Akciğer Kanseri ve Bronş Karsinomu – Evreler, Belirtiler, Teşhis ve Tedavi

Akciğer kanseri, akciğer karsinomu veya bronşiyal karsinom olarak da adlandırılır. Tümör, solunum yollarını (bronşları) kaplayan hücrelerde gelişir.

Akciğer kanserinde iyileşme şansı, öncelikle tanı konulduğu andaki hastalığın evresine bağlıdır. Genel olarak şunu söyleyebiliriz: Hastalık ne kadar erken teşhis edilirse, iyileşme şansı da o kadar artar. Ancak akciğer kanserinde erken uyarı belirtileri ve kabul görmüş erken teşhis yöntemleri bulunmamaktadır. Bu nedenle hastalık genellikle geç aşamada fark edilir.

Akciğer kanserinde küçük hücreli ve büyük hücreli bronşiyal karsinomlar arasında ayrım yapılır. Bir tümörün sınıflandırılması, doku örneğinin alınması ve mikroskobik incelenmesi sonucunda belirlenir.

Küçük hücreli tümör (Small Cell Lung Cancer, SCLC), Limited Disease ve Extensive Disease olarak ikiye ayrılır. Limited Disease, bir bölgeye veya bir akciğer kanadına sınırlı olan bir akciğer tümörünü ifade eder. Buna karşılık, küçük hücreli bronşiyal karsinomun Extensive Disease türü, bir akciğer kanadının dışındaki diğer yapıları da etkiler.

Akciğer kanserinin sınıflandırılması

Bronşiyal karsinomlar, boyutları ve akciğer içindeki yayılımları bakımından farklılık gösterir. Akciğer kanserini daha iyi sınıflandırmak için TNM sınıflandırması kullanılır. Bu sayede, bir tümör ilk teşhis sırasında bir evreye sınıflandırılabilir.

TNM sınıflarının isimleri, akciğer tümörünün çeşitli özelliklerinden oluşur:

• T (Tümör): Tümörün boyutu veya yayılımı. Burada T1'den T4'e kadar bir sınıflandırma yapılır.
• N (Nodi): Çevredeki lenf düğümlerinin etkilenip etkilenmediği ve ne ölçüde etkilendiği. Lenf düğümlerindeki tutulum, N0 ile N3 arasında ifade edilir.
• M (Metastazlar): Metastazlar mevcut olabilir (M1) veya olmayabilir (M0). M1 ayrıca M1a ile M1c arasında alt sınıflara ayrılır. Bu sınıflandırmalar, metastazların ne kadar yaygın olduğunu ve nereye yayıldığını gösterir. Uzak metastazlar örneğin karaciğer veya beyinde görülebilir.

TNM sınıflandırması, tümörü kesin olarak sınıflandırmayı mümkün kılar. Onkologlar, TNM sınıflandırmasına göre daha ileri tetkik ve tedavileri seçerler.

Akciğer kanseri, günümüzde dünya çapında en sık görülen ölüm nedenlerinden biri haline gelmiştir.

Almanya’da bronşiyal karsinom, erkeklerde prostat ve kolon kanserinden, kadınlarda ise meme ve kolon kanserinden sonra en sık görülen üçüncü kanser türüdür.

Her yıl yaklaşık 48.000 yeni vaka teşhis edilmektedir. Bunların yaklaşık 33.000'i erkek, 15.000'i kadındır; yani erkekler bu hastalıktan çok daha sık etkilenmektedir. Almanya’da toplamda yaklaşık her 15 erkekten biri ve her 36 kadından biri yaşamı boyunca akciğer kanserine yakalanmaktadır.

Şu ana kadar, bağırsak kanseri veya meme kanserinde olduğu gibi, akciğer kanseri için rutin bir erken teşhis yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle, akciğer kanseri taraması da kamuoyunun odak noktasında yer almamaktadır.

Ne yazık ki akciğer kanseri, tümör belirgin şekilde büyüdüğünde ve akciğer fonksiyonu zaten bozulduğunda fark edilir. Hasta ancak o zaman şikayetlerini araştırmak için doktora başvurur. Ayrıca, akciğer kanserinin belirtileri çok çeşitlidir ve belirsizdir. Bronş karsinomuna işaret eden kesin belirtiler yoktur.

Akciğer kanseri hastalığında görülebilecek olası şikayetler şunlardır:

• sürekli öksürük,
• göğüs ağrısı,
• nefes darlığı,
• halsizlik ve
• hızlı ve istenmeyen kilo kaybıdır.

Özellikle kilo kaybı, kanser hastalıklarının sık görülen bir belirtisidir. Vücutta bulunan bir tümör, vücudun enerjisinin büyük bir kısmını tüketir ve kendi kan dolaşımı nedeniyle ek oksijen tüketir.

Akciğer kanserinin birçok olası nedeni vardır ve bazen hiçbir neden tespit edilemez.

