Kuğu boynu deformitesi: Parmaktaki kuğu boynu deformitesinin cerrahi düzeltilmesi

Kuğu boynu deformitesini anlamak için parmakların ince mekanizmasına bakmak gerekir. Her parmak, karmaşık bir tendon sistemi tarafından kontrol edilir. Bu sistemde volar plaka (avuç içi tarafında bulunan stabilize edici bir bağ) ve küçük el kaslarının tendonları merkezi bir rol oynar.

Kuğu boynu deformitesinde bir dengesizlik ortaya çıkar:

1. Orta eklem aşırı gerilir: Orta eklem (proksimal interfalangeal eklem) aşırı gerilme (hiperekstansiyon) durumuna kayar. Bu durum genellikle volar plakanın gevşemesi veya yırtılması nedeniyle meydana gelir.

2. Uç eklem bükülmüş: Orta eklemdeki aşırı uzama nedeniyle, uç eklemdeki (distal interfalangeal eklem) ekstansör tendon gerginliğini kaybeder. Fleksör tendon üstünlük kazanır ve uç parmağı aşağı doğru çeker.

Bu bozukluk, distal falanksın yaralanmasına bağlı olabilir veya sistemik hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. MSD Manuals’ın tıp uzmanlarına yönelik baskısı gibi standart kaynaklarda bu fenomen, ekstansör sistemin bozukluğu olarak ayrıntılı bir şekilde açıklanmaktadır.

Nedenleri çeşitlidir ve ortopedi ile travma cerrahisinde ayrıntılı olarak sınıflandırılır:

Romatoid Artrit Romatoid artrit en sık görülen nedendir. Eklem zarındaki kronik iltihaplanma, eklem kapsülünü ve bağları tahrip eder. Bu durum, volar plak yaralanmalarına yol açar ve eklemin instabil hale gelmesine neden olur.

Travmatik nedenler Parmak ucuna doğrudan bir darbe gibi bir travma, yumuşak doku yaralanmasına yol açabilir veya kemik yaralanmasına neden olabilir. Klasik bir örnek, kronik mallet deformitesidir (çekiç parmak). Son parmak eklemindeki ekstansör tendonun tedavi edilmeyen yırtılması durumunda, tendonun gerilimi yukarı doğru kayar ve orta eklemi aşırı uzatır.

Nörolojik nedenler Elin küçük kaslarında (lumbrikaller ve interosseus kaslar) meydana gelen bir kasılma da kuğu boynu deformitesine yol açabilir. Bu kaslar sürekli gergin olduğunda, taban eklemini şiddetle büker ve orta eklemi aşırı gererler. Bu duruma “intrinsik artı el” denir.

Deneyimli bir el cerrahı, bu deformiteyi genellikle ilk bakışta fark eder. Ancak, deformitenin kesin nedenini – yani deformitenin gergin kaslardan mı yoksa eklem hasarından mı kaynaklandığını – belirlemek için testler gereklidir.

Standart bir yöntem olan Bunnell testi uygulanır. Bu testte, hareket kısıtlılığının intrinsik kaslardan kaynaklanıp kaynaklanmadığı kontrol edilir. Temel eklem uzatılmış durumdayken orta eklemin neredeyse hiç bükülememesi durumunda, Bunnell testi pozitif sonuç verir; bu da intrinsik kaslarda kısalma olduğunu gösterir.

Ayrıca, orta eklem pasif olarak düzeltildiğinde distal interfalangeal eklemlerin bükülebilip bükülemediği de kontrol edilir. Bir röntgen filmi, eklemde kemiksel bir değişiklik olup olmadığını veya instabilite olup olmadığını gösterir.

Parmak hala pasif olarak düzeltilebiliyorsa (esnekse), ilk adım konservatif tedavidir. Amaç, orta eklemdeki hiperekstansiyonu önlemek ve böylece hastanın parmağını uzatıp bükebilmesini sağlamaktır.

Eklemi stabilize etmek için anti-kuğu boynu ateli kullanılabilir. Genellikle çift halka şeklinde olan bu ateller (Silver Ring Splints), aşırı uzamayı engeller ancak tam bükülmeye izin verir. Bu, günlük yaşamda el fonksiyonunu önemli ölçüde iyileştirir. Fizyoterapi ayrıca eklemlerin hareketliliğini korumaya yardımcı olur.

Konservatif tedaviler başarısız olursa veya deformite sabit (sert) hale gelirse, cerrahi düzeltme gereklidir. Ameliyatın seçimi (Surgery) bulgulara bağlıdır.

Yumuşak doku düzeltmeleri: Hareketli deformitelerde bağların rekonstrüksiyonu yapılabilir.

• Volar plakanın stabilizasyonu: Aşırı gerilmiş palmar plaka gerilir veya yeniden sabitlenir.

