Koloproktologia to dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, diagnostyką, leczeniem i opieką pooperacyjną w zakresie chorób koloproktologicznych, czyli schorzeń odbytnicy. Obejmuje to wszystkie nowotwory łagodne i złośliwe, wady rozwojowe oraz zaburzenia czynnościowe:
- jelita grubego (część jelita grubego, w terminologii medycznej okrężnica),
- odbytnicy (rectum) oraz
- odbytnicy
Choroby, na których skupia się koloproktologia, to między innymi
Hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne @ Henrie /AdobeStock
W centrach koloproktologicznych dostępne jest szerokie spektrum metod diagnostycznych oraz zachowawczych i operacyjnych procedur terapeutycznych służących do diagnozowania i leczenia schorzeń koloproktologicznych.
Do najczęściej wykonywanych tu zabiegów należą między innymi
- proktoskopia (badanie kanału odbytu),
- rektoskopię (badanie odbytnicy),
- kolonoskopia (badanie jelita grubego),
- chirurgiczne wycięcie części jelita grubego (resekcja jelita grubego),
- chirurgiczne usunięcie części odbytnicy (resekcja odbytnicy)
- oraz operacja hemoroidów.
Kolonoskopia jest najważniejszym badaniem medycznym służącym wczesnemu wykrywaniu raka jelita grubego @ Issara /AdobeStock
Współpraca interdyscyplinarna i kooperacja wszystkich specjalności medycznych i oddziałów zaangażowanych w opiekę nad pacjentami z chorobami odbytu stanowi jeden z najważniejszych wymogów stawianych certyfikowanym ośrodkom koloproktologicznym. Ma to na celu zapewnienie optymalnej i kompleksowej opieki nad pacjentami – od diagnostyki, przez leczenie, aż po opiekę pooperacyjną.
Do dyscyplin medycznych, które współpracują interdyscyplinarnie w centrach koloproktologicznych, należą, oprócz chirurgii jamy brzusznej, która zazwyczaj przejmuje kierownictwo nad certyfikowanym centrum koloproktologicznym, również
- gastroenterologia,
- urologia,
- ginekologia,
- neurologia,
- radioterapia,
- onkologia,
- radiologia oraz
- patologia.
Certyfikat centrum kompetencji, centrum referencyjnego lub centrum doskonałości w zakresie chirurgicznej koloproktologii obejmuje trzy różne poziomy certyfikacji:
- Certyfikat centrum kompetencji w zakresie chirurgicznej koloproktologii mogą uzyskać te ośrodki koloproktologiczne, które dzięki swojemu wyposażeniu kadrowemu i sprzętowemu oraz doświadczeniu zapewniają wysokiej jakości leczenie chorób odbytu zgodne z wytycznymi.
- Ośrodki koloproktologiczne, które dodatkowo posiadają kompetencje w zakresie kształcenia ustawicznego i prowadzą działalność naukową, mogą uzyskać certyfikat centrum referencyjnego w zakresie chirurgii koloproktologicznej.
- Certyfikat centrum doskonałości otrzymują wyłącznie te ośrodki koloproktologiczne, które należą do wiodących i największych placówek w dziedzinie chirurgicznej koloproktologii.
Przyznany certyfikat centrum kompetencji, referencyjnego lub doskonałości w zakresie proktologii chirurgicznej jest ważny przez trzy lata. Po upływie tych trzech lat można ubiegać się o ponowną certyfikację.
Certyfikacja ośrodków koloproktologicznych na jednym z trzech wymienionych poziomów ma na celu zapewnienie i ciągłe doskonalenie jakości opieki i leczenia w klinikach chirurgicznych specjalizujących się w leczeniu chorób odbytu i odbytnicy, z korzyścią dla pacjentów.
Z tego powodu kryteria certyfikacji opierają się na najnowszej wiedzy medycznej i są zgodne z najwyższymi standardami jakości. W ramach procesu certyfikacji ośrodki koloproktologiczne muszą wykazać, że dysponują wysokim poziomem specjalizacji, kompetencji i doświadczenia w dziedzinie chirurgii koloproktologicznej.
W 2021 roku w Niemczech certyfikowano łącznie 10 klinik jako „ośrodki referencyjne chirurgii koloproktologicznej” @ Kzenon /AdobeStock
Kryteria certyfikacji ośrodków koloproktologicznych
Warunkiem certyfikacji jest spełnienie przez klinikę lub oddział wymagań jakościowych określonych przez stowarzyszenia DGAV, DGK i CACP dla certyfikowanych ośrodków koloproktologicznych. Ponadto musi ona pomyślnie przejść procedurę certyfikacyjną przeprowadzaną przez spółkę SAVC GmbH zajmującą się chirurgią ogólną i jamy brzusznej.
