Ülseratif kolit ameliyatı: Uzmanlar ve bilgiler

Ülseratif kolit, kalın bağırsak (kolon) ile sınırlıdır. Bu nedenle, kolektomi (kalın bağırsağın çıkarılması) veya proktokolektomi, hastalığı pratik olarak iyileştirebilir.

Ülseratif kolit ameliyatı ayrıca kalın bağırsak kanseri riskini azaltır ve toksik megakolonun önlenmesini sağlar.

Ameliyatın bir diğer önemli amacı da sfinkter fonksiyonunun korunmasıdır. Bu nedenle, kalın bağırsağın çıkarılmasından sonra ince bağırsak sfinkter kenarına bağlanır. Böylece, çoğu zaman yapay bağırsak çıkışı önlenebilir.

Ülseratif kolit ameliyatı için aşağıdaki endikasyonlar, yani ameliyatın yapılmasına gerekçe olan durumlar vardır:

• Kolit ile ilişkili karsinom (kolon karsinomu, kalın bağırsak kanseri) durumunda ameliyat gereklidir.
• Kanser öncülleri (düşük dereceli intraepitelyal neoplaziler) durumunda ameliyat yapılabilir, ancak alternatifler de olabilir.
• Toksik megakolon (bağırsak içeriğinin zararlı birikimleriyle birlikte kalın bağırsağın genişlemesi) durumunda, ülseratif kolit ameliyatı için acil bir endikasyon söz konusudur.
• Serbest perforasyon (bağırsak delinmesi) durumunda, ülseratif kolit ameliyatı için acil bir endikasyon vardır.

Ülseratif kolit

• ilaç tedavisine yanıt vermediğinde veya
• şiddetli kanama gibi komplikasyonlar söz konusu olduğunda da gereklidir.

Kolon kanserini önlemek veya alınması gereken ilaç miktarını azaltmak amacıyla da ameliyat düşünülebilir.

Ülseratif kolit ameliyatı, yani kalın bağırsağın çıkarılması, kapsamlı bir müdahaledir. Ameliyatın komplikasyonsuz geçmesi ve sonrasında istenen şekilde iyileşmesi için hastanın özenle hazırlanması gerekir.

Genel önlemlerden biri, kalp ve akciğer fonksiyonlarının iyileştirilmesidir. Bunun için hasta nefes egzersizleri yapmalı ve sigara içmekten kaçınmalıdır.

En geç ülseratif kolit ameliyatından bir gün önce hasta bağırsaklarını tamamen boşaltmalıdır. Bunun için hastaya müshil bir içecek verilir ve alım şekli ile beslenme konusunda ayrıntılı talimatlar verilir.

Ülseratif kolit ameliyatında en azından kalın bağırsağın etkilenen bölümleri çıkarılır. Ancak çoğu durumda cerrahlar kalın bağırsağın tamamını ve rektumu çıkarır. Ancak bu şekilde hasta hastalıktan tamamen kurtulabilir.

Sfinkter kası hala iyi çalışıyorsa, doğal anüs korunabilir. Bu, vakaların yaklaşık %90’ında mümkündür.

Çoğu durumda ülseratif kolit ameliyatı minimal invaziv teknikle gerçekleştirilebilir. Bu durumda büyük bir doku kesisi gerekmez.

Ancak karın içinde çok fazla yapışıklık varsa veya etkilenen bağırsak bölümleri çok fazlaysa, doktorlar ameliyatı açık yöntemle gerçekleştirir. Bu durumda karın ortasına dikey bir kesi açarlar.

Kalın bağırsağın çıkarılmasından sonra dışkı geçişi yeniden oluşturulur. Bunun için cerrah ince bağırsağı gerer ve onu anüsün sfinkter kasının üst kısmına sabitler (ileoanal anastomoz).

Ardından ince bağırsak ilmeklerinden bir “J-Pouch” oluşturur. Pouch, rektumun işlevini, yani boşaltma öncesinde bağırsak içeriğini depolamayı üstlenecek bir haznedir. Bu işlem, restoratif proktokolektomi olarak adlandırılır.

