Vazektomi: Erkeklerde kısırlaştırma, bilgiler ve uzmanlar

Geçmişte

• geçmişte kasık ameliyatı geçirmiş,
• bel omurgasında sorunları olan veya
• testislerinde ara sıra bir çekilme hissi duyan erkekler,

bu durumları bir uzman hekimle yaptıkları danışma görüşmesinde mutlaka belirtmelidir. Bu durum, başka türlü kronik ağrılar söz konusu olduğunda da geçerlidir.

Üroloji uzmanı, hastayı hafif bir uyku durumuna geçirir veya lokal anestezi uygular. Ardından, cerrahi olarak sperm kanalı kesilir ve – kullanılan tekniğe bağlı olarak – ek olarak kapatılır veya ısı yardımıyla tahrip edilir. Bu işlem sonucunda ejakülatta artık sperm hücreleri bulunmaz.

Vazektomi genellikle lokal anestezi ile çok başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilir. Sadece nadir durumlarda bunun yerine genel anestezi veya kısa süreli anestezi uygulanabilir. Bu durumlara örnek olarak

• her iki vas deferasın parmakla hissedilemediği ve izole edilemediği çok kısa bir skrotum, 
• varikosel rezeksiyonu veya diğer skrotum ameliyatları sonrası durumlar ya da
• anksiyete sorunu olan hastalar.

Çeşitli vazektomi teknikleri
arasında şunlar sayılabilir:

• Klasik konvansiyonel vazektomi (ligatür tekniği),
• minimal invaziv neşter kullanılmayan vazektomi,
• fulgurasyon tekniği (seminal kanala bir diatermi iğnesi sokulması yoluyla) ve
• açık uçlu vazektomi.

Vazektominin tek amacı gebeliği önlemektir. Ameliyat sonrası istenmeyen babalık neredeyse tamamen ortadan kaldırılır ve diğer doğum kontrol yöntemlerine gerek kalmaz.

Vazektomi, vücudun diğer işlevlerini etkilemez. Dolayısıyla ameliyat,

• cinsel güç,
• orgazm,
• cinsel istek (libido) veya
• penis sertleşmesi ve
• ejakülasyon

etkilemez. Orgazm sırasındaki hislerde de herhangi bir değişiklik olmaz. Meni boşalmasında da ciddi bir değişiklik görülmez. Tek fark, vazektomi sonrası meni sıvısının artık sperm içermemesidir.

Birçok çiftte, istenmeyen bir gebelik endişesi ortadan kalktığı için ameliyat sonrası cinsel yaşamda iyileşme görülür.

Testislerin işlevlerinde de herhangi bir değişiklik olmaz. Dolayısıyla vazektomi sonrasında da erkeklik hormonu testosteron üretimi değişmeden devam eder.

Testislerde üretilen sperm hücreleri vücut tarafından kendiliğinden parçalanır. Bu nedenle, sözde “sperm birikmesi” söz konusu olamaz. Sperm birikmesi, uzun süre boşalma olmaması durumunda halk arasında sıklıkla bahsedilen bir durumdur.

Almanya’da erkekler genellikle vazektomi masraflarını kendileri karşılamak zorundadır; yasal sağlık sigortaları bu masrafları yalnızca nadir tıbbi istisna durumlarında karşılar. Vazektomi, muayenehaneye ve uygulanan yönteme bağlı olarak genellikle 400 € ile 750 € arasında, ortalama olarak ise yaklaşık 500 €'dur. Fiyata genellikle ameliyat ve lokal anestezi ile takip muayeneleri gibi temel hizmetler dahildir; genel anestezi veya histolojik incelemeler gibi ek hizmetler ise ayrı olarak faturalandırılabilir.

Başarılı bir vazektomi ameliyatından sonra spermler, menide 12 haftaya kadar bulunabilir. Bu nedenle, kısırlığın kesin olarak teyit edilebilmesi için birkaç laboratuvar testi yapılması gerekir. Bu amaçla spermogram kullanılır. Bu, laboratuvarda ejakülatın analiz edilmesidir.

