Kalp ritim bozuklukları: Aritminin belirtileri, teşhisi ve tedavisi

Kalp ritim bozuklukları, kalp atış düzeninde patolojik değişikliklerdir. Bu durum, kalpteki uyarılma oluşumu veya yayılmasında bir bozukluktur. Kalp ritim bozuklukları, aritmi olarak da adlandırılır.

Ritim bozukluklarında kalp atışı normal duruma kıyasla

• çok yavaş (dakikada 60 atışın altında, bradikardi),
• çok hızlı (dakikada 100 atışın üzerinde, taşikardi) veya
• düzensiz, yani ekstra atımlarla

olabilir.

Uyarı oluşumundaki bozukluklar, Sick-Sinus Sendromu veya hastalıklı sinüs düğümü sendromu adı altında da toplanır.

Kalp ritim bozuklukları, kalbin çeşitli bölgelerinden kaynaklanabilir:

• kulakçık,
• Ventrikül,
• AV düğümü,
• sinüs düğümü veya
• uyarılma iletim sistemi.

Ortaya çıkan bozukluklar, ortaya çıktıkları yere göre adlandırılır; örneğin

• atriyal flutter ve atriyal fibrilasyon,
• ventriküler flutter ve ventriküler fibrilasyon veya
• AV blokları ve sinüs düğümündeki bozukluklar.

Bazı kalp ritmi bozuklukları tehlikeli olabilir; örneğin

• ventriküler fibrilasyon ve
• ventriküler taşikardiler gibi.

Ancak diğer türleri nispeten zararsızdır.

Kalp içindeki uyarı iletimi engellenmişse, aşağıdaki durumlardan söz edilebilir:

• Sinuatrial blok: Sinüs düğümü ile kulakçık arasındaki iletim bozulmuştur.
• Atriyoventriküler blok (AV blok): Atriyum ile ventriküller arasındaki iletim bozulmuştur.
• Sağ kol bloğu veya sol kol bloğu: Kalp odacıklarının uyarı iletim sisteminin sağ veya sol koluna (Tawara kolu) giden iletim bozulmuştur.

Flatter ve fibrilasyon gibi terimler de dahil olmak üzere, farklı ritim bozuklukları arasındaki ayrımı yapmak biraz kafa karıştırıcı olabilir. Bu nedenle, aşağıda bazı önemli ritim bozukluklarına ilişkin kısa bir genel bakış sunulmaktadır.

Sinüs taşikardisi: Sinüs düğümünden kaynaklanan aşırı hızlı kalp atışı. Nedenleri çok çeşitli olabilir; genellikle kalp dışındaki faktörlerden kaynaklanır, örneğin stres veya tiroid hastalıkları.

Sinüs bradikardisi: Sinüs düğümünden kaynaklanan aşırı yavaş kalp atışı. İyi antrenmanlı sporcularda (“sporcu kalbi”) veya uyku sırasında sinüs bradikardisi normaldir. Ancak bunun nedeni, örneğin 

• tiroid yetmezliği,
• vücut ısısının çok düşük olması veya
• kalp krizinin erken evresi gibi.

Atriyal flutter: Atriyum dakikada 300 defaya kadar uyarılır. Ancak tüm uyarımlar kalp odacıklarına iletilmez, bu nedenle kalp odacıkları normalde daha yavaş atar. Bu durum, kalp çarpıntısı olarak hissedilir.

Atriyal flutter: Atriyum dakikada 300'den fazla kez uyarılır. Bu durumda kalp odacıkları dakikada 180'e kadar (çocuklarda 200'e kadar) atar ve bu durum rahatsızlık verici olarak algılanır.

Atriyal fibrilasyon, Almanya’da en sık görülen kalp ritim bozukluklarından biridir. Her ne kadar tıbbi bir acil duruma yol açması nispeten nadir olsa da, diğerlerinin yanı sıra aşağıdakiler için artmış riskle ilişkilidir:

• ölüm,
• kalp yetmezliği ve
• inme gibi risklerin artmasıyla ilişkilidir.

Ektopik atriyal taşikardi: Sinüs düğümünün yanı sıra, atriyumda uyarılmayı tetikleyen başka uyarılma merkezleri de bulunur. Bu durum kalp çarpıntısına yol açar.

AV düğümü reentri taşikardisi (AVNRT): AV düğümünde tek bir iletim yolu yerine iki yol bulunur ve bunlar arasında “kısa devre” oluşabilir. Bu durum da kalp çarpıntısı olarak algılanır. AVNRT, en sık görülen doğuştan kalp hastalığıdır ve özellikle kadınları etkiler.

Wolff-Parkinson-White Sendromu (WPW Sendromu): Atriyum ile ventriküller arasında bulunan ek bir iletim demeti nedeniyle döngüsel bir uyarılma meydana gelir. Bu durum, ataklar halinde ortaya çıkan kalp çarpıntısı ile kendini gösterir.

