Obluźnienie endoprotezy / aseptyczne obluźnienie endoprotezy – niestabilność i obluźnienie protezy stawowej

Do obluzowania protezy dochodzi, gdy wszczepiona endoproteza – na przykład w biodrze lub kolanie – traci stabilne połączenie z kością. Pacjenci często odczuwają ból, niestabilność i mają ograniczoną ruchomość. Lekarze rozróżniają aseptyczne obluzowanie protezy bez udziału drobnoustrojów oraz postać septyczną wynikającą z infekcji.

Tutaj dowiesz się więcej na temat obluzowania protez i znajdziesz specjalistów medycznych.

Zasadniczo wszystkie implanty wszczepione do organizmu mogą się poluzować. W ciągu 10 lat od wszczepienia poluzowuje się prawie dziesięć procent wszystkich endoprotez.

Im dłużej implant pozostaje w organizmie, tym większe jest prawdopodobieństwo jego poluzowania się.

Szczególnie często dotyczy to endoprotez, które są narażone na większe obciążenia.

Dotyczy to na przykład endoprotez stawu biodrowego (obluźnienie panewki) oraz endoprotez stawu kolanowego.

Obluźnienie tych dwóch endoprotez ma szczególne znaczenie, ponieważ leczenie jest bardzo skomplikowane.

Problem ten dotyczy szczególnie często endoprotez narażonych na duże obciążenia, takich jak endoprotezy stawu biodrowego @ bht2000 /AdobeStock

Formy obluzowania protez

W zależności od przyczyny obluzowania protezy lekarze rozróżniają zasadniczo dwie formy:

1. Septyczne obluzowanie protezy wynika z infekcji w okolicy implantu. Stąd też nazwa „septyczne” = z udziałem patogenów.
2. Kolonizacja bakteryjna implantu należy do poważnych powikłań operacji wymiany stawu.

Wszystkie przypadki obluzowania endoprotezy, w których nie występują patogeny (aseptyczne), zaliczają się zatem do obluzowania aseptycznego. Ryzyko obluzowania zależy ponadto od rodzaju protezy, jej położenia w kości oraz czasu, jaki upłynął od momentu wszczepienia. Szczególnie często dotyczy to starszych implantów w stawach poddawanych dużym obciążeniom.

Typowe objawy obluzowania protezy

Pierwszymi objawami obluzowania endoprotezy są często bóle w okolicy endoprotezy podczas obciążenia. W miarę postępującego obluzowania bóle mogą pojawiać się już w spoczynku.

Konsekwencją obluzowania endoprotezy mogą być złamania kości w miejscu implantacji lub w jego pobliżu, a także nieprawidłowe ustawienie i zwichnięcia sztucznego stawu.

W przypadku ostrej infekcji bakteryjnej implantu mogą wystąpić następujące dolegliwości:

• zaczerwienienie
• Obrzęk i
• nagrzanie

Objawy te występują w okolicy implantu i towarzyszy im ból oraz zaburzenia funkcji stawu. Pacjenci często odczuwają dreszcze i mają gorączkę. Czasami dochodzi również do pęknięcia blizny i wydzielania ropy.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny septycznego obluzowania protezy

Pomimo starannego przeprowadzenia operacji wymiany stawu w rzadkich przypadkach (jeden do dwóch procent) może dojść do wprowadzenia bakterii.

Zazwyczaj układ odpornościowy organizmu jest w stanie zniszczyć niewielkie ilości bakterii. Jednak w przypadku obecności w organizmie ciała obcego, takiego jak proteza, zdolność obronna układu odpornościowego jest osłabiona.

Bakterie mogą się wtedy łatwiej rozmnażać i tworzyć rodzaj biofilmu. Wypełnia on przestrzeń między kością a implantem. W rezultacie proteza nie może prawidłowo zrosnąć się z kością i ulega obluzowaniu.