Açık olan şey,

• aktif ve pasif sigara içme,
• asbest veya benzen solunması ve
• ince toz

akciğer kanserine yakalanma riskini artırdığıdır. Erkek akciğer kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 91'i, kadın hastaların ise yüzde 65'i aktif sigara içicisidir veya içmiştir. Toplamda, tüm akciğer kanseri vakalarının yüzde 85'e yakını sigara içilmesinden kaynaklanmaktadır.

Öksürüğün nedenini belirlemek için yapılan ilk doktor ziyaretinde, doktor öncelikle diğer hastalıkları ekarte etmelidir.

Genellikle bu durumda görüntüleme yöntemlerine başvurur. Örneğin, akciğer röntgeni çektirmeyi ister. Bu görüntü, ilk şüpheyi doğrulayabilir ve daha ileri görüntüleme tetkiklerine yol açar.

Genellikle bir bilgisayarlı tomografi yapılır, ardından MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme) ile görüntüler elde edilir. Bu görüntülerde bronşiyal karsinom ve akciğer içindeki yayılımı net bir şekilde görülebilir.

Ardından, akciğer tümörünün tipini belirlemek için başka tetkikler yapılır. Bu amaçla bronkoskopi, yani akciğer endoskopisi gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında biyopsi yoluyla tümörden bir doku örneği alınabilir.

Bu örnek daha sonra mikroskop altında incelenerek bronş karsinomunun hücre tipi belirlenir. Böylece, tümörün küçük hücreli mi yoksa büyük hücreli mi olduğu anlaşılır. Ardından uygun tedavi yöntemi belirlenebilir.

Akciğer kanseri teşhisi konulduğunda, tedavi için temel olarak

• cerrahi,
• kemoterapi,
• radyoterapi veya
• diğer hedefli tedaviler

seçenekleri mevcuttur.

Akciğer kanserinin tedavisi, tümörün hücre tipine ve kanserin mevcut evresine bağlıdır. Farklı bronşiyal karsinomlar, tedavi yöntemlerine farklı tepkiler gösterir. Ayrıca, ileri evrelerde genellikle akciğer tümörüne karşı sadece palyatif tedavi uygulanabilir. Bu, kanserin tedavi edilemez olduğu, ancak tedavi ile yaşam süresinin uzatılabileceği ve yaşam kalitesinin iyileştirilebileceği anlamına gelir.

Akciğer kanseri çoğu durumda kemoterapi ile tedavi edilir. Bu tedavi genellikle akciğer kanseri konusunda uzmanlaşmış kliniklerde uygulanır. Özellikle küçük hücreli bronşiyal karsinom bu yöntemle kontrol altına alınabilir. Kemoterapi, sitostatikler adı verilen çeşitli ilaçların bir kombinasyonundan oluşur. Kemoterapi ilaçları hücre döngüsünü durdurur ve böylece tümörün daha fazla büyümesini engeller.

Radyoterapide ise tümör hücreleri röntgen ışınları ile yok edilir. Bunun için tümör, bir BT taraması ile göğüs kafesi içinde tam olarak tespit edilir. Işınlamanın hedefli bir şekilde yapılabilmesi ve sadece hastalıklı dokunun yok edilebilmesi için tümörün sınırları cilt üzerine işaretlenir. Ameliyat her zaman mümkün değildir. Çoğu zaman ana bronş veya kan damarları gibi önemli çevre dokular tümör tarafından istila edilmiş durumdadır.

Bazı durumlarda tümörü küçültmek mümkündür. Bunun için kemoterapi, radyoterapi veya her ikisinin birleşimi (radyokemoterapi) kullanılır. Tümör küçüldükten sonra ameliyat yapılabilir.

Akciğer kanseri tedavisinde işbirliği yapan uzmanlık alanları arasında özellikle

• pneumoloji,
• toraks cerrahisi,
• onkoloji,
• radyoloji,
• radyoterapi,
• Ağrı Tedavisi,
• anestezi ve
• patoloji.

Bunun yanı sıra,

• Psikoonkoloji,
• nükleer tıp,
• palyatif tıp ve
• fizyoterapi

bölümleri ile hemşirelik servisi, sosyal hizmetler ve ruhani destek birimleri arasında da yakın bir işbirliği bulunmaktadır.

Akciğer kanseri merkezlerinde sunulan hizmetler, tedavi sürecinin tüm aşamalarında akciğer kanseri hastaları için oluşturulan destek gruplarının aktif katılımıyla tamamlanmaktadır.

Akciğer kanseri, çevresel etkenler tarafından tetiklenir ve şiddetlendirilir. İnce toz da bronş karsinomuna neden olabilir. Dolayısıyla, üzerinde kontrolümüz olmayan dış etkenler mevcuttur.

Yine de şurası açıktır: Tüm akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 85’i sigara içmekten kaynaklanmaktadır. Bu nedenle sigarayı bırakmak, akciğer kanserine karşı en iyi önleyici tedbirdir. Pasif içicilik de akciğer kanserine yol açabilir. Bunu da göz önünde bulundurmalısınız.