Chirurgia naczyniowa: nowoczesne metody leczenia w Centrum Chirurgii Naczyniowej i Endowaskularnej

Nowoczesna diagnostyka w chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej

Diagnostyka we współczesnej chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej opiera się na technikach obrazowania o wysokiej rozdzielczości oraz ścisłej współpracy między chirurgią naczyniową, radiologią interwencyjną i neuroradiologią.
W Centrum Naczyniowym stosuje się między innymi badania ultrasonograficzne, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny oraz angiografię w celu precyzyjnej oceny chorób tętnic i żył.
Obejmują one zwężenia, rozszerzenia naczyń, tętniaki, zakrzepice, a także złożone choroby tętnic, aż po aortę.
Wiele klinik działa zgodnie z wytycznymi Niemieckiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (DGG) i dysponuje wyspecjalizowanymi lekarzami oraz skoordynowaną klinicznie procedurą diagnostyczną.
Taka ustrukturyzowana diagnostyka ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej opcji terapeutycznej oraz zmniejszenia ryzyka w przypadku ostrych i przewlekłych chorób tętnic.

Chirurgia naczyniowa zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób układu naczyniowego @ Christoph Burgstedt /AdobeStock

Często leczone schorzenia to:

• zwężenia tętnic szyjnych, aby zapobiec udarowi mózgu
• Zwężenia aorty oraz tętnic miednicznych i kończyn dolnych
• choroba niedokrwienna kończyn dolnych
• Nie gojące się rany na podudziach i stopach
• Nagłe zatory w tętnicach rąk i nóg
• Wybrzuszenia aorty (tętniak aorty), które mogą powodować bóle pleców lub brzucha, a w przypadku pęknięcia prowadzić do śmierci z powodu krwotoku
• Tworzenie dostępów naczyniowych do dializy (tzw. zespolenia hemodializacyjne)
• Usuwanie i obliteracja żylaków

Struktura kliniki i współpraca interdyscyplinarna

W klinice chirurgii naczyniowej i wewnątrznaczyniowej specjaliści z różnych dziedzin ściśle współpracują, aby zapewnić pacjentom kompleksową opiekę.
Medycyna naczyniowa, angiologia, diabetologia, anestezjologia, neurologia i radiologia interwencyjna tworzą interdyscyplinarną sieć, która wspólnie kieruje diagnostyką, planowaniem terapii i opieką pooperacyjną.
Ta ścisła współpraca jest szczególnie ważna w przypadku złożonych schorzeń, takich jak choroba niedokrwienna kończyn dolnych, rozwarstwienie aorty, choroby tętnicy szyjnej, cukrzycowe problemy naczyniowe lub zmiany żylne.
Wiele klinik jest częścią dużych ośrodków lub klinik i oferuje ustrukturyzowany program doskonalenia zawodowego, który trwale wzmacnia kompetencje w zakresie chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej.
Gwarantuje to pacjentom optymalną opiekę zarówno w zakresie zabiegów minimalnie inwazyjnych, jak i operacyjnych.

Znaczenie chirurgii naczyniowej

Chirurgia naczyniowa rozwijała się dynamicznie od połowy do końca ubiegłego wieku. Wynika to z jednej strony z dostępności leków rozrzedzających krew, które są dostępne od około 1960 roku.

Kolejnym powodem tego rozwoju jest stale rosnące zapotrzebowanie, ponieważ choroby naczyń krwionośnych stają się coraz powszechniejsze.

Jest to również powód, dla którego coraz więcej klinik tworzy i rozbudowuje samodzielne oddziały chirurgii naczyniowej. W niektórych klinikach chirurgia naczyniowa jest jednak zintegrowana z innymi oddziałami chirurgicznymi. Najczęściej z chirurgią ogólną lub kardiologiczną.

Pacjenci wymagający leczenia naczyniowego często cierpią na schorzenia współistniejące, takie jak zawał serca lub udar mózgu. Często cierpią również na cukrzycę lub niewydolność serca.

Metody leczenia

Mówiąc najprościej, do wyboru są trzy metody leczenia:

• Leczenie zachowawcze:

W tym przypadku lekarze próbują opanować chorobę i objawy za pomocą leków.

