Perforacja jelita: leczenie i przyczyny | MSD Manual

Perforacja jelita (ang. bowel perforation) to otwór w ścianie jelita – czasami nawet kilka. W przypadku perforacji jelita powietrze i zawartość jelita (kał, treść pokarmowa, soki trawienne, ropa) przedostają się do jamy brzusznej. Często prowadzi to do zapalenia otrzewnej (peritonitis) i może zagrażać życiu. Krótko mówiąc: perforacja jelita to nagły przypadek.

Tutaj znajdziesz zwięzłe informacje na temat przyczyn, objawów, diagnozy i leczenia, a także wybranych specjalistów z zakresu chirurgii jamy brzusznej.

Jakie mogą być przyczyny perforacji jelita?

Częste przyczyny/mechanizmy perforacji w przewodzie pokarmowym:

• Nadmierne wzdęcie jelit / niedrożność jelit (niedrożność jelit): nadmierne rozciągnięcie → pęknięcie ściany jelita; również zespół Ogilvie'ego (ostra koliczna pseudoobstrukcja) może sprzyjać perforacji jelit.
• Ostre stany zapalne: ropne zapalenie wyrostka robaczkowego z przebiciem, wrzód żołądka (podrażnienie chemiczne kwasem) aż do perforacji.
• Przewlekłe stany zapalne: choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego/zapalenie uchyłków (zwłaszcza jelita grubego/esicy) – tkanka zmieniona zapalnie łatwiej ulega rozdarciu.
• Zaburzenia krążenia: zaburzenia krążenia (zawał jelita) → martwica tkanki → perforacja.
• Uraz/ciało obce: tępy uraz brzucha; połknięte lub wprowadzone ciała obce (np. wykałaczka) uszkadzają błonę śluzową jelita/światło jelita.
• Nowotwory: rozpadający się rak (żołądek/jelito) z perforacją spowodowaną czynnikami mechanicznymi lub zmniejszonym ukrwieniem.
• Zabiegi medyczne: uraz podczas endoskopii (kolonoskopia, gastroskopia) lub operacji (rzadko, ale możliwe).

Powietrze w jamie brzusznej poza żołądkiem lub jelitem, tzw. wolne powietrze jako objaw perforacji narządu jamistego (biała strzałka), powietrze w jelicie jako wynik prawidłowy (czarna strzałka)

Objawy i skutki perforacji jelita

Objawy perforacji jelita różnią się w zależności od lokalizacji i przyczyny, ale zazwyczaj powodują silny ból. Przykład zapalenia wyrostka robaczkowego: najpierw ból w prawej dolnej części brzucha, po perforacji jelita krótka poprawa, a następnie szybkie objawy zapalenia otrzewnej.

Inne objawy/przebieg:

• nagły ból, napięcie obronne ściany brzucha, ewentualnie nudności i wymioty
• Podrażnienie chemiczne (kwas żołądkowy) → silna reakcja zapalna; wydostanie się treści jelitowej → infekcja bakteryjna
• Gorączka, nasilające się porażenie jelit, wyniki badań laboratoryjnych: ↑ leukocytów, CRP, prokalcytoniny
• Bez leczenia grozi posocznica/zakażenie krwi, niewydolność krążenia, oddechowa i nerkowa

Również inne odcinki: perforacja przełyku może rozprzestrzeniać się do śródpiersia; przebicie jelita cienkiego i grubego ma różny stopień ciężkości w zależności od odcinka jelita. W przypadku długotrwałego przebiegu możliwe jest powstanie przetok.

Perforacja ujścia żołądka, wyraźne złogi fibryny jako objaw podrażnienia chemicznego i zapalenia otrzewnej (peritonitis)

Już przed perforacją choroby podstawowe mogą powodować ból. W przypadku perforacji jelita, przedostania się treści jelitowej do jamy brzusznej (kał, treść pokarmowa, soki trawienne) oraz wydostania się powietrza, nagle pojawia się silny ból.
Przyczyną jest chemiczne podrażnienie otrzewnej (peritoneum) – m.in. przez kwas żołądkowy – której wrażliwe na ból nerwy wywołują najsilniejszą reakcję bólową (często z napięciem obronnym). Krótkotrwała ulga, opisywana np. w przypadku perforowanego zapalenia wyrostka robaczkowego, szybko ustępuje miejsca zapaleniu otrzewnej (peritonitis).

