Αθλητικοί τραυματισμοί, παραμορφώσεις ή αρθρίτιδα λόγω γήρατος – ο κατάλογος των πιθανών αιτιών για βλάβες στις αρθρώσεις είναι μακρύς. Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, η θεραπευτική αντιμετώπιση της βλάβης της άρθρωσης δεν είναι πλέον εφικτή. Τότε μπαίνει στο προσκήνιο η λεγόμενη ενδοπροθετική, δηλαδή η αντικατάσταση αρθρώσεων και σωματικών δομών με τεχνητά «αντίγραφα». Ιδιαίτερα περίπλοκη είναι η αντικατάσταση του καρπού, η οποία ονομάζεται επίσης ενδοπροθετική του χεριού.
Πιστοποίηση ως Κέντρο Ενδοπροθετικής (EPZ)
Οι γιατροί που διαθέτουν το σήμα είναι ιατρικές μονάδες που έχουν πιστοποιηθεί μέσω του endocert ως Κέντρα Ενδοπροθετικής (EPZ) ή ως Κέντρα Ενδοπροθετικής Μέγιστης Φροντίδας (EPZmax) και, ως εκ τούτου, έχουν αποδείξει μέσω ελέγχου ότι πληρούν τις καθορισμένες απαιτήσεις. Κάθε τρία χρόνια απαιτείται επαναπιστοποίηση.
Τα κριτήρια, τις απαιτήσεις και τις διαφορές μεταξύ EPZ και EPZmax μπορείτε να τα βρείτε εδώ.
Το αδύναμο σημείο: ο καρπός
Μια ματιά στα στατιστικά στοιχεία των χειρουργικών επεμβάσεων αποκαλύπτει ότι ο αριθμός των ενδοπροθέσεων αυξάνεται συνεχώς κάθε χρόνο. Στη Γερμανία, το γόνατο είναι το πιο συχνά προσβεβλημένο μέρος, ακολουθούμενο από κοντά από την αντικατάσταση του ισχίου. Ωστόσο, και ο ώμος και ο καρπός μπορούν να ωφεληθούν από μια ενδοπρόθεση, όταν η άρθρωση δεν μπορεί πλέον να σωθεί. Από καιρό πια, αυτό δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους. Όλο και περισσότεροι νέοι, αθλητικοί άνθρωποι χρειάζονται αντικατάσταση άρθρωσης σε νεαρή ηλικία.
Στην καθημερινή ζωή, το χέρι και, κατά συνέπεια, ο καρπός αποτελούν ένα πραγματικό «όργανο υψηλής απόδοσης». Με τα χέρια μας αισθανόμαστε, ψηλαφούμε, εργαζόμαστε και μεταφέρουμε βάρη. Γι’ αυτό και νιώθουμε ακόμα πιο οδυνηρά όταν ο καρπός παρουσιάζει δυσλειτουργία λόγω ατυχήματος ή δεκαετούς υπερβολικής καταπόνησης ή όταν μας προκαλεί μόνο πόνο.
Πολύ συχνά, για παράδειγμα, εμφανίζονται ρήξεις συνδέσμων ή μπορεί να προκληθεί κάταγμα των λεπτών οστών της άρθρωσης λόγω πτώσεων και ατυχημάτων. Εάν ο καρπός δεν μπορεί πλέον να διατηρηθεί χειρουργικά, πρέπει να αντικατασταθεί με ενδοπρόθεση χεριού.
Υλικά για την ενδοπροθετική χειρουργική
Μια τεχνητή άρθρωση πρέπει γενικά να πληροί πολλές προϋποθέσεις για να μπορεί να εμφυτευθεί με ασφάλεια. Πρέπει, για παράδειγμα, να είναι βιοσυμβατή, δηλαδή να μην υφίσταται αλλαγές στο σώμα ακόμη και μετά από χρόνια. Επιπλέον, μια τεχνητή άρθρωση πρέπει να είναι ανεκτή, ώστε να μην προκαλεί ούτε ανοσολογικές αντιδράσεις ούτε βλάβες σε όργανα. Φυσικά, απαιτείται επίσης μια ορισμένη αντοχή σε θραύση και μια ελαφριά κατασκευή.
Πλέον, οι ασθενείς έχουν στη διάθεσή τους μια ολόκληρη σειρά πιθανών υλικών για ενδοπρόθεση χεριού. Τα πιο διερευνημένα μέχρι σήμερα είναι τα μεταλλικά κράματα, π.χ. από σίδηρο, κοβάλτιο και τιτάνιο. Σε αυτά προστίθενται πλαστικά, όπως το πολυαιθυλένιο, η κεραμική ή το οστικό τσιμέντο.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα η έρευνα δεν έχει καταφέρει να μιμηθεί το φυσικό αρθρικό υγρό που υπάρχει στην άρθρωση. Λόγω της έλλειψης λιπαντικής δράσης, στην αρθροπλαστική, ανάλογα με το υλικό που χρησιμοποιείται, προκαλείται τριβή και κενό στο οστό, το οποίο μπορεί να οδηγήσει τόσο σε τριβή όσο και σε χαλάρωση της ενδοπρόθεσης μέσα στο οστό. Επίσης, έχουν ήδη περιγραφεί κοκκιώματα καθώς και θραύσεις μετάλλων και κεραμικών. Λόγω του υγρού και θερμού περιβάλλοντος του σώματος, ενδέχεται εν μέρει να εμφανιστούν φαινόμενα διάβρωσης.
Ωστόσο, ερευνητές σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να εργάζονται για την ανάπτυξη μιας ολοένα και πιο φυσικής αρθροπλαστικής, η οποία θα πληροί τις απαιτήσεις για μακροζωία και χαμηλό ποσοστό επιπλοκών.
Πιθανές επιπλοκές μετά από ενδοπροθετική χειρουργική του χεριού
Δυστυχώς, παρά τις πολύ καλές δομές περίθαλψης σε εξειδικευμένες κλινικές για την αντικατάσταση αρθρώσεων, οι επιπλοκές δεν μπορούν ποτέ να αποκλειστούν εντελώς. Σε ηλικιωμένους ασθενείς, για παράδειγμα, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται χαλάρωση της πρόθεσης λόγω ανεπαρκούς οστικής αναγέννησης. Αυτό αφορά περίπου το 8% όλων των ενδοπροθέσεων αρθρώσεων εντός μιας περιόδου 10 ετών μετά την εμφύτευση. Η χαλάρωση της πρόθεσης καθιστά ολόκληρη την αρθρώση που έχει υποβληθεί σε θεραπεία ασταθή, γι’ αυτό και η συχνά μοναδική εναπομένουσα λύση είναι η επανειλημμένη χειρουργική επέμβαση.
Επίσης, είναι πιθανή και η τριβή της πρόθεσης. Σε αυτή την περίπτωση, υλικό της πρόθεσης απελευθερώνεται λόγω της αυξημένης τριβής στις αρθρικές επιφάνειες. Μελέτες σχετικά με τις αρθροπροθέσεις γόνατος έδειξαν, για παράδειγμα, ότι σωματίδια τιτανίου αποκολλούνται από την ενδοπρόθεση και στη συνέχεια συσσωρεύονται στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, με αποτέλεσμα να μπορεί να προκληθούν φλεγμονώδεις αντιδράσεις στην αρθροπρόθεση.