İlk kontrol sperm örneği, vazektomiden yaklaşık 4 ila 6 hafta sonra (veya yaklaşık 20 ejakülasyondan sonra) inceleme için teslim edilir. İkinci kontrol ise 4 hafta sonra yapılmalıdır.

Her iki ejakülat incelemesinde de meni sıvısında sperm bulunmaması durumunda kısırlık kesinleşmiş sayılır.

Genel olarak, vazektomi sonrası komplikasyonlar nadiren görülür. Ancak bunun olup olmayacağı, büyük ölçüde tedaviyi yapan hekimin deneyimine bağlıdır. Bu nedenle, vazektomi işleminin deneyimli bir vazektomi uzmanı veya eğitimli bir üroloji uzmanı tarafından yapılması tavsiye edilir.

Erkeklerin yüzde bir ila ikisinde ameliyat sonrası çeşitli şikayetler görülebilir, örneğin

• testislerde baskı hissi,
• kanama,
• yara enfeksiyonu veya
• epididim iltihabı
• testis bölgesinde ağrı

görülebilir. Ancak bu belirtiler uygun şekilde tedavi edilebilir ve kısa sürede ortadan kalkar.

Ameliyattan aylar sonra ayrıca “sperm granülomları” da oluşabilir. Sperm granülomları, sperm hücrelerinin oluşturduğu düğüm benzeri doku birikimleridir. Bunlar genellikle testislerde, sperm üretiminin devam etmesinden kaynaklanan basınç nedeniyle oluşur.

Çoğu durumda bunlar fark edilmez. Ancak bazı durumlarda, bu granülomların varlığı vas deferansın yeniden birleşmesine neden olabilir.

Vazektominin diğer geç dönem etkileri arasında, kısırlıktan kaynaklanan psikolojik sorunların yanı sıra skrotumda kronik ağrılar da yer alabilir. Bu ağrılar cinsel aktivite sırasında şiddetlenebilir ve bu nedenle de hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde kısıtlayabilir.

Bundan kaç erkeğin etkilendiği henüz tam olarak bilinmemektedir. Bu oranın yüzde 1 ile 14 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Ağrıların nedeni de henüz kesin olarak belirlenmemiştir. Testislerdeki basınç dengesinin yeterince düzenlenemediği düşünülmektedir.

Ayrıca, yapılan müdahale sırasında sinirlere zarar verilmiş olması da mümkündür. Bu nedenle bazı durumlarda, örneğin

• hedefli rekanalizasyon veya
• seminal kordon sinirlerinin veya epididimin çıkarılması.

Vazektominin testis veya prostat kanseri riskini artırdığına dair bir kanıt şu ana kadar bulunamamıştır.

Çoğu durumda bu işlem, mikrocerrahi yöntemlerle geri alınabilir. Refertilizasyon veya vazovazostomi – sperm kanallarının açıklığını yeniden sağlamak için mikroskobik hassasiyetle uygulanan bir işlem – yüksek başarı oranlarına ulaşmaktadır: Vazektomiden sonraki ilk üç yıl içinde açıklık oranları %97’ye kadar çıkarak oldukça umut vericidir; ancak on yıl sonra bile bu oran yaklaşık %70’in altına düşmez.

Bu yüksek açıklık oranlarına rağmen, doğal gebelik olasılığı genellikle %50 ile %70 arasındadır; bu oran, vazektomiden bu yana geçen süre ve eşin doğurganlığı gibi faktörlere bağlı olarak değişir. Tubulovazosomi gibi daha karmaşık yöntemlerde ise gebelik oranları belirgin şekilde daha düşüktür (~%48). Aynı zamanda, modern mikrocerrahi ve robot destekli teknikler, kanalların açılma ve gebelik olasılıklarını daha da artırmaktadır – bazı vakalarda robot desteği sayesinde kanalların açılma oranı %90’ın üzerine bile çıkabilmektedir.