Zaburzenia związane z uzależnieniami – znajdź specjalistę i uzyskaj informacje

Jakie są rodzaje uzależnień?

Do różnych form uzależnień od substancji psychoaktywnych należą:

• alkohol (uzależnienie od alkoholu)
• Tytoń (uzależnienie od nikotyny)
• Opiaty (np. heroina, morfina)
• Kannabinoidy (marihuana, haszysz)
• Środki uspokajające i nasenne, np. benzodiazepiny (Valium® lub Tavor®)
• Kokaina i inne środki pobudzające (amfetamina, ecstasy, speed)
• Halucynogeny (LSD, grzyby)

Kiedy występuje uzależnienie lub choroba uzależnienia?

Uzależnienie od substancji psychoaktywnej występuje, gdy występują co najmniej 3 z 6 poniższych objawów:

• Bardzo silne pragnienie zażycia substancji uzależniającej, któremu osoba dotknięta uzależnieniem nie jest w stanie się oprzeć
• Utrata kontroli: zmniejszona kontrola nad rozpoczęciem, zakończeniem i ilością spożycia (np. niemożność zaprzestania picia, dopóki nie osiągnie się silnego odurzenia)
• Objawy odstawienia po zaprzestaniu zażywania substancji uzależniającej (niepokój, drżenie, lęki)
• Rozwój tolerancji: zwiększenie ilości spożywanej substancji w celu osiągnięcia tych samych efektów
• Postępujące zaniedbywanie innych spraw (rodzina, przyjaciele, praca) na rzecz substancji uzależniającej
• Kontynuacja spożywania pomimo szkodliwych skutków

Nadużywanie oznacza spożywanie, które mimo braku uzależnienia prowadzi do problemów fizycznych lub psychicznych.

Czym jest uzależnienie psychiczne i fizyczne?

Przez uzależnienie psychiczne eksperci rozumieją silne, nieodparte pragnienie zażycia substancji.

Uzależnienie fizyczne występuje, gdy organizm stale potrzebuje substancji, aby zapobiec objawom odstawienia. Stopień uzależnienia psychicznego i fizycznego jest różnie nasilony w przypadku różnych substancji.

Substancje uzależniające w różny sposób wpływają na metabolizm neuroprzekaźników @ O.Farion /AdobeStock

Czym są narkotyki?

Wcześniej przez narkotyki rozumiano substancje lecznicze pochodzenia roślinnego, a później także leki syntetyczne. Obecnie narkotykami nazywa się substancje, które oddziałują na mózg i w związku z tym mogą powodować uzależnienie.

Powszechnie stosuje się podział na narkotyki nielegalne (heroina, kokaina, amfetamina) i legalne (alkohol, tytoń).

Jak często występują choroby uzależnień?

W Niemczech choroby związane z uzależnieniem należą do najczęstszych zaburzeń psychicznych. Wśród nich dominuje uzależnienie od alkoholu, które występuje około sześć razy częściej niż inne zaburzenia związane z narkotykami.

Częstość występowania różnych zaburzeń uzależnień w ujęciu procentowym można przedstawić w następujący sposób:

• Alkohol: 70 procent
• Uzależnienie wielokrotne (politoxykomania): 20 procent
• Leki: 5 procent
• Narkotyki: 5 procent

W przypadku Niemiec obowiązują mniej więcej następujące dane:

• 7,8 mln Niemców spożywa alkohol w sposób ryzykowny (16 procent)
• 2,4 miliona (4 procent) nadużywa alkoholu
• 1,5 miliona (3 procent) jest uzależnionych od alkoholu
• 2 miliony osób w Niemczech używa konopi indyjskich
• 1,5 miliona Niemców jest uzależnionych od leków, z czego około 1,2 miliona od środków uspokajających (benzodiazepin)
• 1 milion Niemców często zażywa amfetaminę (ecstasy), a tendencja ta rośnie
• Około 150 000 osób w Niemczech zażywa heroinę

Jak powstają choroby uzależnienia?

W powstawaniu uzależnienia rolę odgrywają różne czynniki.

Do czynników tych należą:

• Czynniki genetyczne (dziedziczne): Jeśli rodzice lub krewni są uzależnieni, istnieje zwiększone ryzyko, że samemu się uzależni. Nawet jeśli nie dorasta się w ich bezpośrednim otoczeniu.
• Czynniki behawioralne i związane z uczeniem się: osoby dorastające lub żyjące w otoczeniu osób uzależnionych są bardziej narażone na uzależnienie.
• Czynniki społeczne: presja społeczna (wspólne picie lub palenie) może sprzyjać rozwojowi uzależnienia.
• Współwystępowanie innych chorób psychicznych (zwłaszcza zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń osobowości): Osoby cierpiące na inne choroby psychiczne lub fizyczne są bardziej narażone na uzależnienie. Zwłaszcza na początku substancja uzależniająca łagodzi objawy, takie jak stany lękowe.

Uzależnienie nie jest oznaką słabości ani porażki, lecz wynikiem długotrwałego procesu. W większości przypadków osoby dotknięte uzależnieniem radzą sobie z nim jedynie przy profesjonalnej pomocy. Uzależnienie jest bowiem chorobą!

Leczenie uzależnień

Terapia uzależnień przebiega zasadniczo w czterech etapach:

1. Faza nawiązania kontaktu: na tym etapie pacjent po raz pierwszy nawiązuje kontakt z profesjonalnymi pomocnikami, takimi jak lekarz rodzinny, specjalista psychiatrii, psycholog, poradnia itp.
2. Faza detoksykacji: w tym etapie detoksykacja odbywa się w szpitalu psychiatrycznym lub internistycznym (czas trwania od 1 do 3 tygodni).
3. Faza odwyku: Odwyk odbywa się w specjalistycznych klinikach dla osób uzależnionych (czas trwania: od 2 do 4 miesięcy).
4. Faza opieki po zakończeniu leczenia: W tej fazie eksperci starają się utrzymać efekty fazy detoksykacji i odwyku. Ważną rolę odgrywają tu lekarz rodzinny i specjalista psychiatrii, poradnie uzależnień oraz grupy samopomocy (czas trwania: przez całe życie).

Anonimowi Alkoholicy to działająca na całym świecie organizacja samopomocy zajmująca się walką z alkoholizmem @ Studio Romantic /AdobeStock

Celem każdej terapii jest całkowita rezygnacja z substancji uzależniającej. Jeśli osoby dotknięte problemem przejdą przez wszystkie fazy, mają największą szansę na trwałe życie bez substancji uzależniającej. Pierwszą osobą kontaktową jest zawsze lekarz rodzinny, który może nawiązać kontakt z placówkami terapeutycznymi i poradniami.