Syndaktylia to zrośnięcie palców rąk lub stóp. Jest to wada rozwojowa powstająca w trakcie rozwoju embrionalnego. Pomiędzy poszczególnymi palcami może występować jedynie połączenie skórne lub też zrośnięte fragmenty kości. W przypadku syndaktylii dłoni często konieczna jest operacja.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także wybranych specjalistów i ośrodki zajmujące się syndaktylią.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: Q70, Q70.9
Krótki przegląd:
Syndaktylia jest najczęstszą wadą rozwojową kończyn górnych i oznacza stan, w którym dwa lub więcej palców rąk – lub palców stóp – są ze sobą połączone, ponieważ podczas rozwoju embrionalnego nie doszło do ich rozdzielenia. Rozróżnia się syndaktylię skórną, w której sąsiednie palce łączy jedynie skóra, od syndaktylii kostnej, w której zrośnięte są ze sobą również struktury kostne. Wada rozwojowa dłoni znacznie ogranicza funkcje motoryczne i motorykę małą, podczas gdy zrośnięte palce u stóp stanowią zazwyczaj jedynie problem kosmetyczny. Leczenie wrodzonych wad tego typu odbywa się chirurgicznie – idealny moment na operację to okres przed ukończeniem trzeciego roku życia.
Przegląd artykułów
Co oznacza termin „syndaktylia”?
Pod pojęciem syndaktylii (kod ICD: Q70.9) lekarze rozumieją wrodzoną wadę rozwojową kończyn. Jest to podtyp dysmelii.
Syndaktylia charakteryzuje się zrośnięciem palców rąk lub stóp. Zwykle rozdzielenie palców rąk i stóp następuje między 5. a 7. tygodniem rozwoju embrionu. W przypadku syndaktylii występuje zaburzenie, w wyniku którego rozdzielenie nie dochodzi do skutku, a dotknięte tym schorzeniem kończyny rosną dalej razem.
Kości prawidłowo rozwiniętej dłoni © bilderzwerg / Fotolia
Nazwa syndaktylia pochodzi z języka greckiego i składa się z terminów „syn” (razem) oraz „daktylos” (palec).
W przypadku rąk syndaktylia należy do najczęściej występujących wad rozwojowych. Jedno na 3000 noworodków cierpi na prostą syndaktylię.
W przypadku silnie wyrażonej syndaktylii mogą zrosnąć się nawet wszystkie palce jednej dłoni. Szczególnie często zrośnięte są palec środkowy i serdeczny. Zrośnięcie palców często powoduje ograniczenia ruchowe, na przykład podczas chwytania przedmiotów dłonią.
W przypadku stóp często dotyczy to drugiej fałdy międzypalcowej.
Różne formy syndaktylii
W medycynie rozróżnia się różne stopnie syndaktylii. Istotną rolę odgrywa tu liczba zrośniętych palców rąk lub stóp. Ponadto rozróżnia się
- syndaktylię skórną (od łacińskiego cutis – skóra): między palcami występuje jedynie połączenie skórne
- syndaktylię kostną (z łac. os – kość): części kości są ze sobą zrośnięte.
- w przypadku syndaktylii złożonej oprócz skóry i kości dotyczy to również naczyń i nerwów
Syndaktylia palców stóp w większości przypadków nie powoduje dolegliwości.
Ilustracja przedstawia różne formy syndaktylii palców dłoni © rumruay | AdobeStock
Przyczyny
Istnieją różne przyczyny zrośnięcia się palców rąk i stóp. Należą do nich czynniki zewnętrzne oddziałujące na dziecko w czasie ciąży, na przykład alkohol lub niektóre leki. W przypadku zespołu więzadeł owodniowych z błony płodowej tworzą się twarde pierścienie z tkanki łącznej, które ściskają palce rąk i stóp.
Syndaktylia jest często związana z zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Aperta lub Carpentera. Tak jest w przypadku 20–40% dotkniętych tą wadą dzieci. Wówczas za wady rozwojowe odpowiedzialna jest wada genetyczna. Choroba jest dziedziczona w sposób dominujący. Syndaktylia jest częstym objawem u dzieci z chorobami genetycznymi, którym towarzyszą zaburzenia rozwoju fizycznego.
Rzadko zdarza się, że wada rozwija się dopiero w późniejszych etapach życia. Lekarze mówią wtedy o syndaktylii egzogennej. Jako przyczyny brane są pod uwagę głównie źle opatrzone urazy i wypadki. W takich przypadkach skóra i kości nie mogły prawidłowo się zagoić.
Objawy
Zewnętrznym objawem syndaktylii są zrośnięte palce rąk lub stóp. Może to ograniczać funkcje motoryczne rąk i stóp.
W przypadku silnie wyrażonej syndaktylii nie można wykonywać nawet prostych ruchów. Powoduje to znaczne ograniczenia w codziennym życiu.