W drugiej fazie utrzymujące się zakażenie nasila reakcję zapalną. Jeśli kał z jelita grubego dostanie się do jamy brzusznej, dochodzi dodatkowo do rozległej infekcji bakteryjnej. Typowymi objawami towarzyszącymi są gorączka, nudności/wymioty oraz postępujące porażenie jelit (niedrożność porażenna).

W badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone wartości markerów zapalenia (np. leukocyty, CRP, prokalcytonina). Brak lub opóźnienie leczenia grozi sepsą (zakażeniem krwi) z ogólnoustrojowym zaburzeniem: niewydolność krążenia i oddychania, zmniejszone wydalanie moczu, a nawet niewydolność wielonarządowa.
Szczególnie zagrożeni są pacjenci w podeszłym wieku, a także osoby z nowotworami lub innymi ciężkimi chorobami jelit/osłabieniem odporności – w tych przypadkach przebieg choroby może szybko stać się zagrażający życiu.

Diagnoza w przypadku perforacji jelita

Zapalenie otrzewnej jest przede wszystkim diagnozą kliniczną: decydujące znaczenie mają wywiad, badanie fizykalne (ból przy ucisku, napięcie obronne) oraz parametry życiowe. Następnie wykonuje się ukierunkowane badania obrazowe/laboratoryjne:

• Badanie ultrasonograficzne: szybkie, powtarzalne; wolny płyn, ropnie.
• Rentgen konwencjonalny: wykrycie/wykluczenie wolnego powietrza (podprzeponowego).
• TK / tomografia komputerowa (z kontrastem doustnym/dożylnym): najczęściej o największej wartości diagnostycznej (TK pokazuje powietrze, pętle jelitowe, wyciek, lokalizację, przyczynę perforacji).
• Endoskopia (kolonoskopia, OGD) w fazie ostrej tylko selektywnie; należy uwzględnić ryzyko.
• Badania laboratoryjne: wskaźniki zapalenia, czynność narządów; obraz moczu; w razie potrzeby test ciążowy.

Cel: szybka decyzja, czy konieczna jest natychmiastowa operacja i jakie leczenie (w tym antybiotyki) jest odpowiednie.

Kiedy w przypadku perforacji jelita natychmiastowa operacja nie jest konieczna?

Nie każda perforacja wymaga operacji. W rzadkich, wyjątkowych sytuacjach lekarze decydują się na wyczekującą postawę. W przypadku przypadkowego stwierdzenia „wolnego powietrza” na zdjęciu rentgenowskim, co jest wyraźną wskazówką na ewentualną perforację, lekarze mogą poczekać. Jednak tylko wtedy, gdy pacjent nie ma dolegliwości i jest w dobrym stanie zdrowia.

Zapalenie wyrostka robaczkowego może prowadzić do powstania ropnia w okolicy. Również w tym przypadku możliwe jest ustabilizowanie stanu poprzez usunięcie wyrostka robaczkowego po około 6 tygodniach.

Jednak tylko wtedy, gdy:

• stan pacjenta jest dobry
• występuje ognisko lokalne
• zapewniona jest ochrona antybiotykowa

Jako środek wspomagający może być konieczne interwencyjne nakłucie ropnia pod kontrolą USG lub tomografii komputerowej.

Podobnie można postąpić w przypadku perforacji ukrytej, na przykład zapalenia uchyłków esicy.

W tym przypadku doszło wprawdzie do perforacji, ale jest ona zakryta przez sąsiednie struktury, czyli uchyłki. W przypadku braku zapalenia otrzewnej lekarze mogą również w tym przypadku poczekać.

Rzadkie wyjątki (pod warunkiem ścisłej obserwacji):

• Przypadkowe stwierdzenie „wolnego powietrza” bez dolegliwości, stabilny stan.
• Perforacja zakryta (np. zapalenie uchyłków esicy z ograniczonym przedostaniem się treści jelitowej), brak rozlanego zapalenia otrzewnej.
• Zapalenie wyrostka robaczkowego z miejscowym ropniem: drenaż (interwencyjny pod kontrolą USG/TK) + antybiotyki, późniejsza appendektomia.

Ilustracja przebicia jelita © Henrie | AdobeStock

Postępowanie podczas operacji perforacji

Przerwanie jelita to nagły przypadek. Celem operacji jest zawsze szybkie wyleczenie ogniska choroby: zamknięcie otworu w ścianie jelita lub usunięcie dotkniętego odcinka jelita, usunięcie zanieczyszczeń, które dostały się do jamy brzusznej, oraz opanowanie zapalenia otrzewnej (peritonitis).

