Οι αρθρώσεις περιβάλλονται από την αρθρική κάψουλα. Αυτή προσφέρει στην άρθρωση προστασία, αντοχή και σταθερότητα. Οι αρθρικές κάψουλες μπορούν να αποτελούνται τόσο από λεπτές όσο και από χοντρές ίνες. Εν μέρει ενισχύονται από συνδέσμους.
.jpg "Anatomie der vier Hauptgelenke_KI generiert")
Το εσωτερικό τοίχωμα της αρθρικής κάψουλας είναι επενδεδυμένο με το λεγόμενο αρθρικό υμένα. Αυτός εκκρίνει το αρθρικό υγρό (που στην ειδική ορολογία ονομάζεται «συνόβιο») στον αρθρικό χώρο. Το αρθρικό υγρό μοιάζει σε εμφάνιση και σύσταση με ωμό ασπράδι αυγού. Είναι παχύρρευστο όταν η άρθρωση βρίσκεται σε ηρεμία και γίνεται λεπτόρρευστο όταν η άρθρωση κινείται.
Σε μια υγιή άρθρωση υπάρχει συνήθως ακριβώς η απαραίτητη ποσότητα αρθρικού υγρού, ώστε να καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες στο εσωτερικό της αρθρικής κοιλότητας με ένα λεπτό φιλμ. Έτσι εξασφαλίζεται η κινητικότητα των οστών το ένα έναντι του άλλου και προστατεύεται η άρθρωση από υπερβολική τριβή. Σε μια παθολογική άρθρωση, αντίθετα, η ποσότητα του αρθρικού υγρού μπορεί να αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να προκληθεί ορατό οίδημα.
Οι αρθρικές επιφάνειες των οστών καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο. Ο αρθρικός χόνδρος είναι σημαντικός για τη μείωση της τριβής μεταξύ των οστών. Ο αρθρικός χόνδρος τροφοδοτείται από το αρθρικό υγρό, καθώς δεν συνδέεται με το κυκλοφορικό σύστημα.
Επιπλέον, σε ορισμένες αρθρώσεις υπάρχουν σάκοι γεμάτοι με υγρό, οι λεγόμενοι βουρσικοί σάκοι ή «Bursae», καθώς και δομές από χόνδρο που μοιάζουν με μαξιλάρια, οι οποίες ονομάζονται αρθρικοί μεσόδισκοι ή «Μηνίσκοι». Οι θύλακες λιπώδους χρησιμεύουν κυρίως ως μαξιλάρια για τη μείωση της τριβής μεταξύ των οστών και άλλων δομών, π.χ. τενόντων ή μυών. Στην άρθρωση του γόνατος και σε ορισμένες άλλες αρθρώσεις, οι «μηνίσκοι» χωρίζουν την αρθρική κοιλότητα σε ξεχωριστούς χώρους. Συμβάλλουν στη σταθερότητα της άρθρωσης και λειτουργούν ως αμορτισέρ μεταξύ των οστών.
Οι αρθρώσεις μπορούν να κινούνται σε διάφορες κατευθύνσεις. Ο τρόπος με τον οποίο κινούνται οι αρθρώσεις εξαρτάται από το σχήμα και τη δομή της κάθε άρθρωσης. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μονοαξονικές αρθρώσεις, οι οποίες μπορούν να κινηθούν μόνο προς μία κατεύθυνση, και πολυαξονικές αρθρώσεις, όπως η άρθρωση του ισχίου, οι οποίες μπορούν να κινηθούν προς πολλές κατευθύνσεις.
Οι αρθρώσεις κινούνται μέσω της σύσπασης ή της χαλάρωσης των μυών. Οι σκελετικοί μύες εκτείνονται από το ένα οστό στο άλλο και έτσι διασχίζουν τις αρθρώσεις. Κατά κανόνα, ένας μυς διασχίζει τουλάχιστον μία άρθρωση και συνδέεται με τα οστά που σχηματίζουν την άρθρωση. Όταν οι μύες συστέλλονται ή χαλαρώνουν, κινούν τα οστά το ένα προς το άλλο και μπορούν έτσι να κάμπτουν ή να τεντώνουν τις αρθρώσεις.
