Görme siniri hastalıkları: Nedenleri, belirtileri ve görme siniri hastalıkları uzmanları

Görme siniri, ikinci beyin siniridir ve tıbbi terimle Nervus Optikus olarak adlandırılır. Görme yolunun bir parçasıdır ve gözü beyinle birbirine bağlar. Retinada ışık uyarıları elektriksel sinyallere dönüştürülür. Bu sinyaller, ganglion hücreleri ve görme siniri lifleri aracılığıyla toplanır ve beyne iletilir.

Uzmanlar, görme sinirine Nervus opticus veya İkinci Beyin Siniri adını da verir. Bu sinir, gözden beyne görüntülerin ulaştığı sözde görme yolunun orta kısmını oluşturur.

Işığın göze girmesiyle retina, gözde uyarımlar oluşturur. Görme siniri bu uyarımları (elektrik potansiyellerini) beyne iletir. Beyin, bu sinyalleri görüntüler olarak yorumlar ve bu sayede çevremizi görebiliriz.

İnsan görme siniri yaklaşık dört ila beş santimetre uzunluğundadır ve demet halindeki sinir liflerinden oluşur. Gidiş yolu, süzgeç tabakasından (Lamina cribrosa) skleraya (Sklera) ve oradan da görme siniri kesişme noktasına uzanır. Uzmanlar bu noktaya Chiasma opticum adını da verir.

Gözün görme siniri üç farklı bölüme ayrılır:

• İntrabülör kısım: Göz küresi içindeki görme sinirinin kısmı
• İntraorbital kısım: Göz çukuru içindeki görme siniri kısmı
• İntrakraniyal bölüm: Görme siniri kafatası (kraniyum) içinde ilerler

Gözdeki görme siniri ayrıca yaklaşık bir milyon sinir lifinden oluşur. Bu lifler, akson olarak adlandırılır. Retina ganglion hücrelerinin uzantılarına görme siniri lifleri denir. Tek tek aksonlar birleşerek optikus sinirini oluşturur.

Gözlerimizle algıladığımız görsel izlenimler, görme siniri (Nervus opticus) aracılığıyla beyne ulaşır @ bilderzwerg /AdobeStock

Gözün retinası birkaç katmandan oluşur:

Dış tabaka, gözdeki görme reseptörlerini, yani çubuk ve konileri oluşturur. Bu dış tabakayı, gözde “anahtarlama istasyonları” olarak adlandırılan yapılarla donatılmış birkaç ince tabaka izler. Bu hücre tabakaları, ışık tarafından üretilen duyu hücrelerinin elektrik sinyallerinden sorumludur.

Retinanın iç hücre tabakasında ayrıca ganglion hücreleri olarak adlandırılan lifler bulunur. Bu lifler, her insanın gözündeki asıl görme sinirini oluşturur. Hepsi birlikte, papilla olarak adlandırılan belirli bir noktadan görme siniri olarak gözden çıkar.

Papilla, görme sinirinin ışık reseptörlerinden geçmesi nedeniyle ışığa duyarlı değildir ve görüş alanında “kör nokta” olarak kabul edilir.

Göz küresinden çıktıktan sonra, görme siniri göz çukuru (orbita) içinde bir yağ dokusundan geçer. Bu doku, göz çukurunda ilgili gözün kasları arasında yer alır. 

Görme siniri, bir açıklık (Canalis Opticus) aracılığıyla nihayet insan kafatası içine girer. Burada her iki gözün görme sinirleri birleşir ve görme yolu kesişimini oluşturur. 

Görme yolu kesişme noktası, liflerin birbiriyle kesiştiği bir bölgedir. Göz merceğinde ışığın kırılması nedeniyle, her iki beyin yarıküresine ait bilgiler bir araya gelir. Bu nedenle görme yolu kesişme noktası önemli bir kavşaktır. Gözde bu kesişme olmasaydı, koordineli görme mümkün olmazdı.

Görme yolu kesişme noktası, hipofiz bezinin yakınında yer alır. Bu nedenle, burada kesişen görme sinirleri, beyin tümörünün teşhisinde özel bir öneme sahiptir.


