się jedną z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod badawczych.
W praktyce przyjęło się kilka metod echokardiograficznych służących do badania stanu zdrowia serca.
Najczęściej stosowaną metodą jest echokardiografia przezklatkowa (TTE). W tym przypadku lekarz umieszcza sondę ultrasonograficzną na przedniej ścianie klatki piersiowej. Metoda ta przekonuje przede wszystkim swoją prostotą oraz niskimi kosztami.
Dzięki tej metodzie lekarz uzyskuje już wiele informacji na temat stanu pacjenta. Dostarcza ona w szczególności ważnych danych dotyczących
W ten sposób lekarz może ocenić wydolność i stan zdrowia serca.
Ponadto za pomocą echokardiografii można również uzyskać trójwymiarowy obraz serca. W tym celu lekarz używa specjalnej sondy, która gromadzi wystarczającą ilość danych, aby stworzyć przestrzenny obraz narządu. Lekarze stosują tę procedurę przede wszystkim w przypadku ostrej niewydolności serca.
Ponadto istnieje tzw. echokardiografia dopplerowska kolorowa i dopplerowska. Obie metody są stosowane do wizualizacji przepływu krwi. Echokardiografia dopplerowska w imponujący sposób ilustruje cały obieg krwi w organizmie. W przypadku echokardiografii dopplerowskiej kolorowej lekarze dodatkowo określają kierunek przepływu krwi. Jest on zaznaczony różnymi kolorami.
Wykorzystanie fal dźwiękowych o określonej częstotliwości pozwala ponadto na określenie prędkości przepływu krwi. W ten sposób specjaliści mogą wcześnie wykryć zarówno wadę zastawkową, jak i ubytek w przegrodzie międzykomorowej.
Echokardiografia serca to prosta i niedroga metoda wstępnego badania serca pod kątem zaburzeń © Семен Саливанчук | AdobeStock
W wielu przypadkach wykonuje się również echokardiografię obciążeniową. Jest to badanie echokardiograficzne wykonywane podczas wysiłku fizycznego. W ten sposób powstaje tzw. echokardiogram obciążeniowy. Opisuje on wydolność serca podczas dużego wysiłku fizycznego i pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących zaburzeń krążenia.
Często stan obciążenia wywołuje się albo poprzez wysiłek fizyczny na rowerze stacjonarnym, albo poprzez podanie specjalnych leków.
W niektórych przypadkach lekarz dodatkowo wstrzykuje środek kontrastowy do żyły ramiennej, aby lepiej zobrazować krążenie na uzyskanych zdjęciach.
Przed klasycznym badaniem pacjenci nie muszą o niczym pamiętać. Podczas echokardiografii górna część ciała pacjenta jest odkryta. Zazwyczaj górna część ciała jest lekko uniesiona i ułożona w pozycji bocznej. Dzięki temu uzyskuje się obrazy o szczególnie wysokiej jakości.
Następnie lekarz nakłada żel kontaktowy na górną część ciała. Sonda jest następnie ostrożnie przesuwana po całej klatce piersiowej, wywierając lekki nacisk.
Pozycja boczna pozwala uzyskać obrazy echokardiograficzne o szczególnie wysokiej jakości © familylifestyle | AdobeStock
Urządzenie wysyła fale ultradźwiękowe do ciała. Różne tkanki w organizmie odbijają fale dźwiękowe w różny sposób. Sonda ultradźwiękowa odbiera odbicia i na podstawie zebranych danych tworzy obraz. Obrazy są natychmiast wyświetlane na monitorze, dzięki czemu można je od razu ocenić.
W przypadku echokardiografii przełykowej do ust pacjenta wprowadza się długi wąż. Przechodzi on przez przełyk, aż dotrze do wysokości serca.
Aby uniknąć urazów, pacjenci muszą podczas badania kilkakrotnie aktywnie przełykać. Ponieważ często pojawia się silny odruch wymiotny, po kilku próbach często podaje się środki uspokajające. W takim przypadku pacjent nie może jednak przez cały dzień prowadzić samochodu, motocykla ani roweru.
Przed badaniem echokardiograficznym pacjent nie może spożywać ani pokarmów stałych, ani płynnych przez co najmniej cztery godziny.
Badanie ultrasonograficzne serca dostarcza wielu informacji, które ułatwiają diagnozowanie licznych chorób serca. Należą do nich między innymi
Oprócz tych głównych obszarów zastosowań, echokardiografia jest również wykorzystywana w przypadku choroby wieńcowej serca. W tym przypadku wykazuje ona wszystkie uszkodzone obszary serca. Z tego powodu badanie to jest również standardowo wykonywane po ciężkim zawale serca. W niektórych przypadkach lekarze zlecają echokardiografię również po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku elektrokardiogramu (EKG).
Procedura ta ma jednak wyraźne ograniczenia. Nie można jej między innymi zastosować do badania naczyń wieńcowych. W tym celu zawsze konieczne jest wykonanie cewnikowania serca.
Obrazy uzyskane dzięki echokardiografii dostarczają jedynie wstępnych wskazówek dotyczących nieprawidłowego ukrwienia naczyń wieńcowych.
Na poniższym filmie można zobaczyć bijące serce w badaniu echokardiograficznym.
Klasyczne badanie echokardiograficzne wykonywane na zewnątrz klatki piersiowej nie wiąże się z żadnym ryzykiem. Fale ultradźwiękowe nie powodują narażenia na promieniowanie.
Ponadto badanie to jest zazwyczaj bezbolesne. Jedynie osoby słabe i starsze odczuwają duszności w pozycji leżącej na boku. Z tego powodu niektórzy lekarze wykonują badanie również w pozycji leżącej na plecach. Jednak w tym przypadku jakość obrazu jest znacznie obniżona.
Natomiast echokardiografia przełykowa często wiąże się z odruchami wymiotnymi i powoduje obfite wydzielanie śliny. Do urazów przełyku dochodzi tylko sporadycznie. Jednak po wstrzyknięciu środka kontrastowego najczęściej występują
W niektórych przypadkach pojawiają się również problemy ze słuchem i wzrokiem. Dodatkowo czasami występują reakcje alergiczne i inne skutki uboczne.