• Chirurgia wewnątrznaczyniowa:

W tym przypadku leczenie naczyń krwionośnych odbywa się od wewnątrz. Metoda ta nazywana jest również „techniką guzikową”. W tej procedurze lekarze potrzebują jedynie niewielkich nacięć w pachwinie, aby leczyć naczynia od wewnątrz. Możliwe jest również nakłucie naczynia pachwinowego.

• Chirurgia naczyniowa otwarta (operacyjna):

Jest to klasyczna i najstarsza metoda. Istnieje tu wiele różnych możliwości poszerzenia zwężonych lub zamkniętych naczyń.

Zakres usług i opcje leczenia zachowawczego

Zakres usług nowoczesnych centrów naczyniowych obejmuje leczenie niemal wszystkich chorób tętnic i żył – od terapii zachowawczej po wysoce specjalistyczne zabiegi łączone.
Podczas gdy choroby tętnic, takie jak choroba niedokrwienna kończyn dolnych, tętniaki, choroby niedokrwienne tętnic lub zmiany w aorcie, są często leczone interwencyjnie lub operacyjnie, w przypadku chorób żylnych na pierwszym planie znajdują się techniki minimalnie inwazyjne.
Do metod zachowawczych należą terapie farmakologiczne, kompresja, trening chodu oraz leczenie chorób współistniejących, takich jak cukrzyca, które odgrywają kluczową rolę u wielu pacjentów z chorobami naczyniowymi.
Centrum naczyniowe jest ponadto przystosowane do kompleksowej opieki klinicznej nad pacjentami z złożonymi chorobami współistniejącymi – zwłaszcza w przypadku chorób wysokiego ryzyka, problemów neurologicznych lub zaawansowanych chorób naczyniowych.

Szczegółowy opis metod leczenia chirurgicznego metodą otwartą

W chirurgii naczyniowej metodą otwartą (operacyjną) lekarze odsłaniają dotknięte chorobą naczynia krwionośne poprzez nacięcia skóry, a następnie je otwierają.

Następnie, w zależności od sytuacji, mogą zastosować następujące metody w celu naprawy naczyń:

• Usunięcie złogów ze ścianek naczyń i zszycie pasków rozszerzających (trombendarteriektomia i plastyka łatkowa)
• Pomostowanie zwężeń i niedrożności poprzez utworzenie nowych obwodów obejściowych (bypass). Te obwody obejściowe mogą składać się z własnych, powierzchownych żył nóg lub z rurek z tworzywa sztucznego.
• Usunięcie tętniaków aorty lub innych naczyń krwionośnych (na przykład tętnicy kolanowej).
• Wszywanie rurek z tworzywa sztucznego
• Utworzenie połączenia między tętnicą a żyłą w celu zapewnienia dostępu do hemodializy (chirurgia przetoki). U osób praworęcznych połączenie to wykonuje się, jeśli to możliwe, na lewym ramieniu (u osób leworęcznych – na prawym).
• Usunięcie skrzepów krwi bezpośrednio lub za pomocą specjalnych cewników (trombektomia).
• Usunięcie żylaków (chirurgia żylaków)

Zabieg chirurgiczny wykonywany jest poprzez nacięcia skóry w pachwinie i na podudziu. Przez otwartą żyłę lekarze wprowadzają drut, aby zawiązać żyłę w miejscach ujścia i ją wyciągnąć. Miejsca ujścia znajdują się zazwyczaj w pachwinie, na podudziu lub na wysokości kostki wewnętrznej.

Szczegóły dotyczące metod leczenia wewnątrznaczyniowego

Cechą charakterystyczną chirurgii wewnątrznaczyniowej jest stosowanie drutów i cewników. Dzięki temu lekarze mogą dotrzeć do wszystkich naczyń poprzez niewielkie dostępy.

Dostępne są następujące metody i procedury:

• Rozszerzanie zwężeń za pomocą cewników balonowych

Można to zrobić również podczas operacji, razem z wygładzeniem naczynia krwionośnego lub założeniem pomostu.

W większości przypadków jest to jednak zabieg samodzielny. Nie wymaga on operacji. Cewnik wprowadza się przez tętnicę pachwinową, ponieważ naczynie to znajduje się powierzchownie i jest łatwo dostępne.

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Warunkiem jest, aby pacjent pozostawał w pozycji leżącej przez 1–2 godziny.