Ocena śródoperacyjna – co decyduje o strategii postępowania?
Chirurdzy chirurgii jamy brzusznej dokonują systematycznej oceny:

• lokalizację (jelito cienkie vs. jelito grube/esica, żołądek, rzadko przełyk), wielkość ubytku, stan błony śluzowej jelita i światła jelita
• zakres zanieczyszczenia w jamie brzusznej (kał, żółć, treść pokarmowa, ropa, wolne powietrze)
• Przekrwienie i żywotność pętli jelitowych (niedokrwienie/zawał?)
• choroby współistniejące/posocznica, immunosupresja, stabilność krążenia pacjentów
• Przyczyna perforacji (np. zapalenie uchyłków, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzód, ciało obce/ciała obce wprowadzone po endoskopii/kolonoskopii, nowotwór)

Standardowe kroki (kontrola źródła)

1. Badanie jamy brzusznej, uwidocznienie wszystkich dotkniętych pętli jelitowych

2. Odessanie zanieczyszczeń (jeśli zawartość jelita dostała się do jamy brzusznej) i obfite przepłukanie jamy brzusznej

3. Otwarcie i drenaż ropni/ognisk między pętlami jelitowymi; założenie drenów (wczesne objawy nieszczelności szwu)

4. Krok rekonstrukcyjny w zależności od wyników: zamknięcie szwem, resekcja + zespolenie lub założenie stomii (tymczasowe sztuczne ujście jelita)

Zamknięcie za pomocą szwu

Zasadą każdej operacji perforacji jest zamknięcie otworu. Tylko w wyjątkowych przypadkach udaje się to osiągnąć poprzez zwykłe zamknięcie szwem lub za pomocą tzw. zszywek (stalowych).

Takie zamknięcie jest wskazane i możliwe w przypadku:

• niepowikłanych perforacjach żołądka w okolicy ujścia żołądka
• otworze w jelicie cienkim spowodowanym obecnością ciała obcego lub
• świeżych perforacjach lub pęknięciach (rozerwaniach) ściany przełyku

Również perforacje powstałe podczas diagnostycznych endoskopii żołądka lub jelita często można zszyć. W takich przypadkach jelito jest oczyszczone dzięki środkom przeczyszczającym. Lekarze często wykrywają to wcześnie i mogą odpowiednio szybko przeprowadzić operację.

Procedura dwuetapowa

Im więcej czasu upływa od perforacji jelita, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo zszycia. Podobnie jest w miarę postępu stanu zapalnego.

W wyniku stanu zapalnego tkanka traci swoją jędrność. Lekarze nie są zatem w stanie zszyć tkanki.

Konieczne jest odświeżenie tkanki, czyli wycięcie jej fragmentów w celu uzyskania stabilnych warunków umożliwiających zszycie.

Ma to swoje anatomiczne ograniczenia i nierzadko wymaga usunięcia całych części narządu. Wynikające z tego operacje są odpowiednio skomplikowane.

W najprostszym przypadku lekarze usuwają jedynie zapalony wyrostek robaczkowy. Problemem jest tutaj bezpieczne zamknięcie miejsca odcięcia u podstawy (przejście do jelita grubego). Jeśli jednak stan zapalny nie spowodował zbytniego zajęcia początku jelita grubego, powinno to być możliwe.

W niektórych przypadkach konieczne jest tymczasowe utworzenie sztucznego ujścia jelita. W ten sposób lekarze omijają problematyczny odcinek, a ten może się teraz ustabilizować.

Przywrócenie drożności może nastąpić kilka tygodni później podczas kolejnej operacji, gdy stan się ustabilizuje.

Również bardzo złe warunki krążenia lub skrajne stany infekcyjne mogą wymagać takiego dwuetapowego postępowania.

Usunięcie narządów

W przypadku pierwotnego zapalenia jelita grubego lub zapalenia uchyłków (dywertykuli) jelita grubego lekarze muszą usunąć zapalony odcinek jelita.

Również w tym przypadku decydującą rolę odgrywa rodzaj choroby podstawowej i zapalenia. Uchyłki i ich powikłania występują w Europie najczęściej w lewej części jelita grubego, a przede wszystkim w esicy. W przypadku perforacji zaleca się zatem usunięcie dotkniętej chorobą części, najczęściej esicy, wraz z perforacją.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego powoduje zmiany zapalne w całym jelicie grubym, a ponadto z biegiem lat może ulec złośliwieniu. W skrajnych przypadkach konieczne może być usunięcie całego jelita grubego.

