Pneumologia dziecięca | Specjaliści i informacje

Czym jest pulmonologia dziecięca?

Pneumologia obejmuje cały układ oddechowy. Drogi oddechowe obejmują nie tylko płuca, ale także zatoki przynosowe, krtań i tchawicę.

W pulmonologii skupiamy się przede wszystkim na oskrzelach, śródpiersiu (przestrzeni międzyopłucnowej) i opłucnej (opłucnej klatki piersiowej, opłucnej płucnej, opłucnej żebrowej).

Oczywiście choroby samych płuc również należą do zakresu pulmonologii. Przyczyny i objawy chorób płuc u noworodków, dzieci i młodzieży znacznie różnią się od tych występujących u dorosłych.

Ze względu na specyfikę dziecięcą, pulmonologia dziecięca zajmuje się chorobami dróg oddechowych i oddychania u dzieci.

Kim jest pulmonolog dziecięcy?

Pneumologia dziecięca jest specjalnością pediatrii. Pneumolog dziecięcy to lekarz, który ukończył pięcioletnie szkolenie specjalizacyjne z zakresu medycyny dziecięcej i młodzieżowej. Następnie przeszedł trzyletnie dodatkowe szkolenie w dziedzinie pneumologii dziecięcej.

Szkolenie specjalizacyjne w zakresie pulmonologii dziecięcej obejmuje zdobywanie wiedzy na temat diagnozowania i leczenia chorób układu oddechowego. W szczególności chorób płuc, oskrzeli, opłucnej i śródpiersia u dzieci i młodzieży.

Pneumolodzy dziecięcy leczą następujące schorzenia

Najczęstszą chorobą płuc w wieku dziecięcym jest astma oskrzelowa. Jest to przewlekła choroba dróg oddechowych, która objawia się napadową dusznością z utrudnionym wydechem.

Pediatra pulmonolog leczy również nawracające zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc, a także przewlekłe choroby płuc, które często występują po przedwczesnym porodzie.

Pediatra-pulmonolog jest również właściwym specjalistą w przypadku następujących chorób:

• Mukowiscydoza (fibroza torbielowata)
• Wrodzone wady rozwojowe płuc i dróg oddechowych, które mogą powodować nawracające infekcje płuc, takie jak: Niewentylowane obszary płuc (sekwestracja płucna), nadmierne rozdęcie płuc (emfizema), torbiele w płucach i oskrzelach, uchyłki tchawicy (rozszerzenia w tchawicy), zwężenie oskrzeli
• Zaburzenia regulacji oddychania związane ze snem, takie jak zespół bezdechu sennego
• Gruźlica
• Śródmiąższowe choroby płuc (rozproszone choroby miąższu płucnego), takie jak sarkoidoza lub egzogenne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych (nadmierna reakcja alergiczna płuc)
• Choroby płuc u wcześniaków i noworodków, takie jak dysplazja oskrzelowo-płucna (upośledzenie funkcji płuc)
• Zespół trudności oddechowych 
• Niedrożności (zwężenia) górnych dróg oddechowych
• Choroby krążenia płucnego o podłożu płucnym, takie jak nadciśnienie płucne
• Alergie pulmonologiczne
• Niepokojące odgłosy oddechowe u niemowląt
• Przewlekły kaszel

Około 10% wszystkich dzieci i młodzieży w Niemczech cierpi na astmę oskrzelową @ megaflopp /AdobeStock

Metody diagnostyczne w pulmonologii dziecięcej

Pediatra pulmonolog najpierw pyta o:

• Dolegliwości dziecka
• nawyki życiowe
• przyjmowanych lekach, a także
• przeszłych chorobach lub schorzeniach u członków rodziny (wywiad)

Następnie przeprowadza badanie fizykalne. Ważną częścią badania jest osłuchiwanie. Specjalista za pomocą stetoskopu nasłuchuje odgłosów powstających w płucach i sąsiednich tkankach. Dzięki temu uzyskuje informacje wskazujące na ewentualne niedrożności dróg oddechowych, nadmierne rozdęcie płuc lub stany zapalne.