Balon rozszerza zwężone miejsce naczynia @ Matthieu /AdobeStock

• Wewnętrzne usztywnienie tętniaków (aneurysm)

Zabieg ten wykonuje się najczęściej w okolicy tętnicy piersiowej lub brzusznej. Również w tym przypadku lekarze nakłuwają tętnicę pachwinową i wprowadzają protezę.

Protezy te znajdują się w osłonie o grubości długopisu, dzięki czemu lekarze mogą je wprowadzać do naczynia. Gdy proteza pokryje tętniaka, lekarz może wycofać osłonę.

Proteza może się wtedy rozszerzyć i zakotwiczyć dzięki napięciu w tętniaku.

• Wykonanie dostępu naczyniowego do dializy

W tym przypadku lekarze zbliżają do siebie tętnicę i żyłę od wewnątrz i łączą je ze sobą za pomocą ciepła.

• Zabieg usunięcia żylaków za pomocą specjalnych cewników

W tym przypadku lekarze również wykonują nakłucie w żyle. Zastosowanie ciepła powoduje następnie zrośnięcie się ścianek żyły.

Specjalistyczne zabiegi wewnątrznaczyniowe i nowoczesne technologie

Zabiegi wewnątrznaczyniowe wykorzystują nowoczesne technologie cewników, drutów i stentów do precyzyjnego leczenia naczyń od wewnątrz.
Obejmują one techniki minimalnie inwazyjne, takie jak implantacja stentów, zabiegi z użyciem balonów, leczenie rozszerzeń naczyń, leczenie chorób aorty oraz leczenie zwężeń tętnicy szyjnej.
Zabiegi te są często wykonywane we współpracy z radiologią interwencyjną i umożliwiają leczenie trudno dostępnych odcinków naczyń bez konieczności wykonywania dużych nacięć chirurgicznych.
Dzięki nowoczesnym technikom obrazowania, takim jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy angiografia śródoperacyjna, wiele schorzeń można obecnie leczyć szybciej, mniej inwazyjnie i precyzyjniej.
Szczególnie w przypadku ostrych i przewlekłych chorób tętnic lub u pacjentów z poważnymi chorobami współistniejącymi zabiegi wewnątrznaczyniowe oferują istotną przewagę nad klasycznymi operacjami.

Zabiegi wewnątrznaczyniowe typu „dziurka od guzików” a chirurgia otwarta 

Nie da się jednoznacznie stwierdzić, które zabiegi są lepsze. Pewne jest, że chirurgia wewnątrznaczyniowa ma wiele zalet i wad.

Zalety zabiegów wewnątrznaczyniowych to:

• Mniejsze nacięcia, w niektórych przypadkach nie jest nawet konieczne nacięcie skóry
• Zabiegi można wykonywać bez znieczulenia ogólnego, w znieczuleniu miejscowym
• Zazwyczaj krótszy czas operacji
• Zazwyczaj krótszy pobyt w szpitalu

Wady:

• Konieczność częstszych wizyt kontrolnych
• Badania kontrolne wiążą się zazwyczaj z ekspozycją na promieniowanie i środki kontrastowe
• Konieczność częstszych zabiegów naprawczych w ciągu miesięcy i lat
• Procedury nie mają zastosowania w przypadku wszystkich chorób naczyniowych

Najczęściej zadawane pytania dotyczące chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej

Co obejmuje zakres usług chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej?
Zakres usług obejmuje zabiegi na tętnicach i żyłach – w tym leczenie zwężeń, rozszerzeń naczyń, tętniaków, zakrzepic, a także chorób tętnicy szyjnej lub aorty. W wielu przypadkach można zastosować nowoczesne zabiegi minimalnie inwazyjne, natomiast w przypadku złożonych schorzeń nadal konieczne są operacje klasyczne. Często obejmuje to również chirurgię przetok, rekonstrukcje i zabiegi łączone.

Czym różni się chirurgia naczyniowa otwarta od zabiegów wewnątrznaczyniowych?
Chirurgia naczyniowa otwarta polega na nacięciu skóry, na przykład w celu usunięcia złogów, wykonania pomostu lub operacyjnego leczenia tętniaka. Natomiast zabiegi wewnątrznaczyniowe wykorzystują cewniki, prowadniki lub stenty, które wprowadza się przez małe nacięcia – zazwyczaj w pachwinie. Dzięki temu wiele chorób tętnic można leczyć delikatnie od wewnątrz, często bez znieczulenia ogólnego.