• Eğik retinaküler bağın rekonstrüksiyonu: Bu bağ, hareketi koordine eder. Gerginleştirilmesi, uç eklemin ekstansiyonunun yeniden sağlanmasına yardımcı olabilir.

• Tendon teknikleri: Orta eklemi stabilize etmek için yüzeysel fleksör tendonlarından biri yeniden konumlandırılabilir (tenodez).

• İç kasların gevşetilmesi: Sorun gergin iç kaslardan kaynaklanıyorsa, bunlar cerrahi olarak gevşetilir (lateral bağ gevşetme).

Kemik üzerinde yapılan müdahaleler Eklem artroz nedeniyle tahrip olmuş veya sertleşmişse, genellikle sadece eklem sabitlemesi (artrodez) yardımcı olur. Bu işlemde orta eklem, fonksiyonel bir fleksiyon pozisyonunda stabilize edilir. Bu, ağrıyı ortadan kaldırır ve kavrama gücünü artırır. Nadir durumlarda yapay eklem (protez) takılabilir.

Eklem hastalıkları hakkında daha fazla bilgiyi, artroz hakkındaki makalemizde bulabilirsiniz.

Ameliyat sonrası tedavi yoğundur. Parmak genellikle birkaç hafta boyunca bir atelle sabitlenir, ardından hedefe yönelik ergoterapi uygulanır. Amaç, hastanın parmağını, tekrar yanlış pozisyona kaymadan uzatıp bükebilmesini sağlamaktır. Kuğu boynu deformitesi uygun şekilde tedavi edilirse, romatizmal altta yatan hastalıklar nedeniyle hastalık kendisi ilerlemeye devam etse bile el fonksiyonu genellikle iyi bir şekilde geri kazanılabilir.

Kuğu boynu deformitesi nedir?

Kuğu boynu deformitesi, parmağın orta ekleminin aşırı gerildiği ve uç ekleminin büküldüğü bir bozukluktur. Bu durum, bükme ve uzatma tendonları arasındaki dengesizlikten kaynaklanır ve kavrama sırasında el fonksiyonunu önemli ölçüde bozar.

Düğme deliği deformitesinden farkı nedir?

Kuğu boynu deformitesinde orta eklem aşırı gerilmişken, düğme deliği deformitesinde orta eklem bükülmüş, uç eklem ise aşırı gerilmiştir. Her iki deformite de romatoid artritte sıklıkla görülür, ancak biyomekanik nedenleri farklıdır (düğme deliği deformitesinde merkezi ekstansör tendonun yırtılması).

Ne zaman ameliyat gerekir?

Deformite sabit hale gelmişse (artık pasif olarak düzeltilemiyorsa), şiddetli ağrı varsa veya elin kavrama fonksiyonu ciddi şekilde bozulmuşsa ameliyat gereklidir. Atel gibi konservatif tedavilerde düzelme görülmezse de cerrahi müdahaleye başvurulur.

Anti-kuğu boynu ateli ne işe yarar?

Bu atel, orta eklemin aşırı gerilmeye kaymasını mekanik olarak önler. Böylece kas gücü tekrar uç ekleme doğru bir şekilde aktarılır. Anti-kuğu boynu ateli, eklem hala hareketli olduğu sürece ameliyatı ertelemek veya önlemek için kullanılabilir.

Bu hastalık ağrılı mıdır?

Başlangıçta instabilite genellikle ağrılıdır, özellikle parmak bükülürken “çatırdama” sesi duyuluyorsa. İlerleyen aşamalarda, eklem sertleştiğinde ağrılar azalabilir, ancak kavrama fonksiyonundaki kısıtlılık artar.

Romatizma bu durumda nasıl bir rol oynar?

Romatoid artrit en sık görülen nedendir. Kronik iltihaplanma, eklem zarını ve bağları (volar plaka) tahrip eder. Bu durum instabiliteye ve nihayetinde tipik deformiteye yol açar. Bu nedenle, romatizmanın ilaçlarla iyi bir şekilde kontrol altına alınması, önleme açısından önemlidir.

Doktor, iç kasları nasıl test eder?

Bunnell testi ile. Başparmak eklemi uzatılmışken orta parmak eklemi, başparmak eklemi bükülmüş durumdayken olduğundan daha zor bükülüyorsa, iç kaslar (lumbrikaller ve interosseus kaslar) kısalmıştır. Bu, tedavi yönteminin seçilmesinde yardımcı olur.

Deformite sadece tek bir parmağı etkileyebilir mi?

Evet, neden bir travma ise (örneğin spor kazası sonrası tendon yırtılması veya kapsül yaralanması), deformite tek bir parmağı etkileyebilir. Romatizma gibi sistemik hastalıklarda ise genellikle birden fazla parmak aynı anda etkilenir.