Najważniejszym objawem zwężenia cewki moczowej jest zmiana strumienia moczu. Strumień może być na przykład słabszy niż zwykle, ale może też zmienić kierunek lub kształt. Ponadto osoby dotknięte tą dolegliwością często muszą świadomie naciskać podczas oddawania moczu, co w normalnych okolicznościach nie jest konieczne.
Często dochodzi również do opóźnienia w oddawaniu moczu, ponieważ mocz musi najpierw pokonać zwężenie. Po oddaniu moczu w pęcherzu może pozostać resztka moczu, co nazywa się również retencją moczu. W połączeniu ze zmniejszonym strumieniem moczu zwiększa to ryzyko infekcji dróg moczowych.
Ponadto zwężenie cewki moczowej może prowadzić do następujących objawów:
- Przerwy w oddawaniu moczu
- Niekontrolowane wyciekanie moczu
- Częste oddawanie moczu w niewielkich ilościach
- Krew w moczu
- Kamienie moczowe (spowodowane potencjalną resztką moczu w pęcherzu)
W ciężkich przypadkach zwężenie może być tak poważne, że cewka moczowa zostanie całkowicie zablokowana i dojdzie do zatrzymania moczu. Prowadzi to do silnego bólu, a mocz cofa się aż do nerki. Zastój ten może wywołać zagrażającą życiu niewydolność nerek, dlatego konieczne jest natychmiastowe leczenie.
Podsumowując, najczęściej występują następujące objawy:
- Osłabiony strumień moczu
- Rozdwojony lub skręcony strumień moczu
- Wydłużony czas oddawania moczu
- Zwiększona potrzeba oddawania moczu i zwiększona częstotliwość
- Ból podczas oddawania moczu
- Niekompletne opróżnienie pęcherza (ryzyko powstania moczu resztkowego)
Istnieją różne przyczyny zwężenia cewki moczowej:
- Główną przyczyną w około 40–50% przypadków jest tworzenie się blizny w wyniku urazów cewki moczowej (cystoskopia lub założenie cewnika)
- W około 20% przypadków przyczyną jest zapalenie cewki moczowej (uretritis), najczęściej bakteryjne, rzadziej wirusowe
- Wypadki (na przykład złamania miednicy lub tępy uraz w okolicy krocza)
- Spodziectwo (wrodzona wada cewki moczowej)
- Zwężenie cewki moczowej (zwężenie ujścia cewki moczowej)
- Wrodzone zastawki cewki moczowej (zwężenie cewki moczowej spowodowane błoną przypominającą żagiel)
- Lichen sclerosus (zapalna choroba skóry z twardnieniem tkanki łącznej żołędzi i napletka prącia)
- Przyczyny mechaniczne (np. nowotwory lub polipy)
W prawie 30 procentach przypadków nie można znaleźć przyczyny zwężenia cewki moczowej. Lekarze mówią wtedy o idiopatycznym zwężeniu cewki moczowej.
W przypadku podejrzenia zwężenia cewki moczowej należy zgłosić się do urologa, specjalisty chorób układu moczowego.
Najpierw zbiera wywiad medyczny pacjenta, a następnie przeprowadza kilka badań. Podczas badania fizykalnego lekarz próbuje zidentyfikować zewnętrzne przyczyny zwężenia. Zalecane jest również badanie moczu, aby wykluczyć zatrzymanie moczu.
Lekarz bada przepływ moczu za pomocą uroflowmetru. W tym celu pacjent musi oddać mocz z pełnym pęcherzem do toalety wyposażonej w urządzenie mierzące przepływ moczu. W przypadku zwężenia cewki moczowej oddawanie moczu trwa dłużej, a strumień moczu jest słabszy niż zwykle. W badaniu tym widoczne są typowe zmiany w przepływie moczu. Następnie lekarz sprawdza za pomocą ultrasonografii, czy w pęcherzu znajduje się mocz. Ponadto ocenia stan pęcherza moczowego i nerek. Jeśli badania potwierdzą podejrzenie zwężenia cewki moczowej, określa się jego rodzaj, długość i lokalizację.
W tym celu lekarz wykonuje następujące procedury:
- Uretrografia wsteczna
- Uretrografia przednia
W przypadku uretrografii wstecznej lekarz wstrzykuje środek kontrastowy do dróg moczowych. W przypadku uretrografii przedniej wprowadza środek kontrastowy do pęcherza moczowego przez cewnik cewki moczowej lub przez ścianę brzucha. Na podstawie wykonanego zdjęcia rentgenowskiego lekarz ocenia stopień zwężenia.
Alternatywnie wykonuje się cysztoskopię, podczas której lekarz bada cewkę moczową za pomocą kamery. Jest ona przymocowana do endoskopu.
Może się jednak zdarzyć, że stetoskop nie będzie w stanie przejść przez zwężenie. Wówczas lekarz nie będzie w stanie określić długości zwężenia.
W przypadku zwężenia cewki moczowej właściwą osobą kontaktową jest urolog @ Pixel-Shot /AdobeStock
Leczenie zwężenia cewki moczowej może przebiegać różnie, w zależności od długości i lokalizacji zwężenia. Leczenie może być zachowawcze lub operacyjne.
Wybór odpowiedniej opcji terapeutycznej zależy od lokalizacji i wielkości zwężenia. Ważne jest również to, czy wcześniej przeprowadzano już jakieś zabiegi.
