Mide ülseri – Ulcus ventriculi, belirtiler ve komplikasyonlar

Mide ülseri, Ulcus ventriculi olarak da adlandırılır. Sindirim sisteminde nispeten sık görülen bir hastalıktır. Mide duvarında lokal olarak ortaya çıkar. Mide ülserinde, mide mukozası ve daha derinlerdeki mide duvarı tabakaları iltihaplanır.

Midenin küçük iç kıvrımı olarak adlandırılan bölge, mide ülserinden en sık etkilenen bölgedir. Ancak mide ülseri, midenin diğer bölgelerinde de ortaya çıkabilir.

Her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 50'si mide ülseri hastalığına yakalanmaktadır. Mide ülseri, sindirim sisteminin en sık görülen hastalıklarından biridir.

Toplamda, nüfusun yaklaşık yüzde 10’u hayatında en az bir kez mide ülseri geçirir.

Özellikle 50 ile 70 yaş arasındaki kişiler bu hastalıktan etkilenmektedir.

Mide ülseri her zaman,

• mide mukozasına zarar veren agresif etkenler (örn. mide asidi, safra asidi) ile
• mide mukozasını koruyan faktörler (örn. yeterli kan akışı, mukus üretimi)

arasında her zaman bir dengesizlik yatmaktadır. Bu tür bir dengesizliğin çeşitli dışsal veya vücut içi nedenleri olabilir.

Dengesizliği tetikleyen dışsal (eksojen) faktörlerin başında

• Helicobacter pylori bakterisi,
• aspirin, NSAID’ler veya kortizon gibi ilaçların aşırı kullanımı,
• aşırı nikotin ve alkol tüketimi ile
• stres ve depresyon gibi psikolojik faktörlerdir.

Vücudun kendi (endojen) faktörleri arasında ise

• mide asidi üretiminin artması ve
• mide hareketlerinde bozukluklar.

Mide ülserinin ilk belirtileri genellikle üst karın bölgesinin ortasında bir baskı hissi ve ağrıdır. Bu ağrılar

• sırt,
• göğüs kemiği veya
• alt karın bölgesine

yönünde yayılabilir.

Bu ağrılar, yemek yedikten sonra ya şiddetlenebilir ya da hafifleyebilir.

Buna ek olarak, hastalar sıklıkla

• bazı yiyeceklere karşı intolerans ve
• özellikle geceleri ortaya çıkan, "aç karnına ağrı" olarak adlandırılan ağrılardan da şikayet ederler.

Bunun yanı sıra

• mide bulantısı,
• kusma,
• iştahsızlık,
• mide ekşimesi ve
• kilo kaybı

mide ülserinin olası belirtileri arasındadır. Ancak birçok kişide mide ülseri herhangi bir şikayet göstermeden seyreder ve bu nedenle uzun süre fark edilmez.

Teşhis koymak için doktor, öncelikle hasta ile bir anamnez görüşmesi yaparak şikayetlerini sorgular. Ardından yapılacak fizik muayenede doktor, hastanın üst karın bölgesini elle muayene eder. Üst karın bölgesinin elle muayenesi hasta için ağrılıysa, bu durum mide ülserine işaret edebilir.

Bunun ardından kullanılabilecek diğer tanı yöntemleri şunlardır:

• belirli kan değerlerini kontrol etmek için kan tahlili,
• üst karın ultrason muayenesi (üst karın sonografisi) ve
• kontrast madde kullanılarak yapılan mide röntgeni.

Ancak mide ülseri için kesin tanı ancak mide endoskopisi (gastroskopi) yardımıyla konulabilir. Bu işlem sırasında midedeki etkilenen bölgeden doku örnekleri alınır. Bu örnekler daha sonra laboratuvarda histolojik incelemeye tabi tutulur.

Mide ülserinin tedavisi için çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Bu yöntemler, hastalığın ciddiyetine ve nedenine göre uygulanır.

Genellikle hastaya ilk olarak asit üretimini engelleyen ilaçlar verilir.

Bu şekilde iyileşme sağlanamazsa veya komplikasyonlar ortaya çıkarsa, cerrahi müdahale gerekir. Komplikasyonlar arasında mide kanaması veya mide ülserinin mide duvarını delmesi sayılabilir.

Çeşitli tetikleyici faktörler mide mukozasını tahriş edip hasar verebilir ve mide ülseri oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bu faktörlerden tedavi sırasında ve sonrasında kaçınılmalıdır. Bunlara örnek olarak şunlar verilebilir

• nikotin,
• alkol,
• kahve,
• baharatlı, yağlı ve kızartılmış yiyecekler ile
• aspirin gibi bazı ağrı kesiciler.