Istnieje kilka czynników, które zwiększają ryzyko kolonizacji bakteryjnej, a tym samym septycznego obluzowania protezy, takich jak:

• wcześniejsze choroby: niedobory odpornościowe, cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekłe zapalne choroby skóry, takie jak łuszczyca, nowotwory złośliwe, zaburzenia krzepnięcia
• Leczenie farmakologiczne kortykosteroidami (kortyzonem) lub lekami przeciwzakrzepowymi
• Czynniki osobiste, takie jak podeszły wiek, znaczna nadwaga, nadużywanie nikotyny, alkoholu i narkotyków

Przyczyny aseptycznego obluzowania protezy

Decydujące znaczenie mają materiał, z którego wykonana jest proteza, oraz jej położenie w kości. Mechaniczne ścieranie na powierzchni styku protezy z kością może wywołać reakcję zapalną, która w dłuższej perspektywie prowadzi do obluzowania.

Prowadzi to do zużycia i obluzowania. Cząsteczki ścierające wywołują reakcję zapalną. W jej wyniku dochodzi do resorpcji kości, co powoduje obluzowanie protezy.

Za obluzowanie implantów odpowiedzialne są również złamania cementu kostnego, pęknięcia i wyłamania materiału.

Ponadto znaczenie mają również następujące czynniki, decydujące o tym, czy i kiedy dojdzie do obluzowania protezy, takie jak:

• pierwotna stabilność podczas wszczepiania protezy
• doświadczenie chirurgiczne i jakość
• technika operacyjna oraz
• konstrukcja i materiał, z którego wykonano implant

Do czynników ryzyka związanych z pacjentem, które mogą prowadzić do aseptycznego obluzowania protezy, należą na przykład:

• Podeszły wiek
• Waga
• Wypadek, upadek
• Uszkodzenia kości (osteoporoza, martwica kości)
• Wcześniejsze schorzenia (wady osiowe, cukrzyca itp.)

W ciągu pierwszych dwóch lat po wszczepieniu implantów przyczyną rewizji częściej jest zakażenie okołoprotezowe niż aseptyczne obluzowanie.

Badanie i diagnoza

Pierwsze oznaki obluzowania protezy to między innymi:

• rodzaj dolegliwości
• inne objawy
• Czas wykonania operacji wymiany stawu
• wcześniejsze schorzenia oraz
• ewentualne urazy

W przypadku podejrzenia o nieprawidłowe osadzenie protezy wykonuje się zdjęcie rentgenowskie obszaru stawu. Jeśli to możliwe, lekarze porównują je ze zdjęciami rentgenowskimi wykonanymi w momencie implantacji.

W razie potrzeby konieczne są dalsze badania obrazowe, takie jak:

• sonografia (badanie ultrasonograficzne),
• MRI (rezonans magnetyczny)
• TK (tomografia komputerowa) lub
• scyntygrafia (badanie z użyciem substancji radioaktywnych)

Badania te potwierdzają diagnozę i wyjaśniają konkretne kwestie.

W przypadku podejrzenia przyczyny septycznej konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych krwi. W ramach tych badań lekarze określają parametry zapalne.

Konieczne może być również badanie płynu stawowego, między innymi w celu wykrycia bakterii.

Ogólne informacje dotyczące leczenia

Specjalistami w zakresie obluzowania protez są ortopedzi i chirurdzy urazowi z bogatym doświadczeniem w endoprotezoplastyce.

W przypadku obluzowania się endoprotezy lekarze muszą najpierw usunąć protezę (ekspantacja). Następnie wszczepiają nową endoprotezę rewizyjną.

W przypadku aseptycznego obluzowania protezy eksplantacja i ponowna implantacja odbywają się zazwyczaj w ramach jednej operacji. Procedura ta nazywana jest również operacją wymiany jednoetapowej.

Znacznie bardziej skomplikowane jest leczenie septycznego obluzowania protezy. W nieskomplikowanych przypadkach, co raczej stanowi wyjątek, można również przeprowadzić operację wymiany w jednym etapie.