Οι μύες καταλήγουν σε δέσμες από σκληρό συνδετικό ιστό, τους τένοντες, με τους οποίους συνδέονται στα οστά. Μέσω των τενόντων μεταφέρεται η κίνηση από τον μυ στα οστά. Ορισμένοι τένοντες, ιδίως στις αρθρώσεις των χεριών και των αστραγάλων, περικλείονται σε λεγόμενες τενοντοθήκες, οι οποίες μοιάζουν δομικά με τους βλεννογόνους σάκους και η εσωτερική τους επιφάνεια είναι επικαλυμμένη με μια μεμβράνη αρθρικού υγρού. Οι τενοντοθήκες μειώνουν την τριβή κατά την κίνηση των τενόντων εμπρός-πίσω.
Περίπου 20 εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα μας υποφέρουν από πόνους στις αρθρώσεις. Ιδιαίτερα συχνά, οι πόνοι οφείλονται σε φθορές όπως η αρθρίτιδα, οι αρθρίτιδες και οι ρευματικές παθήσεις.
Εξετάσεις των αρθρώσεων και των αρθρώσεων - Πώς να διατηρήσετε την κινητικότητά σας για να προλάβετε τις ασθένειες
Η αρθροσκόπηση επιτρέπει την ενδοσκοπική οπτική διάγνωση, συμπεριλαμβανομένων των βιοψιών και των θεραπευτικών επεμβάσεων στις αρθρώσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αρθροσκόπηση δεν ενδείκνυται μόνο για διαγνωστικούς λόγους, αλλά κυρίως για θεραπευτικούς σκοπούς.
Κατ’ αρχήν, όλες οι αρθρώσεις των άκρων είναι προσβάσιμες με την αρθροσκοπική τεχνική, ωστόσο, για ανατομικούς λόγους, δεν είναι όλες εξίσου κατάλληλες για αυτή τη διαδικασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα παχύ στρώμα μαλακών ιστών δυσχεραίνει τον χειρισμό των εργαλείων (ισχιακή άρθρωση), ενώ σε άλλες η σφιχτή διάταξη των συνδέσμων ή η στενή διαμέριση των χώρων περιορίζει την ορατότητα (άνω κνημιαία άρθρωση, καρπική άρθρωση, αγκωνική άρθρωση). Ως κύριοι τομείς εφαρμογής της αρθροσκόπησης θεωρούνται επί του παρόντος οι αρθρώσεις του γόνατος και του ώμου.
Υπό γενική ή περιοχική αναισθησία, η εν λόγω άρθρωση διαστελείται με υγρό. Μέσω στοχευμένης τομής εισάγεται το αρθροσκόπιο, ενώ μέσω δεύτερης τομής εισάγονται τα εργαλεία για τη χειρουργική παρέμβαση και τη λήψη δειγμάτων. Η εικόνα που λαμβάνεται από μια βιντεοκάμερα μεταδίδεται σε μια οθόνη και μπορεί να τεκμηριωθεί αναλόγως.
Το υπερηχογράφημα αρθρώσεων έχει ιδιαίτερη σημασία στην έγκαιρη διάγνωση και την παρακολούθηση της εξέλιξης της συγγενούς δυσπλασίας του ισχίου κατά το πρώτο έτος της ζωής. Δεδομένου ότι είναι ακίνδυνο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς κίνδυνο και για προληπτικούς ελέγχους και μαζικές εξετάσεις.
Η υπερηχογραφική διάγνωση εφαρμόζεται επίσης σε άλλες αρθρώσεις, ιδίως στον ώμο, καθώς και για τη διαφορική διάγνωση διαφόρων αλλοιώσεων των μαλακών μορίων. Το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της έγκειται στο γεγονός ότι οι αρθρώσεις και οι μύες μπορούν να κινούνται κατά τη διάρκεια της εξέτασης, παρέχοντας έτσι πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργική κατάσταση.
Η μαγνητική τομογραφία αρθρώσεων, γνωστή και ως μαγνητική τομογραφία, είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για την απεικόνιση των μαλακών ιστών στις αρθρώσεις.
Η μαγνητική τομογραφία λειτουργεί με ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο, με το οποίο ενεργοποιούνται οι πυρήνες των ατόμων των σωματικών ιστών και τα ηλεκτρικά φαινόμενα που προκύπτουν από αυτό μετατρέπονται σε εικόνα (Magnetic Resonance Imaging, MRI). Σε αντίθεση με τη χρήση ακτίνων Χ, σύμφωνα με τις σημερινές γνώσεις, δεν αναμένεται βλάβη από το μαγνητικό πεδίο.
