Urografia to badanie rentgenowskie z użyciem środka kontrastowego, które pozwala na obrazowanie całego układu moczowego. Od nerek, przez drogi moczowe, aż po pęcherz moczowy. Jako środek kontrastowy stosuje się zazwyczaj leki zawierające jod. W zależności od tego, w jaki sposób lekarz podaje ten środek kontrastowy badanemu pacjentowi, można wyróżnić dwa rodzaje badania:
- urografię wydaleniową oraz
- urografia wsteczna
W przypadku urografii wydaleniowej lekarze podają środek kontrastowy w postaci zastrzyku lub wlewu dożylnego do krwiobiegu. Następnie nerki, moczowody, pęcherz i cewka moczowa wydalają go.
Natomiast w przypadku urografii wstecznej lekarze wprowadzają środek kontrastowy bezpośrednio do badanych narządów. Odbywa się to za pomocą cewnika. Obszarami badania są pęcherz, moczowody i miedniczka nerkowa.
W przypadku urografii wstecznej możliwe jest jedynie badanie morfologiczne (kształt i struktura). Natomiast w przypadku urografii wydaleniowej lekarze mogą również zbadać funkcjonowanie dróg moczowych.
Wskazania do wykonania urografii
Badanie rentgenowskie dróg moczowych z użyciem środka kontrastowego pozwala na uwidocznienie wewnętrznych konturów nerek, miedniczek nerkowych, moczowodów i pęcherza moczowego.
Można w ten sposób wyjaśnić następujące objawy i dolegliwości:
Za pomocą urografii lekarze mogą jednoznacznie zdiagnozować następujące schorzenia układu moczowego:
- kamienie nerkowe lub pęcherzowe
- nowotwory złośliwe nerek lub dróg moczowych, takie jak rak nerki lub rak pęcherza moczowego
- zwężenia w nerkach lub drogach moczowych
- Wrodzone wady rozwojowe moczowodów lub nerek
- pęknięcia miedniczki nerkowej spowodowane urazem
Kamienie nerkowe należą do kamieni moczowych i są to złogi, które tworzą się ze składników moczu @ airborne77 /AdobeStock
Przeciwwskazania do wykonania urografii
Badanie nie jest wskazane u pacjentów z:
W tych przypadkach jod zawarty w środku kontrastowym może powodować powikłania. Również następujące zaburzenia mogą stanowić przeciwwskazanie do wykonania tego badania:
- Zaburzenia czynności nerek
- Niewydolność serca
- Kobiety w ciąży
W takich przypadkach lekarz musi rozważyć ryzyko i korzyści związane z badaniem.
Przed badaniem pacjent informuje lekarza o:
- Przyjmowanych lekach
- Przebyte operacje
- znanych alergiach na środki kontrastowe lub inne substancje, aby zapobiec ewentualnym powikłaniom
W przypadku urografii wydaleniowej pacjent nie musi być na czczo. Powinien jednak powstrzymać się od jedzenia i picia co najmniej na trzy godziny przed badaniem.
W przypadku urografii wstecznej pacjent musi być na czczo tylko wtedy, gdy badanie odbywa się w znieczuleniu ogólnym. W razie potrzeby konieczne może być przyjęcie środka przeczyszczającego lub środka przeciw wzdęciom w ramach przygotowania do badania. Dzięki temu wzdęte pętle jelitowe nie będą zasłaniać widoku układu moczowego.
W ramach badania lekarze wykonują średnio trzy do czterech zdjęć rentgenowskich jamy brzusznej. Najczęściej odbywa się to, gdy pacjent leży na plecach.
Pierwsze zdjęcie rentgenowskie wykonuje się jeszcze przed podaniem pacjentowi środka kontrastowego. Kolejne zdjęcia rentgenowskie wykonuje się po 3–10 minutach oraz 20 minutach od podania środka kontrastowego. Kolejne zdjęcie wykonuje się, gdy pacjent wydali środek kontrastowy z dróg moczowych (urografia wydaleniowa) (urografia wsteczna).
W przypadku urografii wydaleniowej lekarz wstrzykuje rozpuszczalny w wodzie środek kontrastowy zawierający jod do żyły w ramieniu pacjenta. Możliwe jest również podanie w postaci wlewu.
Stamtąd środek ten trafia do nerek poprzez krwiobieg. Moczowody, pęcherz i cewka moczowa wydalają go ponownie.
W przypadku urografii wstecznej badanie przeprowadza się za pomocą cewnika, który lekarze wprowadzają przez cewkę moczową do pęcherza. Za pomocą cewnika lekarze wstrzykują środek kontrastowy bezpośrednio do badanych narządów (cewki moczowej, pęcherza moczowego, moczowodów i miedniczek nerkowych).
W urografii lekarz stosuje środek kontrastowy, aby lepiej rozpoznać struktury anatomiczne @ samunella /AdobeStock
Możliwe powikłania urografii to:
- Urazy cewki moczowej, pęcherza moczowego, moczowodu i nerki: mogą one powstać na przykład w wyniku działania samego cewnika lub ciśnienia środka kontrastowego.
- W przypadku urografii wydaleniowej mogą wystąpić uszkodzenia, infekcje lub blizny w miejscu wkłucia i na żyle.
- Czasami po badaniu może dojść do tymczasowego upośledzenia funkcji nerek. Poważne uszkodzenia nerek są jednak bardzo rzadkie.
- Ponadto możliwe jest wystąpienie reakcji alergicznej pacjenta na wstrzyknięty środek kontrastowy. Tylko w rzadkich przypadkach reakcja alergiczna prowadzi do zagrażających życiu powikłań lub uszkodzeń ważnych narządów.