Görme yolu oldukça basitleştirilmiş haliyle

1. Konjesyonlu papillanın erken evresinde, papillanın kenarları genellikle belirsizdir, ancak papillanın kendisi kan akışının yoğun olduğu bir durumdadır. Hastalığın bu evresinde görme yetisi nadiren etkilenir. 
2. Görme siniri hastalığının akut aşamasında papilla şiddetli bir şekilde şişer. Ayrıca papillanın kenarlarından ışın şeklinde kanamalar başlar. Papilla artık kırmızımsı ila gri-kırmızımsı bir renk alır ve üzerinde gri birikintiler görülür. Gözde “kör nokta” olarak bilinen çukur giderek kaybolur.
3. Uzmanlar son aşamaya atrofik evre adını da verir. Bu aşamada, gözdeki görme sinirinin lifleri yavaş yavaş ölür. İlk görme kayıpları ancak bu aşamada hastada fark edilir.

Gözde görme sinirinin iltihaplanması oldukça sık görülür. Bu durumda da gözün papillasında ödem oluşur. Ancak, göz küresi dışında görme sinirinde iltihaplanma meydana geldiğinde bu ödem genellikle fark edilmez. 

Teşhis, şikayetler, zaman içindeki seyir ve eşlik eden semptomlar hakkında ayrıntılı bir anamnez ile başlar. Görme kaybının ani olup olmadığı, sadece bir gözün etkilenip etkilenmediği ve ayrıca ağrı, baş ağrısı veya temporal bölgede şikayetlerin olup olmadığı önemlidir.

Ardından göz muayenesi yapılır. Göz doktoru görme fonksiyonunu, göz bebeği tepkisini ve renk görme yeteneğini kontrol eder. Göz dibi muayenesi özellikle önemlidir. Göz dibinin durumu, görme siniri başlığında şişlik, oyuklaşma veya başka bir değişiklik olup olmadığına dair önemli ipuçları sağlar. Ayrıca, özellikle glokom şüphesi durumunda göz içi basıncı sıklıkla ölçülür. Buna ek olarak, yarık lamba yardımıyla gözün ön ve arka bölümleri incelenir. Görme alanının kontrolü de teşhis sürecinin bir parçasıdır. Muayenelerin çoğu hasta için tamamen ağrısızdır.

Görme kayıplarının türü ve dağılımı da görme sinirindeki hasarın yerini daha iyi belirlemeye yardımcı olur. Damar hastalığı, AION, temporal arterit veya tümör şüphesi varsa, ek nörolojik veya dahiliye muayeneleri gereklidir. Böylelikle şikayetlerin kesin nedeni hedefli bir şekilde tespit edilebilir.

Tedavi, altta yatan nedene göre belirlenir. Tüm görme siniri hastalıkları için tek tip bir tedavi yöntemi yoktur. Tanının ne kadar hızlı konulduğu belirleyicidir, çünkü görme sinirindeki birçok hasar daha sonra geri döndürülemez hale gelir.

Glokomda öncelik, göz içi basıncını düşürmektir. Amaç, görme sinirinde daha fazla hasarı önlemek ve görme işlevini mümkün olduğunca uzun süre korumaktır. Bunun için göz damlaları, lazer tedavileri veya cerrahi yöntemler söz konusu olabilir.

Enflamasyon durumunda, tetikleyici faktöre bağlı olarak antienflamatuar ilaçlar kullanılır. Enflamatuar bir damar hastalığı varsa, hızlı bir tedavi özellikle önemlidir. Bu, tedavi edilmezse kalıcı körlüğe yol açabileceğinden, göz hekimliği açısından acil bir durumdur.

AION'da tedavi, nedenin iltihaplı mı yoksa iltihaplı olmayan bir damar hastalığı mı olduğuna bağlıdır. Her durumda amaç, kan akışını sağlamak, daha fazla hasarı önlemek ve kalan görme yetisini korumaktır.

Altta yatan bir tümör varsa, öncelikli olarak altta yatan hastalığın tedavisi yapılır. Hastalar ne kadar erken bir uzmana başvurursa, kalıcı sonuçlar o kadar iyi önlenebilir.