W przypadku innej specyficznej choroby zapalnej jelit, choroby Leśniowskiego-Crohna, konieczne jest jednak jedynie oszczędne usunięcie części jelita.

W przypadku perforacji guza, a tym bardziej guza złośliwego, zszycie jest wykluczone. Celem musi być – jeśli to możliwe – usunięcie guza.

Dotyczy to zarówno żołądka, jak i jelita. Jednak rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych w wyniku perforacji ma niezwykle negatywny wpływ na dalszy przebieg choroby.

Wrzody żołądka, które ulegają perforacji w okolicy przejścia do dwunastnicy, mają zazwyczaj charakter zapalny. Bardzo często są one spowodowane kolonizacją przez bakterię Helicobacter pylori.

Przekrój żołądka i przedstawienie wrzodu żołądka © bilderzwerg | AdobeStock

Natomiast w górnych częściach żołądka nierzadko mamy do czynienia z nieznanym dotąd, perforowanym rakiem. W takich przypadkach należy wykonać wycięcie zmiany, a następnie zamknięcie. Nie zaleca się tutaj zwykłego zszycia.

W przypadku jednoznacznie wykrytego nowotworu konieczne może być częściowe usunięcie żołądka (resekcja typu B-I lub B-II). W niekorzystnych przypadkach wskazane jest nawet całkowite usunięcie żołądka (gastrektomia).

Urazy spowodowane siłą, np. w wypadkach, mogą powodować bardzo złożone obrażenia. Pęknięcia narządów, np. śledziony lub wątroby, prowadzą do ekstremalnych krwawień. W pierwszej kolejności należy zająć się stanem wstrząsu spowodowanym utratą krwi.

Opatrunki VAC w przypadku perforacji jelita

W przypadku ciężkich stanów zapalnych może być konieczna wielokrotna operacja z oczyszczeniem jamy brzusznej. Konieczne jest również sprawdzenie szczelności założonego szwu.

W takich przypadkach sprawdziło się tymczasowe zamknięcie ściany brzucha przy użyciu folii i gąbek. Te tak zwane opatrunki VAC (vacuum assisted closure) odprowadzają wydzielinę zapalną z jamy brzusznej za pomocą podciśnienia.

Wymiana opatrunku jest możliwa w znieczuleniu ogólnym na oddziale intensywnej terapii lub na sali operacyjnej. Odbywa się ona co 3–4 dni.

Po ustabilizowaniu stanu pacjenta lekarze mogą zamknąć jamę brzuszną. W razie potrzeby muszą również założyć opatrunek VAC na powłokę brzuszną. Często wymieniają go bez znieczulenia.

Przerwanie ścianek przewodu pokarmowego może mieć poważne konsekwencje i zazwyczaj wymaga szybkiego leczenia © ag visuell | AdobeStock

Leczenie antybiotykami

Oprócz chirurgicznego oczyszczenia ogniska (usunięcia przyczyny perforacji i płukania jamy brzusznej) prawie zawsze konieczna jest terapia przeciwbakteryjna w celu opanowania infekcji i zapalenia otrzewnej oraz zapobiegania lub leczenia sepsy.

• Rozpoczęcie terapii profilaktycznej: Bezpośrednio po postawieniu diagnozy rozpoczyna się terapię o szerokim spektrum działania, obejmującą typowe drobnoustroje przewodu pokarmowego (tlenowe/beztlenowe). Wybór i dawkowanie zależą od rodzaju i zakresu perforacji, stopnia zakażenia w jamie brzusznej oraz chorób współistniejących (np. immunosupresji).
• Mikrobiologia i deeskalacja: Podczas operacji pobierane są próbki. Wynik jest zazwyczaj dostępny po 2–3 dniach – wówczas następuje celowe przejście na odpowiedni antybiotyk (deeskalacja).
• Czas trwania terapii: Czas trwania leczenia zależy od przebiegu klinicznego. Po skutecznym wyleczeniu ogniska infekcji i ustabilizowaniu się stanu często wystarczy kilka dni; w przypadku powikłań (ropnie, zapalenie płuc, nawracające napady gorączki) konieczne jest dłuższe podawanie leku.
• Szczególne uwagi: Dodatkowe ogniska infekcji (np. ropnie) powinny być – jeśli to możliwe – drenowane pod kontrolą USG lub TK (tomografii komputerowej); pozwala to skrócić terapię antybiotykową i poprawić kontrolę infekcji.