Ventriküler Taşikardi (VT, Ventriküler Taşikardi): Artmış kalp atış hızının nedeni kalp odacıklarındadır. Bu, hayati tehlike arz eden bir kalp ritmi bozukluğudur.

Ventriküler flutter ve ventriküler fibrilasyon: Kalp o kadar hızlı atar ki, kan vücuda yeterince pompalanamaz. Bu bir tıbbi acil durumdur! Ventriküler flutterda kalp dakikada 200 ila 350 kez, ventriküler fibrilasyonda ise 320'den fazla kez atar. Bu iki durum arasında geçiş belirsizdir.

Kalp ritim bozukluklarının nedenleri ve risk faktörleri şunlar olabilir:

• doğuştan gelen hastalıklar,
• sonradan gelişen hastalıklar veya
• dış etkenler

olabilir. Kalp ritim bozukluklarına yol açabilecek doğuştan gelen hastalıklar arasında şunlar sayılabilir:

• kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopatiler),
• kalp kusurları ve kalp kapakçığı kusurları ile
• iyon kanalı bozuklukları.

Ayrıca,

• kalp krizi,
• koroner kalp hastalığı,
• yüksek tansiyon,
• kalp kası iltihabı ve
• elektrolit dengesizlikleri

aritmiye neden olabilir.

Dışsal nedenler arasında örneğin

• aşırı alkol ve kafein tüketimi,
• ilaçların yan etkileri,
• sinirlilik ve
• enfeksiyonlar.

Bazı hastalarda herhangi bir şikayet görülmez. Diğerleri ise kalp atış düzenindeki değişikliği

• kalp çarpıntısı,
• kalp çarpıntısı,
• kalp çarpıntısı veya
• kalp atışında duraklamalar

olarak algılar.

Kalp atışının çok yavaş olması durumunda görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Yorgunluk
• Güçsüzlük
• Mide bulantısı
• Terleme
• Görme bozuklukları
• Baş dönmesi
• Bayılma

Kalp atışının çok hızlı olması durumunda görülebilecek belirtiler şunlardır

• Kalp ve göğüs ağrısı
• Göğüs sıkışması
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Sersemlik
• Bilinç kaybı

En kötü durumda, aritmi

• kalp krizi,
• ani kalp ölümüne,
• damar tıkanıklığına,
• inme ve
• kalp yetmezliğine

neden olabilir.

Teşhis, fizik muayeneye dayanılarak konur. Bu muayene sırasında doktor nabzı ölçer ve kalbi dinler.

Buna ek olarak bir elektrokardiyogram (EKG) çekilir. EKG’de kalbin elektriksel akımlarının kaydedilmesi sayesinde, aritmi ve türü genellikle hemen tespit edilebilir.

Nadir veya düzensiz aritmik durumlarda, uzun süreli EKG cihazı kullanılır. Bu cihaz, kalp ritmini 24 saat veya daha uzun süre boyunca kaydeder. Uzun süreli EKG'ye alternatif veya tamamlayıcı olarak bir olay kaydedici kullanılabilir. Hasta, kalp atışında bir bozukluk hissettiğinde bu cihazı çalıştırır.

Gerekirse, aritminin nedenini bulmak için ek tetkikler yapılır.

Tedavi, bozukluğun türüne, nedenine ve şikayetlerin şiddetine göre belirlenir. Organik bir neden varsa, bu da tedavi edilmelidir.

Kalp ritim bozukluklarının tedavisinde kullanılan ilaçlara antiaritmikler denir. Bu ilaçlar, elektriksel uyarıların oluşumunu ve iletimini ve dolayısıyla kalp atış hızını çeşitli şekillerde etkileyebilir.

Kalp atışı çok yavaş olduğunda genellikle bir kalp pili takılır. Kalp pili, elektriksel uyarılar yoluyla kalbe kalp atış hızını belirler.

Tekrarlayan tehlikeli aritmilerde defibrilatör takılır. Bu cihaz, hayati tehlike arz eden bozuklukları algılar ve elektriksel uyarılarla bunları sonlandırır.

Kalp kateter ablasyonu ile kalpteki hastalıklı bölgeler (örneğin atriyal fibrilasyonda) ablasyona tabi tutulur. Bu işlem, bozuk uyarı iletimini engeller.

Kalp ameliyatı (örneğin baypas ameliyatı) ile doktorlar, kan akışının azalmasına ve dolayısıyla dolaylı olarak aritmiye yol açan durumları ortadan kaldırabilirler.

Kalp ritim bozuklukları konusunda uzman olanlar, kardiyoloji uzmanlarıdır.

Ritim bozukluklarının nedenine bağlı olarak,

• endokrinologlar,
• kalp cerrahları ve
• damar cerrahları

de devreye sokulabilir.