Fimoz (sünnet derisinin daralması) – Sünnet derisinin daralmasında görülen belirtiler ve tedavi seçenekleri

Fimoz, peniste sık görülen bir hastalıktır. Çoğunlukla doğuştan gelir, ancak nadir durumlarda yaşamın ilerleyen dönemlerinde de ortaya çıkabilir.

Bu hastalıkta, sünnet derisinin esnek genişliği ile glansın çapı arasında bir orantısızlık vardır. Sünnet derisi çok dardır ve bu orantısızlık nedeniyle penisin glansı üzerinden hiç geri çekilemez veya sadece ağrıya neden olarak geri çekilebilir.

Bu tür patolojik fimoz, doğal sünnet derisi darlığından ayırt edilmelidir. Doğal sünnet derisi darlığı, yeni doğan erkek bebeklerde, bebeklik ve küçük çocukluk çağındaki erkek çocuklarda tamamen normaldir.

Ancak bu doğuştan gelen sünnet derisi darlığı beş yaşını aştığında, bu durum patolojik bir bulgu haline gelir ve belirli koşullarda ilaçla, diğer durumlarda ise fimoz ameliyatı ile tedavi edilebilir.

Sünnet derisi darlığı çeşitli türlere ayrılabilir, örneğin:

• kısmi ve tam fimoz ile
• birincil (doğuştan) ve ikincil (sonradan edinilmiş) fimoz.

Göreceli kısmi fimoz, sünnet derisinin yalnızca penisin ereksiyon halindeyken geriye çekilememesi durumudur. Tam fimozda ise penisin gevşek haldeyken bile sünnet derisini geriye çekmek mümkün değildir.

Birincil fimoz doğuştandır. Yeni doğan erkek bebeklerde ve küçük çocuklarda sünnet derisinin daralması ve sünnet derisi ile glansın birbirine yapışması çok sık görülür. Bu tür fizyolojik fimoz genellikle ilk iki yıl içinde kendiliğinden geçer. Genellikle doktor fimoz ameliyatı önermez.

Beş yaşından sonra sünnet derisinin glansın üzerinden geriye çekilememesi durumunda, birincil sünnet derisi darlığı söz konusudur. İkincil fimoz ise yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkar.

Yeni doğan erkek bebeklerin yüzde 96’sı sünnet derisi darlığıyla dünyaya gelir.

Yedinci yaşta, tüm erkek çocukların yaklaşık yüzde 18'i fimozdan etkilenmektedir. 16-18 yaş grubundaki gençlerde bu oran sadece yüzde 1'dir.

Fimoz, dış sünnet derisi halkasının doğuştan veya sonradan oluşan daralması nedeniyle ortaya çıkar.

İkincil fimozun nedeni çoğunlukla tekrarlayan sünnet derisi iltihabı (posthitis) veya glans iltihabıdır (balanit). Bu iltihaplar sünnet derisinde yara izi oluşmasına ve dolayısıyla sünnet derisinin büzülmesine yol açar.

Ayrıca,

• yaralanmalar,
• kanamalar veya
• sünnet derisinde yırtılmalar gibi

yara izi bırakarak iyileşen yaralanmalar da edinilmiş fimoza neden olabilir.

Edinilmiş sünnet derisi darlığının diğer olası nedenleri arasında

• Lichen sklerosus gibi belirli cilt hastalıkları ve
• penisin alt kısmında bulunan frenulum breve adlı deri bağının kısalmasıdır.

Bazı durumlarda, yaşamın ilk yıllarında görülen normal bir fimoz, ikincil fimoza dönüşebilir. Örneğin, ebeveynler küçük oğullarının sünnet derisini zorla geriye çekmeye çalıştıklarında. Bu durum, mukoza yırtılmalarına ve yara izi bırakan iltihaplanmalara neden olabilir. Sonuç olarak, birçok durumda sadece ameliyatla düzeltilebilen patolojik bir fimoz ortaya çıkabilir.

Etkilenen kişiler sünnet derisini glansın üzerinden tamamen geri çekemezler veya bunu ancak ağrı çekerek yapabilirler.