Duże nacięcie brzucha czy laparoskopia?

To, która operacja jest wskazana, zależy mniej od rodzaju nacięcia, a bardziej od możliwości usunięcia przyczyny. Oba sposoby dostępu mają ten sam cel: bezpieczne oczyszczenie ogniska infekcji, usunięcie/zszycie ubytku, płukanie jamy brzusznej i, w razie potrzeby, założenie drenów.

• Laparoskopia (chirurgia przez małe nacięcia):
  odpowiednia, gdy sytuacja jest przejrzysta (świeża perforacja, ograniczone zakażenie). Perforację żołądka/jelita cienkiego często można zszyć lub wyciąć laparoskopowo; możliwe jest również niezawodne przepłukanie jamy brzusznej.
• Otwarte nacięcie brzucha:
  Konieczne w przypadku długotrwałego zapalenia otrzewnej, rozlanego zapalenia otrzewnej wywołanego kałem, konieczności większej resekcji jelita/żołądka lub gdy widoczność/jakość tkanki podczas zabiegu laparoskopowego jest niewystarczająca. Przejście z laparoskopii na zabieg otwarty jest możliwe w każdej chwili – bezpieczeństwo przed minimalizmem.

Opcje terapeutyczne – w zależności od wyników badań:

• Brak operacji, ale antybiotykoterapia (+ ścisła obserwacja) w bardzo wybranych przypadkach (np. perforacja bez rozlanego zapalenia otrzewnej).
• Brak operacji, drenaż interwencyjny (ropień) wspomagany tomografią komputerową lub ultrasonografią.
• Operacja laparoskopowa (zszycie/resekcja, płukanie, drenaż).
• Operacja konwencjonalna (otwarta) z zszyciem lub resekcją + zespoleniem.
• Operacja otwarta z późniejszą drugą operacją, np. przemieszczenie sztucznego ujścia jelita.
• Operacja otwarta z tymczasowym zamknięciem ściany brzucha (np. opatrunek VAC) i wielokrotnymi rewizjami w celu płukania – z późniejszym wtórnym zamknięciem.

W przypadku laparoskopii wystarczy kilka niewielkich nacięć zamiast jednego większego © Kadmy | AdobeStock

Ryzyko i możliwe powikłania operacji perforacji jelita

Czynniki ryzyka (przed-/okołooperacyjne) to m.in. znane wrzody żołądka, wrzody jelit, uchyłki esicy/zapalenie uchyłków oraz choroby zapalne jelit wymagające długotrwałej terapii kortyzonem. W jelicie grubym zapalenie uchyłków jest uważane za najczęstszą przyczynę perforacji jelit; w górnym odcinku przewodu pokarmowego na pierwszym planie znajdują się wrzody i urazy jatrogenne. Wynikające z tego zapalenie otrzewnej jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu i wymaga szybkiego oczyszczenia ogniska.

Zakres leczenia i przebieg choroby mogą się znacznie różnić: od kilku dni hospitalizacji po złożone przebiegi na oddziale intensywnej terapii z wentylacją mechaniczną, terapią zastępczą nerek i wieloma ponownymi operacjami. Często konieczne jest interdyscyplinarne podejście łączące chirurgię jamy brzusznej, medycynę wewnętrzną i intensywną terapię – kwestia ta jest podkreślana również w standardowych publikacjach (np. Thieme, De Gruyter) oraz w materiałach dotyczących zdrowia skierowanych do pacjentów.

Typowe powikłania wczesne i późne

Powikłania wczesne (na sali operacyjnej/tuż po niej):

• krwawienie, zakażenie rany, ropień wewnątrzbrzuszny (w jamie brzusznej).
• Niewydolność szwu/zespolenia: nieszczelność z wydostawaniem się treści jelitowej do jamy brzusznej → ryzyko zapalenia otrzewnej i sepsy.
• Powstanie przetoki (np. przetoki jelitowo-skórnej) w przypadku długotrwałego wycieku.
• Uszkodzenie/zwężenie światła jelita (np. z powodu obrzęku lub zszycia klamrami) z grożącym problemem z pasażem.