Jakie są zalety minimalnie inwazyjnych zabiegów wewnątrznaczyniowych?
Zabiegi wewnątrznaczyniowe często wiążą się z krótszym pobytem w szpitalu, mniejszym obciążeniem dla pacjenta i szybszym powrotem do zdrowia. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy radiologia interwencyjna, umożliwiają precyzyjne planowanie i wykonanie zabiegu. Ponadto implantacja stentów lub zabiegi z użyciem balonika mogą być stosowane również w przypadku chorób ostrych i przewlekłych.

Kiedy nadal konieczna jest operacja otwarta?
Leczenie operacyjne jest konieczne, gdy choroba naczyniowa jest zbyt zaawansowana, gdy występują duże tętniaki, złożone zwężenia lub zaawansowane choroby niedrożnościowe lub gdy metody minimalnie inwazyjne są technicznie niewystarczające. W takich przypadkach chirurdzy naczyniowi i chirurdzy endowaskularni wspólnie decydują, która metoda jest bezpieczna i sensowna.

Jaką rolę odgrywa centrum naczyniowe w leczeniu?
W wyspecjalizowanym centrum naczyniowym specjaliści z zakresu chirurgii naczyniowej, angiologii, neurologii, radiologii interwencyjnej i diabetologii współpracują w sposób interdyscyplinarny. Współpraca ta ułatwia diagnostykę i leczenie złożonych chorób naczyniowych oraz gwarantuje, że uwzględnione zostaną również choroby współistniejące, takie jak cukrzyca lub problemy neurologiczne.

Jak przebiega diagnostyka chorób tętnic i żył?
Diagnostyka rozpoczyna się zazwyczaj od badań ultrasonograficznych. Uzupełniająco stosuje się tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI), ultrasonografię dopplerowską lub procedury angiograficzne. W przypadku niejasnych wyników Centrum Naczyniowe, klinika i radiologia interwencyjna ściśle ze sobą współpracują. Dzięki temu można niezawodnie rozpoznać choroby takie jak rozwarstwienie aorty, zakrzepica, choroby niedokrwienne lub zmiany w naczyniach żylnych.

Jakie choroby naczyniowe są szczególnie często leczone?
Do najczęstszych chorób należą choroba niedokrwienna kończyn dolnych, zwężenia tętnicy szyjnej, tętniaki aorty, przewlekłe zaburzenia krążenia, choroby żylne, takie jak żylaki, a także ostre niedrożności naczyń. Również cukrzycowe choroby naczyniowe i następstwa zakrzepicy są często powodem leczenia wewnątrznaczyniowego lub operacyjnego.

Jakie kwalifikacje muszą posiadać specjaliści w dziedzinie chirurgii naczyniowej?
Specjaliści w dziedzinie chirurgii naczyniowej i chirurgii wewnątrznaczyniowej przechodzą kompleksowe szkolenie, które obejmuje zagadnienia operacyjne, minimalnie inwazyjne i kliniczne. Wiele klinik kieruje się standardami Niemieckiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (DGG). Dodatkowe kwalifikacje w zakresie medycyny naczyniowej, radiologii interwencyjnej, angiologii lub chirurgii transplantacyjnej są często pomocne, zwłaszcza w przypadku skomplikowanych zabiegów.

Kto zajmuje się leczeniem w skomplikowanych przypadkach?
W przypadku złożonych chorób naczyniowych terapię prowadzi interdyscyplinarny zespół złożony z chirurgów naczyniowych, radiologów, angiologów, neuroradiologów oraz specjalistów z innych dziedzin. W takich przypadkach klinika dysponuje wyspecjalizowanymi oddziałami, w których zabiegi operacyjne i wewnątrznaczyniowe są celowo łączone w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników leczenia.

Jakie nowoczesne technologie są stosowane?
Techniki wewnątrznaczyniowe wykorzystują druty, cewniki, systemy balonowe, stenty i nowoczesne techniki obrazowania. Metody minimalnie inwazyjne, radiologia interwencyjna, diagnostyka wspomagana tomografią komputerową, angiografia rezonansu magnetycznego oraz zabiegi pod kontrolą ultrasonografii umożliwiają precyzyjne planowanie i realizację. Te nowoczesne systemy diagnostyczne w znacznym stopniu przyczyniają się do poprawy krążenia i leczenia schorzeń tętnic i żył.