Mide ülserinin ilaçla tedavisi

Mide ülserinin ilaçla tedavisi genellikle çeşitli asit önleyici ilaçların verilmesinden oluşur. Bu asit önleyiciler, mide asidi üretimini engelleyerek

• ağrıyı hafifletmek ve
• mide mukozasının iyileşmesine katkıda bulunur.

Bu amaçla kullanılabilen ilaçlar arasında şunlar yer alır:

• proton pompa inhibitörleri (örn. omeprazol, pantoprazol) veya
• H2 reseptör blokerleri (örn. Simetidin, Rantidin).

Mide ülserinin nedeni Helicobacter pylori bakterisi ise, bu bakterileri yok etmek amacıyla antibiyotikler kullanılır.

Mide ülserinin cerrahi tedavisi

Asit blokerleri ile yapılan ilaç tedavisi, vakaların yüzde 90'ında mide ülserinin iyileşmesini sağlar. Ancak, ilaç tedavisine rağmen mide ülseri birkaç ay sonra da iyileşmezse veya komplikasyonlar ortaya çıkarsa, cerrahi müdahale gerekir.

Bu durumda, Billroth ameliyatı (Billroth yöntemi) ve seçici proksimal vagotomi olmak üzere iki farklı ameliyat yöntemi seçenek olarak sunulur:

• Billroth ameliyatında cerrah, midenin üçte ikisini çıkarır.
• Seçici proksimal vagotomi ameliyatında ise cerrah, vagus sinirini keser. Bu sinir normalde midede asit üreten hücreleri uyarır.

Mide ülserinin prognozu genellikle iyidir. Hastaların yaklaşık yüzde 40'ında mide ülseri, tedaviye gerek kalmadan kendiliğinden iyileşir. İlaç tedavisi gören hastalarda iyileşme oranı yüzde 90'dır.

Ancak, daha önce mide ülseri geçirmiş kişilerde sıklıkla nüks görülür. Yani ülser genellikle tekrar ortaya çıkar. Buna yol açan başlıca faktörler şunlardır:

• ileri yaş,
• erkek cinsiyet ve
• belirli ağrı kesicilerin (örn. aspirin) kullanımıdır.

Mide ülserinin tipik belirtileri nelerdir?

Mide ülserinin tipik belirtileri, genellikle yemek yedikten sonra ortaya çıkan üst karın bölgesinde ağrıdır. Diğer olası belirtiler arasında mide bulantısı ve kusma, iştahsızlık veya midede baskı hissi sayılabilir. Bazı durumlarda mide ülseri uzun süre belirgin bir belirti göstermeden seyreder ve ancak kanama gibi bir komplikasyonla fark edilir.

Mide ülserinin nedenleri nelerdir?

Mide ülserinin en sık görülen nedenleri arasında Helicobacter pylori bakterisi enfeksiyonu ile NSAID'ler, ibuprofen veya diklofenak gibi belirli ilaçların kullanımı sayılabilir. Sağlıksız beslenme ve yaşam alışkanlıkları da kronik mide ülserinin oluşumuna katkıda bulunabilir. Diğer nedenler arasında şiddetli mide mukozası iltihabı veya kronik gastrit sayılabilir.

Mide ülseri nasıl teşhis edilir?

Mide ülseri tanısı genellikle mide endoskopisi veya gastroskopi ile kesin olarak konur. Bu işlem sırasında, mide ülseri veya hatta mide kanseri olasılığını dışlamak için doku örneği alınabilir. Helicobacter pylori bakterisinin saptanması da önemli bir rol oynar.

Mide ülseri nasıl tedavi edilir?

Mide ülserinin tedavisi, nedenine göre belirlenir. Helicobacter pylori bakterisi enfeksiyonu durumunda, antibiyotik ve mide asidini baskılayan proton pompa inhibitörleri ile tedavi uygulanır. Şiddetli kanama veya perforasyon gibi komplikasyonlarda cerrahi tedavi gerekebilir.

Mide ülseri önlenebilir mi?

Risk faktörlerini azaltarak mide ülserini önlemek mümkündür. Buna ağrı kesicilerin, özellikle de NSAID'lerin sorumlu bir şekilde kullanılması ve mide mukozası iltihabının erken tedavisi dahildir. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak, mide veya duodenum ülseri riskini önemli ölçüde azaltabilir.