Wymagania jakościowe i kryteria certyfikacji, które muszą spełniać centra koloproktologiczne wszystkich trzech poziomów certyfikacji, obejmują między innymi następujące wymagania:
- Kwalifikacje lekarzy: Chirurdzy odpowiedzialni w ośrodkach koloproktologicznych muszą być specjalistami w dziedzinie chirurgii jamy brzusznej i wykazać się dużym doświadczeniem w chirurgii koloproktologicznej.
- Organizacja oddziału: Certyfikowane ośrodki koloproktologiczne muszą oferować regularne konsultacje co najmniej raz w tygodniu.
- Aparaturowe metody diagnostyczne: W certyfikowanych ośrodkach koloproktologicznych muszą być dostępne i udokumentowane następujące aparaty diagnostyczne, w razie potrzeby we współpracy z odpowiednimi oddziałami specjalistycznymi: endoskopia, USG jamy brzusznej, endosonografia, pomiar czasu pasażu jelitowego, defakografia, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny.
- Współpraca interdyscyplinarna: Certyfikowane ośrodki koloproktologiczne muszą wykazać, że współpracują interdyscyplinarnie z oddziałami urologii, ginekologii, gastroenterologii, neurologii, radioterapii, onkologii i patologii.
- Minimalna liczba przypadków: Certyfikowane ośrodki koloproktologiczne muszą wykazać, że w zakresie zabiegów diagnostycznych i operacyjnych wykonują między innymi następujące minimalne liczby:
- wykonanie co najmniej 200 (ośrodek kompetencyjny) lub 500 (ośrodek referencyjny i doskonałości) kolonoskopii (proktoskopii) i rektoskopii
- Wykonanie co najmniej 200 (ośrodek kompetencyjny) lub 500 (ośrodek referencyjny i doskonałości) kolonoskopii
- wykonanie co najmniej 25 (ośrodek kompetencyjny) lub 100 (ośrodek referencyjny i doskonałości) endosonografii
- Wykonanie co najmniej 75 (centrum kompetencji) lub 150 (centrum referencyjno-ekscelencyjne) resekcji okrężnicy
- Wykonanie co najmniej 25 (centrum kompetencji) lub 50 (centrum referencyjno-ekscelencyjne) resekcji odbytnicy
- Wykonanie co najmniej 30 (ośrodek kompetencyjny) lub 50 (ośrodek referencyjny i doskonałości) operacji hemoroidów
- Wykonanie co najmniej 50 (centrum kompetencji) lub 100 (centrum referencyjno-ekscelencyjne) operacji ropni, przetok, szczelin lub zatoki pilonidalnej
- Zapewnienie jakości: Certyfikowane ośrodki koloproktologiczne muszą uczestniczyć w procedurach zapewnienia jakości określonych przez CACP oraz gromadzić dane dotyczące leczenia i obserwacji, np. za pośrednictwem Centrum Badań, Dokumentacji i Jakości StuDoQ przy DGAV. Ponadto muszą spełniać i rejestrować określone wskaźniki jakości w leczeniu raka odbytnicy i przetok odbytu (np. liczba nawrotów, liczba zgonów, długość pobytu w szpitalu po operacji).
- Własne doskonalenie zawodowe: Chirurdzy odpowiedzialni za centrum koloproktologiczne muszą co najmniej raz w roku uczestniczyć w jednym z następujących wydarzeń szkoleniowych: posiedzenia CACP w ramach kongresu chirurgów, posiedzenia CACP w ramach jesiennej konferencji poświęconej medycynie jamy brzusznej, jesienna konferencja CACP, kongres koloproktologów DGK, doroczne spotkanie ESCP. W tym celu należy zdobyć co najmniej 16 punktów szkoleniowych rocznie.
Procedura certyfikacji ośrodków koloproktologicznych
Procedura certyfikacji ośrodków kompetencji, referencyjnych i doskonałości w zakresie chirurgii koloproktologicznej jest organizowana na zlecenie DGAV, DGK i CACP przez spółkę Servicegesellschaft für Allgemein- und Viszeralchirurgie SAVC GmbH.
Spółka ta dokonuje najpierw formalnej weryfikacji pisemnego wniosku, w którym certyfikowane centrum koloproktologiczne przedstawia, w jakim stopniu spełnia wymagania jakościowe.
W kolejnym etapie przeprowadzany jest audyt na miejscu. W ramach tego audytu sprawdza się, czy informacje podane we wniosku są prawdziwe oraz czy klinika, która ma uzyskać certyfikat, faktycznie spełnia kryteria certyfikacji. Sprawdzane są na przykład procesy strukturalne i organizacyjne, wyposażenie sprzętowe, pomieszczenia oraz liczba operacji.
