Νευροπαθητικοί πόνοι: Διάγνωση των νευροπαθητικών πόνων, αγωγή και θεραπεία σύμφωνα με την Εταιρεία Πόνου

Ο νευροπαθητικός πόνος προκύπτει συχνά ως άμεση συνέπεια βλάβης ή δυσλειτουργίας του νευρικού συστήματος. Ο νευροπαθητικός πόνος περιγράφεται συχνά ως διαπεραστικός, οξύς ή καυστικός και μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνιο. Αιτίες του είναι, μεταξύ άλλων, ο διαβήτης, η πολυνευροπάθεια, ο έρπης ζωστήρας, η χημειοθεραπεία ή παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Τυπικά συμπτώματα του νευροπαθητικού πόνου είναι η αλλοδυνία, η νευραλγία ή οι επώδυνες αντιδράσεις σε ερεθίσματα που κανονικά είναι ακίνδυνα.

Η διάγνωση γίνεται νευρολογικά μέσω εξετάσεων, μαγνητικής τομογραφίας (MRI), αξονικής τομογραφίας (CT) ή απεικονιστικών μεθόδων για την ανίχνευση του νευροπαθητικού πόνου. Για τη θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου χρησιμοποιούνται φάρμακα όπως η γαβαπεντίνη, η πρεγαβαλίνη, η αμιτριπτυλίνη ή η λιδοκαΐνη. Συμπληρωματικά, η φυσιοθεραπεία, η νευρική διέγερση ή οι θεραπείες που συνδυάζονται με φαρμακευτική αγωγή συμβάλλουν στην ανακούφιση του έντονου πόνου. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η έγκαιρη διάγνωση του νευροπαθητικού πόνου, προκειμένου να προληφθούν οι νευρικές βλάβες και ο χρόνιος πόνος.

Αιτίες του νευρικού πόνου

Ο νευροπαθητικός πόνος προκαλείται από βλάβες στα περιφερικά ή κεντρικά νευρικά συστήματα. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να τον προκαλέσουν. 

Συχνές αιτίες είναι:

• Βλάβες στα νεύρα λόγω τραυματισμών (χειρουργικές επεμβάσεις ή κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου)
• Λοιμώξεις από έρπητα ζωστήρα 
• Κακή ρύθμιση του διαβήτη
• Χημειοθεραπεία
• Πολλαπλή σκλήρυνση
• Εγκεφαλικό επεισόδιο

Νευρικά κύτταρα © ktsdesign / Fotolia

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του νευροπαθητικού πόνου;

Ο νευροπαθητικός πόνος συνοδεύεται συνήθως από διαταραχή της αισθητικότητας του δέρματος. 

Οι ασθενείς που πάσχουν από νευροπαθητικό πόνο αντιδρούν με υπερευαισθησία ή μειωμένη ευαισθησία (αίσθημα μούδιασμα) σε εξωτερικά ερεθίσματα όπως η ζέστη, το κρύο και η πίεση. Σε αυτά προστίθενται καυστικοί πόνοι και ξαφνικές κρίσεις πόνου υψηλής έντασης.

Νευρικός πόνος  @ vectorfusionart / Fotolia

Η διάγνωση του νευρικού πόνου

Αρχικά πραγματοποιείται η συνέντευξη με τον γιατρό (αναμνηστικό). Κατά τη διάρκεια αυτής, ο γιατρός και ο ασθενής αποσαφηνίζουν το ιατρικό ιστορικό, καθώς και την εμφάνιση και τη φύση του πόνου.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται η νευρολογική εξέταση, κατά την οποία ο γιατρός ελέγχει την ευαισθησία του δέρματος. Μέσω διαγνωστικών μεθόδων, όπως η μέτρηση της ταχύτητας νευρικής αγωγής, ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει νευρικές βλάβες. 

Συχνά χρησιμοποιούνται επίσης απεικονιστικές μέθοδοι, όπως η αξονική τομογραφία (CT) ή η μαγνητική τομογραφία (MRI), για την απεικόνιση των νευρικών βλαβών.

Η θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου

Η θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου είναι συνήθως μακροχρόνια και δύσκολη. Η πλήρης απαλλαγή από τον πόνο είναι σπάνια εφικτή. 

Ο ειδικός στον πόνο θα πρέπει να καθορίσει από την αρχή, μαζί με τον ασθενή, ρεαλιστικούς θεραπευτικούς στόχους. 

Η Γερμανική Εταιρεία Πόνου (DGS) τους ορίζει ως εξής:

• Μείωση του πόνου κατά > 30-50%
• Βελτίωση της ποιότητας του ύπνου
• Βελτίωση της ποιότητας ζωής
• Διατήρηση των κοινωνικών δραστηριοτήτων και σχέσεων
• Διατήρηση της ικανότητας εργασίας

Η φαρμακευτική αγωγή βρίσκεται στο επίκεντρο της θεραπείας του νευροπαθητικού πόνου. Για να βρεθεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, απαιτείται υπομονετική δοκιμή του βέλτιστου συνδυασμού φαρμάκων από τον γιατρό και τον ασθενή.

