Przeszczep wątroby to zabieg polegający na wszczepieniu zdrowej wątroby do organizmu innego człowieka. Narząd ten może pochodzić od zmarłego dawcy lub od dawcy żywego.
W przeciwieństwie do uszkodzonej nerki (dializa), obecnie nie ma sztucznej metody, która pozwalałaby na zastąpienie podstawowych funkcji wątroby. Przeszczep jest więc często ostatnią szansą na przeżycie dla pacjentów.
Przeszczep to bardzo kosztowna procedura. Może ona generować koszty sięgające prawie 200 000 euro, które pokrywa publiczna kasa chorych.
Gdy własna wątroba nie jest już w stanie wykonywać ważnych zadań, takich jak detoksykacja, pacjent potrzebuje nowego narządu.
Własna wątroba może być uszkodzona z różnych powodów. Zarówno wady wrodzone, jak i choroby, takie jak
mogą powodować nieodwracalne uszkodzenia, a tym samym konieczność przeszczepu.
Ponadto istnieją inne schorzenia, które mogą doprowadzić do niewydolności wątroby, w tym
- zespół Caroli (choroba dróg żółciowych)
- zespół Budd-Chiari (niedrożność żył wątrobowych)

Położenie wątroby w ludzkim ciele © yodiyim | AdobeStock
Podobnie jak w przypadku przeszczepów innych narządów, przeszczep wątroby również składa się z kilku etapów na długiej drodze:
- Czas oczekiwania
- Badania i operacja
- Opieka pooperacyjna, ewentualnie z pomocą psychologa
Czas oczekiwania
Pacjenci – nawet ci w stanach nagłych – muszą pogodzić się z czasem oczekiwania. Niestety, zapotrzebowanie na narządy znacznie przewyższa ich dostępność. Dlatego istnieje lista oczekujących, na którą należy się wpisać.
Listy oczekujących są powszechne również w przypadku innych narządów, takich jak serce, nerki czy płuca. Czas oczekiwania może wynosić kilka miesięcy, a nawet lat. Dla osób z poważnymi uszkodzeniami wątroby jest to niebezpieczne, ponieważ funkcje wątroby można w ograniczonym stopniu kompensować za pomocą określonych technik.
Badania i operacja
Gdy znaleziono wątrobę od dawcy, trzeba działać szybko. Przeprowadza się podstawowe badania, w których sprawdza się
- wcześniejsze choroby,
- ogólny stan zdrowia oraz
- kompatybilność między narządem dawcy a pacjentem
. Operacja musi być ponadto starannie przygotowana przez zespół operacyjny.
Po pobraniu narząd musi zostać przeszczepiony w ciągu 16 do 24 godzin. Im dłużej zwleka się z przeszczepem wątroby, tym trudniej jest przywrócić jej funkcje.
Sama operacja trwa około ośmiu godzin. W jej trakcie można również przeszczepić fragmenty zdrowej wątroby. Wyjątkowa zdolność regeneracyjna tego narządu pozwala w odpowiednich przypadkach podzielić fragmenty wątroby dawcy między kilku pacjentów.
Metodę tę można stosować przede wszystkim w przypadku przeszczepu wątroby od dorosłych pacjentów do dzieci. Dzięki temu rodzice mogą w razie potrzeby oddać część swojej wątroby swoim dzieciom.
Opieka pooperacyjna
Po zabiegu dawca pozostaje w szpitalu przez kilka dni. Natomiast biorca będzie musiał pozostać w klinice nieco dłużej.
Czas ten służy nie tylko rekonwalescencji, ale także optymalnemu dostosowaniu leków. Konkretnie chodzi tu o leki immunosupresyjne. Stosuje się je, ponieważ organizm będzie „zwalczał” obcy organ. Podawanie tych leków zmniejsza ryzyko odrzucenia przeszczepu.
Ważne: po tak poważnym zabiegu nie należy również zapominać o leczeniu psychologicznym.
Na oba pytania nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Zasadniczo podczas i po każdym zabiegu operacyjnym mogą wystąpić powikłania. Mogą pojawić się infekcje, krwawienia lub zaburzenia gojenia się ran.
Do dalszych powikłań zalicza się również odrzucenie przeszczepionego narządu.
Oczekiwana długość życia po zabiegu zależy od różnych czynników:
- Jak długo wątroba była już uszkodzona?
- Jakie schorzenia poprzedzające doprowadziły do uszkodzenia?
- Ile lat ma pacjent?
- Jak pacjent zmienił swój tryb życia po przeszczepie?
Zasadniczo wskaźnik przeżywalności po roku wynosi ponad 90 procent. Po dziesięciu latach żyje jeszcze ponad 70 procent osób dotkniętych tą chorobą.
Ponieważ medycyna nieustannie się rozwija, w przyszłości liczby te mogą jeszcze wzrosnąć.
Przeszczepy wątroby są regulowane przepisami prawa i są dozwolone tylko w niektórych klinikach uniwersyteckich.
W przypadku nowotworu do leczenia włączany jest również onkolog. Lekarz prowadzący skieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty.