Proton tedavisi nedir?
Ulaşılması zor tümörleri doktorlar ameliyat etmekte zorlanırlar. Bu nedenle bu hastalara genellikle radyasyon tedavisi uygulanır. Proton tedavisi, radyasyon tedavisinin bir türüdür. Protonlar, doku ve organların içinden geçerek tümörde enerji salan yüksek enerjili parçacıklardır. Bu enerji, tümör dokusuna zarar verir ve doku ölür.
Almanya’da birkaç yıldır proton tedavisi konusunda uzmanlaşmış merkezler bulunmaktadır.
Proton tedavisinin avantajları
Protonların özel bir özelliği vardır: Doku içinde hızları azalır ve bu sayede belirli bir derinliğe kadar nüfuz edebilirler. Bu derinlikte parçacıklar enerjilerini serbest bırakarak, sağlıklı dokuya fazla zarar vermeden kanser hücrelerine hasar verirler.
Proton tedavisi nasıl yapılır?
Bir senkrotron veya siklotron içinde protonlar, ışık hızının biraz daha fazlasına kadar hızlandırılır. Mıknatıslar, protonları dokuya nüfuz eden ve tümöre yönelen bir ışın halinde birleştirir.
Proton demetinin yoğunluğuna bağlı olarak iki ışınlama seçeneği mevcuttur:
- Nokta hassasiyetli (“Pencil Beam Scanning”)
- Dağınık (“Scattering”)
Pencil Beam Scanning yönteminde proton ışını, tümör dokusuna odaklanmış bir şekilde (bir kalem ucu gibi) çarpar. Scattering yönteminde ise daha geniş bir alana yayılan bir proton ışını söz konusudur.
Proton tedavisinin kesin planlaması, gerekli penetrasyon derinliğini ve yayılma alanını belirleyen CT görüntüleri ile yapılır. Bu yöntem, doktorların hastalıklı (sağlıklı değil) dokuyu tedavi etmesini sağlar.
Proton tedavisi, tümöre tam olarak yönlendirilebilen modern bir radyoterapi türüdür @ Thomas /AdobeStock
Proton tedavisi hangi tümörlerde kullanılır?
Proton tedavisi, bir tümörün radyasyona duyarlı bir organda veya hassas bir vücut bölgesinde bulunduğu durumlarda uygulanır.
Bunlar arasında şunlar yer alır:
- Küçük hücreli olmayan bronş karsinomu
- Beyin tümörleri
- Baş-boyun tümörleri
- Ameliyat edilemeyen karaciğer ve pankreas kanserleri
- Prostat kanseri
- Metastazlar,
- Sarkomlar
- Göz tümörleri (retinoblastom)
2019 yılına kadar dünya çapında yaklaşık 200.000 kanser hastası proton tedavisi almıştır. Bu sayı giderek artmaktadır.
Almanya’daki proton tedavisi merkezleri
Şu anda Almanya'da 5 büyük proton tedavisi merkezi bulunmaktadır. Faaliyet gösteren bu 5 merkez ve proton tedavisi uzmanları sayesinde, kuzey, güney, doğu ve batı bölgelerinde ihtiyaçlara uygun bakım büyük ölçüde sağlanmaktadır.
Almanya’daki proton tedavisi merkezleri:
- Batı Almanya Proton Tedavi Merkezi, Essen
- Heidelberg İyon Işını Tedavi Merkezi
- Marburg İyon Işını Tedavi Merkezi (MIT)
- Dresden Üniversite Proton Terapi Merkezi
- Göz tümörleri alanında Berlin Charité'de Proton Tedavisi
Tıp yazarı hakkında