W dalszym przebiegu tej choroby dziedzicznej powstają połączenia kostne między poszczególnymi palcami rąk i stóp. Jeśli długość palców rąk i stóp jest różna, w medycynie mówi się o akrosyndaktylii.
Później w mostku skórnym pojawiają się otwory, które stwarzają ryzyko bolesnych stanów zapalnych.
W coraz większym stopniu upośledzony jest również zmysł dotyku i motoryka mała. Ryzyko powikłań jest znacznie wyższe w przypadku rąk niż stóp. Zrośnięte palce u stóp zazwyczaj nie ograniczają ruchów osób dotkniętych tą chorobą.
Wady rozwojowe mogą mieć silny wpływ na psychikę dzieci. Dlatego rodzice powinni wspólnie z dzieckiem pracować nad pozytywnym nastawieniem i wspieraniem rozwoju.
Diagnoza
Lekarz zazwyczaj rozpoznaje syndaktylię już podczas badania wzrokowego po urodzeniu.
Aby zdiagnozować konkretną formę wady, lekarz stosuje metody obrazowania, takie jak rentgen. Dzięki temu może dokładnie określić mostki kostne łączące w przypadku syndaktylii kostnej.
Leczenie syndaktylii: możliwa jest precyzyjna operacja
Syndaktylię można skutecznie leczyć poprzez wczesną interwencję chirurgiczną. Celem operacji jest uzyskanie dobrego wyniku funkcjonalnego i estetycznego.
Lekarz oddziela od siebie zrośnięte palce. Należy przy tym zdecydować, czy
- proste przecięcie mostka skórnego, czy
- czy oddzielone palce rąk lub stóp należy pokryć dodatkowym przeszczepem skóry z okolicy pachwiny.
Szczególnie w przypadku dzieci kluczowe znaczenie ma uniknięcie powstawania dużych blizn. Blizny takie nie rosłyby wraz z dzieckiem i mogłyby prowadzić do skrzywienia palców z powodu wywieranego przez nie nacisku.
Rozdzielenie syndaktylii jest zabiegiem złożonym i wymagającym, który wymaga udziału doświadczonego specjalisty chirurgii ręki.
Jeszcze trudniejsze jest leczenie postaci kostnej syndaktylii. W tym przypadku dwa palce mają tę samą strukturę kostną, której nie da się dokładnie określić. Ponadto chirurg musi również zwracać uwagę na zmiany w naczyniach krwionośnych i nerwach.
Jeśli syndaktylia występuje w palcach stóp, stanowi to zazwyczaj jedynie problem estetyczny. Osoby dotknięte tą wadą nie odczuwają więc żadnych dolegliwości. Dlatego wiele osób rezygnuje z zabiegu chirurgicznego.
Zrośnięte palce u stóp rzadko powodują dolegliwości. Operacja często nie jest więc konieczna © miramis art | AdobeStock
Podsumowanie
Zasady leczenia syndaktylii obejmują delikatne rozdzielenie palców, przeszczep skóry i wczesną rehabilitację. Jeśli Twoje dziecko cierpi na syndaktylię, nie ma powodu do paniki. Jeśli można wykluczyć inne schorzenia, zazwyczaj wystarczy zabieg chirurgiczny, aby usunąć wadę.
Zaleca się przeprowadzenie korekcji operacyjnej jeszcze przed ukończeniem 3. roku życia. Zapobiega to deformacjom stawów.
Doświadczony chirurg ręki może postawić precyzyjną diagnozę i opracować indywidualny plan leczenia.
FAQ
1. Jaka jest różnica między syndaktylią częściową a całkowitą?
W przypadku syndaktylii częściowej palce są ze sobą zrośnięte tylko częściowo, natomiast w przypadku syndaktylii całkowitej zrośnięcie sięga aż do czubków palców.
2. Czy syndaktylia może wystąpić po obu stronach?
Tak, syndaktylia może występować obustronnie, czyli zarówno na prawej, jak i lewej stopie lub na obu dłoniach – szczególnie w przypadku postaci uwarunkowanych genetycznie.
3. Jak przebiega operacja syndaktylii?
Podczas operacji syndaktylii specjalista rozdziela dwa palce rąk lub stóp poprzez chirurgiczne oddzielenie; w zależności od wyników badania konieczne może być dodatkowo przeszczepienie skóry, a następnie staranna opieka pooperacyjna.
4. Czy syndaktylia stóp zawsze wymaga leczenia?
Nie – zabieg na stopie jest zazwyczaj konieczny tylko w przypadku palców utrudniających funkcjonowanie; palce, które są nieestetyczne wyłącznie z kosmetycznego punktu widzenia u małych dzieci, są często obserwowane, zanim zostanie podjęta decyzja o rozdzieleniu palców.