Οι νευροπαθητικοί πόνοι διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή, οπότε δεν υπάρχει μια «μαγική συνταγή» για τη θεραπεία.

Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές μέθοδοι για τη μείωση του πόνου, όπως:

• Νευρικοί αποκλεισμοί
• Εγχύσεις
• Ηλεκτρική νευρική διέγερση
• Φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις
• Εργοθεραπεία και 
• Ψυχοθεραπεία 

Το παρακάτω βίντεο παρουσιάζει μια θεραπευτική επιλογή:

Πρόληψη της χρόνιας μορφής του νευρικού πόνου

Η σύγχρονη έρευνα για τον πόνο θεωρεί ότι κάθε οξύς πόνος μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνιο πόνο. 

Γι' αυτό, η κατάλληλη θεραπεία του πόνου πρέπει να ξεκινά όσο το δυνατόν νωρίτερα και να είναι όσο το δυνατόν πιο εντατική. Τα ενθαρρυντικά λόγια δεν βοηθούν τον ασθενή με πόνο και τον πιέζουν επιπλέον. 

Οι γιατροί θα πρέπει επίσης να καθησυχάσουν τον ασθενή, ώστε να μην φοβάται ότι θα χρειαστεί να πάρει περιττά φάρμακα. 

Μόνο αν η θεραπεία του πόνου ξεκινήσει έγκαιρα, είναι δυνατή η πρόληψη της χρόνιας εξέλιξης του πόνου.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος;

Οι νευροπαθητικοί πόνοι προκύπτουν ως άμεση συνέπεια βλάβης ή νόσου του σωματοαισθητηριακού νευρικού συστήματος. Ο νευροπαθητικός πόνος επηρεάζει περιφερικές ή κεντρικές περιοχές και διαφέρει σημαντικά από τους νοζιцепτικούς πόνους. Οι τυπικοί νευρικοί πόνοι περιγράφονται συχνά ως τρυπτικοί, καυστικοί ή διαπεραστικοί.

Ποιες είναι οι αιτίες του νευροπαθητικού πόνου;

Οι νευροπαθητικοί πόνοι προκύπτουν συχνά από βλάβη των νεύρων λόγω διαβήτη, πολυνευροπάθειας, χημειοθεραπείας, έρπητα ζωστήρα ή τραυματισμών του νωτιαίου μυελού. Επίσης, οι νεοπλασματικές παθήσεις, η φλεγμονή ή μια βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορούν να προκαλέσουν νευροπαθητικό πόνο. Ιδιαίτερα ο κεντρικός νευροπαθητικός πόνος εμφανίζεται μετά από βλάβες στον εγκέφαλο ή στον νωτιαίο μυελό.

Πώς γίνεται η διάγνωση του νευροπαθητικού πόνου;

Η διάγνωση του νευροπαθητικού πόνου γίνεται νευρολογικά με τη βοήθεια κλινικών εξετάσεων, μαγνητικής τομογραφίας (MRI), αξονικής τομογραφίας (CT) και ειδικών διαγνωστικών μεθόδων. Σημαντικά για την ανίχνευση του νευροπαθητικού πόνου είναι τυπικά συμπτώματα όπως η αλλοδυνία ή η νευραλγία. Επιπλέον, οι απεικονιστικές μέθοδοι βοηθούν στην ανάδειξη αλλαγών στο νευρικό σύστημα ή στον νωτιαίο μυελό.

Ποια φάρμακα βοηθούν στον νευροπαθητικό πόνο;

Για τη θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου χρησιμοποιούνται συχνά η γαμπαπεντίνη και η πρεγαβαλίνη. Επίσης, η αμιτριπτυλίνη, τα αντικαταθλιπτικά, η καρβαμαζεπίνη, τα έμπλαστρα λιδοκαΐνης ή τα οπιοειδή μπορούν να είναι χρήσιμα, ανάλογα με το σύνδρομο πόνου. Σύμφωνα με την Εταιρεία Πόνου, ορισμένα από αυτά τα φάρμακα θεωρούνται φάρμακα πρώτης επιλογής για τον χρόνιο νευροπαθητικό πόνο.

Ποιες θεραπείες υπάρχουν για τον νευροπαθητικό πόνο;

Η θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου περιλαμβάνει φαρμακευτικές αγωγές, φυσιοθεραπεία και νευρική διέγερση. Ιδιαίτερα αποτελεσματικές στον νευροπαθητικό πόνο είναι οι συνδυαστικές προσεγγίσεις για την ανακούφιση του πόνου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Σε ασθενείς με νευροπαθητικό πόνο μετά από ακρωτηριασμό ή στην περιοχή του σώματος που δεν υπάρχει πλέον, χρησιμοποιούνται ειδικές μέθοδοι για τη θεραπεία του χρόνιου πόνου.