Pediatra pulmonolog może zbadać czynność płuc za pomocą spirometrii lub pletyzmografii ciała. Badania te nazywane są również badaniami czynnościowymi płuc (Lufu).

Dają one informacje na temat:

• ile powietrza pacjent wdycha i wydycha
• ile powietrza pozostaje w płucach po wydechu oraz
• jak szybko przepływa powietrze

Dzięki temu może dokładnie ocenić stan funkcjonowania dróg oddechowych i płuc. Pozwala to na wykrycie chorób we wczesnym stadium.

Podczas badania czynności płuc dziecko oddycha wyłącznie ustami przez ustnik do urządzenia pomiarowego (spirometru) @ Aliaksandr Siamko /AdobeStock

Podczas spirometrii pacjent wdycha powietrze przez ustnik do urządzenia, z zatkanym nosem. Urządzenie to rejestruje różne parametry czynności płuc.

Pletyzmografia ciała działa w zasadzie podobnie. Jednak podczas badania pacjent znajduje się w szczelnie zamkniętej szklanej kabinie. Metoda ta jest nieco dokładniejsza niż spirometria.

Ergospirometria mierzy czynność płuc podczas wysiłku fizycznego. Podczas badania pacjent znajduje się na rowerze stacjonarnym lub bieżni. W ten sposób lekarz może wykryć ukryte zaburzenia czynności płuc, które ujawniają się dopiero podczas wysiłku fizycznego.

Natomiast pulsoksymetria dostarcza informacji na temat nasycenia krwi tlenem. W przypadku niektórych chorób płuc dochodzi do spadku zawartości tlenu we krwi.

Kolejną metodą badawczą jest bronchoskopia. W tym przypadku lekarz wprowadza endoskop do dróg oddechowych pacjenta pod znieczuleniem przez usta lub nos.

Za pomocą kamery może w ten sposób obejrzeć oskrzela i płuca. W ramach bronchoskopii lekarz może również pobrać śluz oraz próbki komórek i tkanek (płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, płukanie oskrzelowe).

Ponadto specjalista w dziedzinie pulmonologii dziecięcej dysponuje innymi możliwościami diagnostycznymi, takimi jak:

• badania ultrasonograficzne (sonografia) płuc i opłucnej, a także inne badania obrazowe, takie jak prześwietlenie płuc i scyntygrafia płuc (scyntygrafia perfuzyjna, scyntygrafia wentylacyjna)
• diagnostyka plwociny (badanie wydzieliny)
• Test potowy z jonoforezą pilokarpiny (zwany również po prostu testem potowym) w celu wykrycia mukowiscydozy

Leczenie chorób płuc u dzieci

Leczenie zależy przede wszystkim od rodzaju choroby. Jeśli trudności w oddychaniu wynikają z wdychania ciała obcego, lekarz może je bezpośrednio usunąć w ramach bronchoskopii.

W przypadku bakteryjnego zapalenia płuc lekarz przepisuje antybiotyki. Nie pomagają one jednak w przypadku zapalenia wywołanego przez wirusy. Aby zapobiec tzw. nadkażeniu bakteryjnemu, dzieci często otrzymują jednak antybiotyk.

Niektórych chorób płuc nie da się wyleczyć. Celem nie jest tu wyleczenie, ale złagodzenie dolegliwości.

Na przykład pacjenci z mukowiscydozą otrzymują leki wykrztuśne oraz szkolenie, jak odkrztuszać śluz za pomocą drenażu autogennego.

Oferują również szkolenia dotyczące astmy, aby dzieci i rodzice nauczyli się, jak żyć z tą chorobą.

Długotrwała terapia tlenowa, wentylacja mechaniczna i wentylacja domowa to możliwości terapeutyczne w przypadku szczególnie ciężkich chorób płuc.