Późne powikłania:

• Zrosty (przetoki) z ryzykiem (pod)niedrożności jelit/zatoru jelitowego nawet po latach.
• Zwężenia w okolicy szwu (zwężenie światła jelita), przewlekłe bóle brzucha.
• Przepuklina bliznowata, nawracające ropnie, utrzymujące się/nawracające przetoki.

Kontrola szczelności szwów

Szczelność szwu/zespolenia można sprawdzić za pomocą rozpuszczalnego w wodzie środka kontrastowego: doustnie, przez sondę „od góry” lub w postaci lewatywy „od dołu”. W zależności od sytuacji wykonuje się dodatkowo kontrolę tomografii komputerowej. W przypadku stwierdzenia nieszczelności często konieczna jest ponowna operacja lub przynajmniej drenaż/interwencja.

Czy można zapobiec perforacji przewodu pokarmowego?

Nie zawsze można zapobiec perforacji jelita, ale ryzyko można znacznie zmniejszyć – przede wszystkim poprzez konsekwentne leczenie chorób podstawowych i unikanie typowych czynników wywołujących.

Konsekwentne leczenie chorób podstawowych

• Wrzody żołądka: wcześnie leczyć (w tym eradykacja Helicobacter pylori) i kontrolować przebieg gojenia za pomocą gastroskopii.
• NLPZ (leki przeciwreumatyczne/przeciwbólowe) stosować tylko przez jak najkrótszy czas i w małych dawkach; w razie potrzeby rozważyć stosowanie leków zmniejszających kwasowość (PPI).
• Choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) należy leczyć zgodnie z wytycznymi, aby uniknąć nawrotów i powikłań (m.in. tworzenia się przetok i perforacji).
• Zapalenie uchyłków (w jelicie grubym/esicy – najczęstsza przyczyna perforacji jelit): ściśle obserwować przebieg choroby. Po wykonaniu badań obrazowych (kolonoskopia w odstępach czasu, tomografia komputerowa) wspólnie z zespołem terapeutycznym zdecydować, czy wskazana jest planowa resekcja, zanim dojdzie do kolejnego nawrotu lub perforacji.

Standardowe podręczniki medycyny wewnętrznej i chirurgii jamy brzusznej (np. Thieme, De Gruyter), a także publikacje dotyczące zdrowia skierowane do pacjentów podkreślają znaczenie kontroli choroby w celu zapobiegania stanom zapalnym.

Ograniczenie ryzyka mechanicznego

• Unikać ciał obcych: nie połykać twardych/ostrych ości, wykałaczek itp.; zachować szczególną ostrożność w przypadku zwężeń światła jelita (striktury).
• Aktywne radzenie sobie z zaparciami (pij dużo, jedz pokarmy bogate w błonnik, ruszaj się), żeby uniknąć skoków ciśnienia w jelitach.
• Zapobieganie urazom brzucha: prawidłowe zapinanie pasów bezpieczeństwa, przestrzeganie zasad bezpieczeństwa pracy (zapobieganie urazom brzucha).

Traktować poważnie wczesne objawy ostrzegawcze – „ostry brzuch”

• Nagły silny ból, napięcie obronne, gorączka, utrzymujące się mdłości/wymioty lub objawy wstrząsu są sygnałami ostrzegawczymi.
• W przypadku takich objawów ostrego brzucha należy natychmiast zgłosić się do lekarza (nagły przypadek). Wczesna diagnostyka zapobiega przedostaniu się treści jelitowej do jamy brzusznej i wystąpieniu zapalenia otrzewnej/posocznicy.

Kto się mną zajmie?

• Profilaktyka i opieka pooperacyjna są prowadzone w sposób interdyscyplinarny przez lekarzy rodzinnych, specjalistów z zakresu medycyny wewnętrznej/gastroenterologii (m.in. leczenie farmakologiczne, endoskopie) oraz chirurgii jamy brzusznej (strategie operacyjne).
• Regularne kontrole po ciężkich stanach zapalnych/operacjach pomagają wcześnie wykryć późne powikłania (np. zwężenia, przetoki).

Lepiej udać się do gabinetu lub na pogotowie raz za wcześnie niż za późno – ponieważ perforacja jelita jest stanem nagłym. Należy wykluczyć diagnostycznie inne przyczyny o podobnych objawach (np. zawał serca, pęknięcie ciąży pozamacicznej, niedrożność jelit bez perforacji); w niejasnych przypadkach zwykle wykonuje się powtórne badania/obserwację.