Bu nedenle, genital hijyenlerini çok sınırlı bir şekilde sağlayabilirler. Dolayısıyla sünnet derisinin altında

• sebum,
• idrar ve meni kalıntıları gibi salgılar ile
• hücre bileşenleri

birikir. Bunlar, smegma olarak adlandırılan beyazımsı birikintiler oluşturur. Bu durum, glans ve sünumda iltihaplanmalara neden olabilir. Sonuç olarak, penis kanseri riskini de artıran kronik iltihaplanmalar ortaya çıkar.

Bazı durumlarda, sünnet derisinin daralması nedeniyle idrar serbestçe akamayabilir. Bu nedenle idrar yaparken (mikisyon) rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Sonuç olarak idrar boşaltma bozuklukları görülür. Bunlar genellikle

• ince, zayıf veya yana doğru şiddetli bir şekilde sapmış idrar akışı ve
• idrar yaparken sünnet derisinin balon gibi şişmesiyle kendini gösterir.

Bu durum da genital bölgede iltihaplanmalara ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına yol açabilir. Diğer olası şikayetler arasında ereksiyon sırasında ve cinsel ilişki sırasında ağrı yer alır. Bazen cinsel ilişki sadece kısıtlı bir şekilde mümkün olabilir veya hiç mümkün olmayabilir. Ereksiyon sırasında sünumda gerginlik hissi veya yırtılmalar meydana gelebilir.

Fimoz tanısı genellikle bir ürolog tarafından yapılan fizik muayene ve tıbbi öykü görüşmesi ile konur. Uzman hekim, gerekirse fimoz ameliyatı önerebilir.

Fizik muayene sırasında, tedavi eden hekim genellikle tipik şikayetlere dayanarak fimozu teşhis eder. Fimoz,

• sünnet derisinin glansın üzerine hiç çekilememesi veya sadece kısmen çekilebilmesi ya da
• sünnet derisinin geri çekilmesi sırasında glans üzerinde bir halka oluşması.

Tıbbi öykü görüşmesi sırasında uzman, diğer tipik bulguları ve semptomları sorgular. Tanı için sünnet derisinde veya glans penisinde daha önce meydana gelmiş iltihaplanmalar da önemlidir.

Fimoz tedavisi için daralmış sünnet derisi ya genişletilir ya da çıkarılır. Bu, sünnet ameliyatı şeklinde cerrahi bir yöntemle ya da kortizonlu merhemler yardımıyla konservatif bir yöntemle gerçekleştirilebilir.

Konservatif tedavi, sadece hafif derecede sünnet derisi darlığı durumunda mümkündür. Bu nedenle çoğu durumda ameliyat gereklidir.

Kortizon tedavisinin uygulanması

Kortizon merhemleri, dört ila sekiz haftalık bir süre boyunca günde iki kez daralmış sünnet derisine sürülmelidir.

Bu konservatif tedavinin başlamasından yaklaşık iki hafta sonra, sünnet derisini mümkün olduğunca dikkatli bir şekilde geriye doğru çekmeye başlayabilirsiniz. Bu şekilde sünnet derisi yavaş yavaş gerilip genişletilebilir. Bu sırada sünnet derisinin yırtılması kesinlikle önlenmelidir. Vakaların yaklaşık yüzde 50 ila 75’inde merhem tedavisi başarıya ulaşır.

Ancak sünnet derisi glansın arkasında sıkışır ve glansı sıkıştırırsa, bu duruma parafimoz denir. Bu durumda acil bir ürolojik durum söz konusudur ve derhal tedavi edilmesi gerekir; aksi takdirde en kötü senaryoda glansın nekrozu meydana gelebilir. 

Parafimoz durumunda uzman hekim ilk olarak lokal anestezi altında sünnet derisini elle dikkatlice geri çekmeye çalışır. Bu başarılı olmazsa, fimoz ameliyatı da gereklidir.

Standart prosedür, sünnet olarak adlandırılan, yani sünnet derisinin cerrahi olarak tamamen çıkarılmasıdır.