Dilatacja, czyli rozszerzanie, to najstarsza metoda leczenia zwężenia cewki moczowej. Polega ona na wprowadzeniu przez lekarza specjalnego cewnika do cewki moczowej w celu jej rozszerzenia.
Jednak efekt tego zabiegu nie utrzymuje się długo. Dlatego rozszerzanie musi być powtarzane. Powracające zwężenia cewki moczowej (nawroty) są często dłuższe niż poprzednie zwężenie.
Metoda ta jest odpowiednia dla osób, które nie chcą poddać się operacji lub u których ryzyko związane ze znieczuleniem jest zbyt wysokie. W przypadku konwencjonalnych procedur rozszerzania w 80% przypadków dochodzi do ponownego zwężenia, które z czasem staje się dłuższe.
W tej procedurze lekarze za pomocą endoskopu umieszczają stent w miejscu zwężenia. Jest to mała rurka, która utrzymuje cewkę moczową w stanie otwartym.
Istnieją stenty, które pozostają w cewce moczowej, oraz takie, które należy wymienić po kilku miesiącach. Może to prowadzić do dalszego tworzenia się blizn, a tym samym pogorszyć sytuację. Dlatego stosuje się je tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Za pomocą endoskopu można umieścić stent w miejscu zwężenia cewki moczowej @ Özgür Güvenç /AdobeStock
- Dilatacja balonowa z powłoką leczniczą (metoda Optilume®)
W tej procedurze lekarze wprowadzają do cewki moczowej cewnik balonowy pokryty lekiem. W miejscu zmiany delikatnie napełniają balon, aby uwolnić lek (paklitaksel) do otaczającej tkanki.
Procedura ta delikatnie rozszerza zwężenie. Paklitaksel, jako lek chemioterapeutyczny, hamuje tworzenie nowych komórek. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko nawrotu zwężeń.
Według aktualnych badań ta metoda rozszerzania przewyższa konwencjonalne metody rozszerzania. Jest to zabieg minimalnie inwazyjny.
W tej metodzie lekarze wykonują endoskopowe nacięcie zwężenia za pomocą skalpela lub lasera, aby poszerzyć zwężenie. Podobnie jak w przypadku konwencjonalnych metod rozszerzania, również tutaj istnieje ryzyko nawrotu.
Nacięcia nie należy wykonywać zbyt często, ponieważ w miejscu zwężenia dochodzi do uszkodzenia zdrowych tkanek. W ten sposób zwężenie się powiększa.
- Chirurgiczne plastyki cewki moczowej
W przypadku krótkiego zwężenia cewki moczowej chirurg wycina zwężenie z cewki moczowej. Następnie zszywa oba końce bezpośrednio ze sobą. Lekarze nazywają ten zabieg zespoleniem typu „koniec do końca”.
W przypadku długiego zwężenia rozważa się operację z późniejszym zastąpieniem cewki moczowej, czyli plastykę cewki moczowej z użyciem przeszczepu. W tym celu lekarze często wykorzystują napletek lub błonę śluzową jamy ustnej do odtworzenia wyciętego fragmentu. Leczenie to wymaga odpowiedniego doświadczenia w tej dziedzinie, aby uniknąć powikłań, takich jak ponowne zwężenia i tworzenie się przetok.
Czym jest zwężenie cewki moczowej?
Zwężenie cewki moczowej to bliznowate zwężenie cewki moczowej, które utrudnia odprowadzanie moczu. Schorzenie to nazywane jest również strikturą cewki moczowej lub zwężeniem cewki moczowej. Przyczyną mogą być stany zapalne, infekcje, drobne urazy lub wcześniejsze zabiegi.
Jakie objawy wywołuje zwężenie cewki moczowej?
Typowymi dolegliwościami są trudności w oddawaniu moczu, osłabiony strumień moczu, gromadzenie się moczu resztkowego w pęcherzu oraz nawracające stany zapalne. W ciężkich przypadkach może wystąpić zatrzymanie moczu. Objawy często rozwijają się stopniowo i nasilają się wraz z postępującym zwężeniem.
Jak diagnozuje się zwężenie cewki moczowej?
Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, uretroskopię, badanie ultrasonograficzne oraz badanie rentgenowskie z użyciem środka kontrastowego. Urolog lub specjalista urologii ocenia położenie, długość i stopień zaawansowania zwężenia. Badaniu poddaje się również cewkę moczową i pęcherz moczowy.
Jakie są możliwości leczenia?
Leczenie zwężenia cewki moczowej zależy od rozległości zwężenia. Możliwe są: bougierowanie, rozszerzenie zwężenia cewki moczowej, nacięcie cewki moczowej za pomocą uretrotomii lub plastyka cewki moczowej. W przypadku długich lub nawracających zwężeń cewki moczowej często zaleca się rekonstrukcję cewki moczowej z wykorzystaniem błony śluzowej jamy ustnej lub zespolenie typu koniec-do-końca.
Czy zwężenie cewki moczowej może się powtórzyć?
Tak, zwłaszcza po nacięciu lub bougierowaniu może dojść do nawracającego zwężenia cewki moczowej. Może ponownie powstać blizna i cewka moczowa może się ponownie zwężyć. Długoterminowe wyniki pokazują, że zabiegi rekonstrukcyjne dają u wielu pacjentów najtrwalsze rezultaty.
