Zazwyczaj zmiany artrotyczno-zapalne w stawie skokowym stanowią punkt wyjścia do postępującego zniszczenia stawu (artroza stawu skokowego). W końcu ruchomość jest często tak ograniczona, że konieczna staje się wymiana stawu – lekarze nazywają to endoprotezoplastyką stawu skokowego. Zabieg ten jest wykonywany w specjalistycznych ośrodkach.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Przegląd artykułów
Endoprotezoplastyka stawu skokowego - Więcej informacji
Certyfikacja jako Centrum Endoprotezoplastyki (EPZ)
.png "Endocert Zertifizierung")
Lekarze posiadający ten certyfikat to placówki medyczne, które uzyskały certyfikację endocert jako Centrum Endoprotezoplastyki (EPZ) lub Centrum Endoprotezoplastyki o maksymalnym zakresie opieki (EPZmax), a tym samym wykazały podczas audytu spełnienie ustalonych wymagań. Co trzy lata konieczna jest recertyfikacja.
Kryteria, wymagania i różnice między EPZ a EPZmax można znaleźć tutaj.
Czym dokładnie jest artroza stawu skokowego?
Artroza stawu skokowego nie pojawia się z dnia na dzień. Wynika ona zazwyczaj z wieloletniego nieprawidłowego obciążenia stawu. W konsekwencji zwiększa się zużycie stawu, a powierzchnie stawowe ulegają zniszczeniu w wyniku stanu zapalnego.
Gdy powierzchnie kostne tworzące staw ocierają się bezpośrednio o siebie, towarzyszy temu silny ból. W stawie skokowym skutkuje to już we wczesnym stadium znacznym ograniczeniem ruchomości.
Następujące czynniki dotyczące stawu skokowego sprzyjają artrozie:
- uraz kości i chrząstki, tj. uderzenia lub wstrząsy w staw, np. w wyniku uprawiania sportów wyczynowych,
- niestabilność więzadeł, przez co staw ma zbyt dużą swobodę ruchu,
- wady postawy nóg, takie jak koślawość lub szpotawość,
- asymetria położenia kości skokowej względem widełek stawu skokowego,
- zmiany w łuku stopy, takie jak stopa płaska i stopa koślawa,
- reumatyzm,
- krwotoki stawowe związane z hemofilią
- choroby metaboliczne, takie jak np. cukrzyca lub dna moczanowa,
- złamania kości i związane z nimi urazy więzadeł.
Artroza to nieodwracalne zniszczenie stawu. W zależności od stopnia zaawansowania można jednak spowolnić proces ten lub, po długim okresie cierpienia, konieczne może być wszczepienie protezy stawu skokowego.
Jakie są zalety endoprotezoplastyki stawu skokowego?
Proteza składa się zazwyczaj z tytanu z ruchomym rdzeniem z polietylenu. W ten sposób zazwyczaj można zachować ruchomość stawu skokowego. Z drugiej strony, sztywnienie stawu skokowego (= artrodeza stawu skokowego) nie wchodzi w grę, bo to nie tylko utrudnia ruch stopy podczas chodzenia, ale też wpływa na postawę ciała. A to z kolei, w najgorszym przypadku, może prowadzić do kolejnych chorób stawów i nieprawidłowego obciążenia.
Często nie do zniesienia bóle w stawie skokowym są niezbędnym warunkiem zastosowania protezy stawu skokowego. I rzeczywiście, po operacji i odpowiedniej rehabilitacji bóle szybko ustępują. Ponadto proteza stawu pomaga zachować normalny chód, co dodatkowo zmniejsza nacisk na sam staw.
Pacjenci z protezą stawu skokowego mają na ogół znacznie większą sprawność ruchową niż przed operacją i ponownie aktywniej uczestniczą w życiu.
Chociaż sztuczny staw w żadnym wypadku nie osiąga już ruchomości naturalnego stawu skokowego, to jednak stopień ułatwienia ruchu jest całkowicie wystarczający do normalnego chodzenia w codziennym życiu. Z badań wynika również, że dzięki nowym technikom i materiałom protezowym nawet 90% pacjentów z protezą stawu skokowego jest zadowolonych.
Jak przebiega operacja wszczepienia endoprotezy stawu skokowego?
Endoproteza stawu skokowego jest wszczepiana chirurgicznie w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Podczas operacji pacjent leży na plecach. Z reguły przepływ krwi w chorej nodze jest ograniczany za pomocą mankietu udowego, co umożliwia operowanie w warunkach „mniejszej ilości krwi”.
Kiedy proteza stawu skokowego nie wchodzi w grę?
W następujących przypadkach nie można wszczepić nowej protezy stawu skokowego, np.:
- w przypadku immunosupresji,
- w przypadku aktywnych infekcji
- w przypadku martwicy stawów,
- w przypadku zaburzeń percepcji ciała,
- przy dużym obciążeniu stawu, np. z powodu nadwagi lub nadmiernej aktywności sportowej.
Jak długo wytrzymują endoprotezy?
Dla osób dotkniętych tą chorobą szczególnie ważne jest również dowiedzieć się, jak długo takie endoprotezy stawowe w ogóle będą działać. Według szwedzkiego rejestru endoprotez wydaje się, że chodzi tu przede wszystkim o czas implantacji. Endoprotezy wszczepione w latach 1993–2005 wytrzymały u 78% pacjentów co najmniej pięć lat, a u 62% nawet do dziesięciu lat. W ciągu pierwszych pięciu lat 19% sztucznych stawów wymagało ponownej operacji i wymiany.
Obecnie konstrukcja protez stawu skokowego jest znacznie bardziej zaawansowana niż jeszcze 20 lat temu, dzięki czemu można oczekiwać znacznie dłuższej trwałości.
Nie bez znaczenia dla powodzenia operacji jest również poziom doświadczenia chirurga. W przypadku doświadczonego specjalisty w dziedzinie ortopedii i chirurgii urazowej za minimalny próg uznaje się 30 zabiegów.