Sünnet

Yetişkinlerde sünnet, lokal anestezi altında yapılır ve genellikle sadece yaklaşık 30 dakika sürer. Çocuklarda ise işlem genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Fimoz ameliyatında ürolog, sünnet derisinin tamamını cerrahi olarak çıkarır. Nadir durumlarda sadece ön kısımdaki daralma (kısmi sünnet) giderilebilir. 

Her iki yöntemde de ameliyat sonrası kesik yeri dikilir. Ameliyattan sonraki ilk günlerde, doktor tarafından verilen ağrı kesiciler şikayetleri hafifletir. Ameliyatın ardından iltihaplanmayı önlemek için yaranın özenle bakımı gerekir.

Yaklaşık iki hafta içinde dikişler kendiliğinden çözülür. Tedaviyi yürüten doktor tarafından takip muayeneleri yapılır.

Sünnet, yıllardır rutin işlemler arasında yer almaktadır ve çoğu durumda ayakta, belirli koşullar altında ise yatarak gerçekleştirilir. Fimoz ameliyatı konusunda uzun yıllara dayanan deneyimler, kanama gibi komplikasyonların ve ciddi yan etkilerin nadiren görüldüğünü göstermiştir.

Tıbbi endikasyon olmaksızın sünnet

Fimoz tedavisi kapsamında bir ameliyat yapılması durumunda, sağlık sigortaları masrafları karşılar. Ancak dini veya estetik nedenlerle ve tıbbi endikasyon olmaksızın kendiniz veya çocuğunuz için sünnet yaptırmaya karar verirseniz, masrafları özel olarak karşılamanız gerekir.

Frenulotomi

Sünnetin yanı sıra başka ameliyat yöntemleri de mevcuttur. Fimoz, frenulum breve (kısalmış frenulum) nedeniyle ortaya çıkıyorsa, frenulotomi uygulanabilir. Bu işlem, frenulumun kesilmesini ifade eder.

Bu durumda sünnet derisinin tamamı alınmaz; bunun yerine basit bir kesi ile çok kısa olan frenulum kesilir ve uzunlamasına dikilir. Bundan sonra ereksiyon sırasında tipik ağrılar artık yaşanmamalıdır.

Fimoz nedir?

Fimoz, sünnet derisinin glansın üzerine çekilememesi durumudur. Özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda bu doğal fimoz veya fizyolojik fimoz sık görülür. Genellikle ergenliğin sonuna doğru sünnet derisi ile glans arasındaki yapışma tamamen ortadan kalkar.

Sünnet derisi darlığı hangi belirtilere neden olur?

Fimosun tipik belirtileri arasında idrar yaparken ağrı, daralmış sünnet derisi veya ereksiyon sırasında rahatsızlık sayılabilir. Bazı hastalarda glans hassasiyeti veya glans iltihabı görülür. Parafimoz durumunda sünnet derisi glansın arkasında kalır ve penisi bir “İspanyol yakası” gibi sıkıştırır.

Fimoz nasıl tedavi edilir?

Fimosun tedavisi, sünnet derisi daralmasının şekline göre konservatif veya cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir. Genellikle kortizon içeren bir merhem ile sünnet derisinin dikkatlice geri çekilmesi bir arada uygulanır. Sünnet derisi glansın ötesine geri çekilemiyorsa veya yara izleri varsa, sünnet veya sirkumisyon ile cerrahi tedavi gerekli olabilir.

Fimosis durumunda ne zaman ameliyat gerekir?

Tedaviye ihtiyaç duyulan fimoz, şiddetli şikayetler, iltihaplanma veya idrar yapma sorunları ortaya çıktığında söz konusudur. Liken skleroz veya tekrarlayan yara izleri nedeniyle gelişen edinilmiş fimoz da cerrahi müdahaleyi gerekli kılabilir. Ameliyatın amacı, penisin sünnet derisini kalıcı olarak genişletmek veya kısmen çıkarmaktır.

Fimozda nelerden kaçınılmalıdır?

Sünnet derisi asla zorla geriye çekilmemelidir. Sünnet derisini zorla geriye çekmek yaralanmalara, yapışıklığa veya parafimoza yol açabilir. Bunun yerine sünnet derisine dikkatli davranılmalı ve şikayetler durumunda bir hekim tarafından muayene edilmelidir.