W tym przypadku lekarze podczas jednej sesji usuwają implant i zainfekowaną tkankę. Rozszerzają obszar implantu, oczyszczają go i wszczepiają nową protezę.

W większości przypadków konieczna jest jednak dwuetapowa operacja wymiany. Najpierw lekarze usuwają obluzowaną protezę, a także wszystkie materiały i zakażoną tkankę.

Następnie w przypadku niektórych stawów (kolanowego i skokowego) przez kilka tygodni podają materiał zawierający antybiotyki.

W ten sposób z jednej strony leczą infekcję, a z drugiej strony stabilizują kość. Dodatkowo przez kilka tygodni stosowana jest dożylna i doustna terapia antybiotykowa.

Dopiero po skutecznym wyleczeniu infekcji lekarze mogą wszczepić nową protezę.

Przebieg i rokowanie

W przypadku aseptycznego obluzowania protezy operacja wymiany endoprotezy jest co prawda skomplikowana, ale dzięki nowoczesnym implantom i materiałom zazwyczaj przebiega bez problemów.

Przebieg i rokowanie w przypadku septycznego obluzowania protezy są znacznie trudniejsze do przewidzenia ze względu na przebieg infekcji.

Decydujące znaczenie ma to, czy lekarze całkowicie opanowali infekcję i czy endoproteza rewizyjna nie ulegnie ponownemu zakażeniu.

Być może konieczna będzie ponowna operacja wymiany protezy z zastosowaniem opisanych powyżej kroków w leczeniu infekcji. W pewnych okolicznościach sensowne może być jednak również usztywnienie stawu.

Jeśli infekcji nie da się opanować i rozprzestrzenia się ona dalej, konieczna jest amputacja.

Profilaktyka i opieka pooperacyjna w celu uniknięcia obluzowania protezy

Pacjenci mogą zapobiegać obluzowaniu protezy tylko w ograniczonym zakresie, ponieważ na większość przyczyn nie mają wpływu.

Ważne jest, aby pacjenci z dużą nadwagą po wszczepieniu protezy zredukowali masę ciała, aby zmniejszyć obciążenie stawu.

Pacjenci powinni skonsultować się z lekarzem, czy mogą uprawiać sporty i wykonywać czynności obciążające stawy.

Powinni unikać nadmiernego spożycia alkoholu i nikotyny, a także całkowicie zrezygnować z narkotyków.

FAQ

1. Czym jest obluzowanie protezy?
Obluzowanie protezy oznacza, że wszczepiona endoproteza – na przykład w biodrze lub kolanie – traci swoje mocne zakotwiczenie w kości. Powoduje to niestabilność i często również ból w okolicy protezy.

2. Jak rozpoznać obluzowaną protezę biodra?
Typowe objawy to ból przy obciążeniu lub nawet w spoczynku, ograniczona ruchomość, a czasem uczucie niestabilności. Obraz rentgenowski lub tomografia komputerowa mogą potwierdzić obluzowanie.

3. Jakie są przyczyny aseptycznego obluzowania protezy?
Często do obluzowania prowadzi zanik kości spowodowany ścieraniem. Powstają przy tym cząsteczki, które wywołują reakcję zapalną i osłabiają kość w miejscu zakotwiczenia.

4. Jak leczy się obluzowanie protezy?
Zazwyczaj konieczna jest operacja ortopedyczna, podczas której obluzowana proteza jest usuwana i zastępowana nową. Odbywa się to najczęściej w ramach operacji wymiany.

5. Czy można zapobiegać obluzowaniu protezy?
Pacjenci mogą zmniejszyć ryzyko, redukując nadwagę, unikając nikotyny i alkoholu oraz nie przeciążając stawu. Regularne kontrole kliniczne pomagają wcześnie wykryć początkowe obluzowanie.