Elektrokonvülsif terapi veya elektrokonvülsif tedavi, kısaca EKT olarak adlandırılır ve 1930’ların ortalarından beri bilinmektedir. Bu tedavi, özellikle sanrılar eşlik eden depresyonlarda ve ilaçlı ve psikoterapötik tedavilere yanıt vermeyen depresyonlarda çok etkili ve hızlı sonuçlar verdiği kanıtlanmıştır. Daha önce tedavi görmemiş hastalarda elektrokonvülsiyon terapisi, yüzde 90'a varan iyileşme oranlarına ulaşmaktadır. İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda ise iyileşme oranı yine de yüzde 50 ila 75 arasındadır.
Elektrokonvülsif Terapi (EKT) nedir?
Elektrokonvülsiyon tedavisi, özellikle şiddetli ve tedaviye dirençli depresyon ve şizofreni vakalarında uygulanan bir tedavi yöntemidir. EKT tedavisi kapsamında, kısa süreli anestezi altında birkaç saniye süren elektrik impulsları ile epileptik bir nöbet tetiklenir.
Elektrokonvülsif Terapi Cihazı
Birçok kişi elektrokonvülsif terapiye karşı önyargılıdır; bu önyargıların nedeni muhtemelen eskiden hastaların anestezi olmadan tedavi edilmesi ve tetiklenen konvülsiyonların bazı durumlarda ciddi yaralanmalara yol açmasıdır. Günümüzde elektrokonvülsif terapi, kısa süreli anestezi altında uygulanan ve çok az yan etkiye sahip, oldukça nazik bir yöntemdir.
Elektrokonvülsiyon Tedavisinin Uygulanması
Elektrokonvülsiyon tedavisinde, genellikle sağ şakak lobu bölgesine uygulanan elektriksel stimülasyonla yaklaşık 30 ila 60 saniye süren bir epileptik nöbet tetiklenir. Kural olarak 6 ila 12 seans uygulanır ve bu seanslar genellikle haftada iki kez gerçekleştirilir.
Tek taraflı tedaviler yeterli başarı sağlamazsa, bazı durumlarda iki taraflı stimülasyonlar da uygulanabilir.
Elektrokonvülsiyon tedavisi, kısa süreli anestezi ve kas gevşetici altında gerçekleştirilir. Kas gevşetici ilaçlar sayesinde epileptik nöbet kas seğirmeleriyle kendini göstermez, sadece beyinde gerçekleşir. Burada, sürekli bir elektroensefalogram (EEG) kaydı sayesinde nöbet, muayeneyi yapan hekim tarafından gözlemlenebilir hale gelir.
Elektrokonvülsif Terapinin Yan Etkileri
Elektrokonvülsiyon tedavisinin sık görülen ve geçici yan etkileri şunlardır
- baş ağrısı,
- mide bulantısı,
- kas ağrısı ve
- genellikle hafif hafıza ve öğrenme bozuklukları
belirtilmiştir.
Elektrokonvülsif terapi uygulanmadan önce, anestezi riskini en aza indirmek amacıyla akciğer hastalıkları, hipertansiyon, koroner kalp hastalığı ve kalp ritmi bozuklukları gibi eşlik eden hastalıkların iyi bir şekilde kontrol altına alınması gerekir.
Elektrokonvülsif Terapinin Tamamlanmasından Sonra Tedavi
Bir EKT serisinin başarıyla tamamlanmasının ardından, ilk aylarda nüksetme riski yüksektir. Bu riski azaltmak için hastalara ilave ilaç tedavisi uygulanır.
Ayrıca, şu anda henüz deneme aşamasında olan alternatif bir tedavi yöntemi de, EKT serisini idame EKT'si olarak daha uzun aralıklarla sürdürmektir. Örneğin, EKT tedavileri önce haftada iki ila dört kez, ardından iki haftada bir ve son olarak da aylık aralıklarla tekrarlanır.
Elektrokonvülsif Terapinin Etki Mekanizması
EKT’nin beyindeki birçok metabolik süreci etkilediği bilinmesine rağmen, EKT’nin tam etki mekanizması günümüze kadar bilinmemektedir.