Eskiden, kalın bağırsak ve sfinkter kası tamamen çıkarıldığı için yapay ince bağırsak çıkışı (ileostomi) gerekliydi. Pouch oluşturulmasıyla birlikte, kalıcı bir yapay bağırsak çıkışına artık mutlak bir ihtiyaç kalmamıştır.

Ancak, sfinkter korunamıyorsa, kalıcı bir ileostoma açılması gerekir.

Ülseratif kolit ameliyatı sonrası geçici yapay bağırsak çıkışı

Çoğu durumda cerrah, geçici bir yapay bağırsak çıkışı oluşturur. Bu, ameliyat sonrası yeni bağırsak dikişlerini (anastomoz) korur.

Geçici bir ileostoma ile hastalıklı bağırsak bölümlerinin de korunması ve böylece daha iyi iyileşebilmeleri amaçlanır.

Ülseratif kolit ameliyatı sonrası dışkılama

Ameliyat öncesinde, şiddetli ülseratif kolit hastası bir hasta günde 30 defaya kadar dışkılamaktadır. Ülseratif kolit ameliyatından sonra dışkılama sıklığı ideal olarak günde yaklaşık 5 ila 10 defaya düşer.

Ancak ameliyat sonrası dışkı her zaman biraz daha sıvı veya lapa kıvamında kalır.

Ülseratif kolit ameliyatından önce doktor, olası komplikasyonları hasta ile görüşür. Karın boşluğunda yapılan tüm ameliyatlarda olduğu gibi, burada da aşağıdaki gibi komplikasyonlar görülebilir:

• Ameliyat sonrası kanama,
• yara iyileşme bozuklukları,
• komşu organlarda hasar,
• bağırsak kıvrılmaları ve
• yapışıklıklar

görülebilir.

Nadir durumlarda, ülseratif kolit ameliyatı sonrasında, bazı durumlarda hayati tehlike arz eden peritonit de ortaya çıkabilir. Bu risk, kalan iki bağırsak ucunun dikişinin sorunsuz bir şekilde iyileşmemesi ve bakteri içeren bağırsak içeriğinin karın boşluğuna sızması durumunda önemli ölçüde artar. Bunu önlemek için bağırsak dikişi son derece hassas bir şekilde yapılır.

Bağırsak iyice temizlenmiş olsa bile, ülseratif kolit ameliyatı sırasında bakteriler karın boşluğuna girebilir. Bu nedenle, doktorlar ameliyat sonrasında yara enfeksiyonu belirtilerine özellikle dikkat ederler.

Ülseratif kolit ameliyatından sonra hastalar genellikle birkaç gün boyunca cerrahi yoğun bakım ünitesinde gözetim altında tutulur.

Ameliyat sırasında veya sonrasında doktorlar, mümkün olduğunca çabuk çıkarılacak birkaç tüp yerleştirir. Bunlar arasında şunlar bulunur:

• Yapay solunum için anestezi tüpü,
• Karın boşluğundaki yara sıvısını boşaltmak için drenaj tüpü,
• Ameliyat sonrası kusmayı önlemek için mide sondası,
• Mesaneden idrarı boşaltmak için idrar kateteri.

İdeal durumda, hasta ameliyattan sonraki gün normal servise nakledilir. Artık ilk sıvıları (örneğin çay ve gerekirse çorba) alabilir. Ancak sıvı dengesi hala infüzyonlarla sağlanmalıdır. Ağrıların giderilmesi için hastaya ağrı tedavisi uygulanır.

Bundan sonra hasta, mümkün olduğunca yataktan kalkıp dolaşmalıdır.

Her şey yolunda giderse, hasta ameliyattan altı ila yedi gün sonra taburcu edilebilir.

Yaklaşık üç ay sonra, röntgen çekimi ile bağırsak dikişinin kontrolü yapılır. Bulgularda herhangi bir sorun görülmezse, doktorlar yapay bağırsak çıkışını geri yerleştirebilir.

Ülseratif kolit ameliyatından sonra, deneyimli bir iç hastalıkları uzmanı tarafından ömür boyu takip edilmesi önerilir.