Η μέθοδος παρέχει ιδιαίτερα διαφωτιστικές πληροφορίες σχετικά με τις δομές των μαλακών ιστών (εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός, όγκοι των μαλακών ιστών, τραυματισμοί των μαλακών ιστών, συσσωρεύσεις υγρών στους ιστούς και στις κοιλότητες κ.λπ.). Σε αντίθεση με την αξονική τομογραφία, η οποία επιτρέπει την απεικόνιση του ιστού σε υψηλή ανάλυση μόνο σε ένα επίπεδο, η μαγνητική τομογραφία επιτρέπει την υπολογιστική ανακατασκευή και απεικόνιση του ιστού σε διαφορετικά επίπεδα.
Η οστική ουσία δεν μπορεί να απεικονιστεί άμεσα στην εικόνα της μαγνητικής τομογραφίας, αλλά μόνο οι μη οστικοί, υδατοπεριεχόμενοι ιστοί. Έτσι, το οστό είναι αναγνωρίσιμο έμμεσα στην εικόνα της μαγνητικής τομογραφίας μόνο ως κενό και, ως εκ τούτου, παραμένει στον τομέα των απεικονιστικών μεθόδων που χρησιμοποιούν ιονίζουσα ακτινοβολία.
Οι παρακεντήσεις αρθρώσεων, αρθρικών θυλάκων, θυλάκων τενόντων, αποστημάτων και του σπονδυλικού σωλήνα χρησιμεύουν για την αξιολόγηση του περιεχομένου των κοιλοτήτων και των οιδημάτων, καθώς και για τη συλλογή υλικού προς εξέταση.
Από τη φύση μιας συλλογής υγρού μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την αιτία της:
- η διαυγής οροειδής υδρωπικία εμφανίζεται σε ήπιες καταστάσεις ερεθισμού («ερεθιστική συλλογή») σε περιπτώσεις αρθρίτιδας, σε μηχανικό ερεθισμό, π.χ. λανθασμένη καταπόνηση, μετά από ελαφρά τραύματα
- Η παρουσία αίματος υποδηλώνει εσωτερική βλάβη
- Η παρουσία ινώδους υλικού υποδηλώνει φλεγμονώδη αιτία
- η ινώδης-πυώδης σύσταση υποδηλώνει λοίμωξη (εμπύη)
- Η παρουσία λίπους υποδηλώνει οστικές βλάβες ή κάταγμα
Επίσης, από την εξέταση του αρθρικού υγρού μπορούν να αντληθούν σημαντικές πληροφορίες, ιδίως σε ρευματικές παθήσεις. Όλες οι αρθροκεντήσεις απαιτούν αυστηρή τήρηση της ασηψίας!
Οι αρθρώσεις είναι κινητές συνδέσεις μεταξύ δύο ή περισσότερων οστών και επιτρέπουν την κινητικότητα του ανθρώπινου σώματος. Οι πραγματικές αρθρώσεις, που ονομάζονται επίσης διαρθρώσεις, διαθέτουν αρθρικό διάκενο, ενώ οι συναρθρώσεις είναι σχεδόν ακίνητες ή μπορούν ακόμη και να οστεοποιηθούν, όπως συμβαίνει με τα οστά του κρανίου. Δομές όπως η κεφαλή και η κοτύλη της άρθρωσης, καθώς και το σχήμα των αρθρικών επιφανειών των εμπλεκόμενων οστών, εξασφαλίζουν τη βέλτιστη λειτουργία των αρθρώσεων. Η αρθρική κάψουλα αποτελείται από ένα εσωτερικό στρώμα, το αρθρικό υμένα, και ένα εξωτερικό στρώμα, ενώ το αρθρικό υγρό τροφοδοτεί τον χόνδρο με θρεπτικά συστατικά και αποτρέπει την τριβή. Έτσι αποτρέπεται η τριβή των οστών μεταξύ τους, ενώ ταυτόχρονα η πίεση κατανέμεται ως αμορτισέρ.
Ωστόσο, με την πρόοδο της ηλικίας αυξάνεται ο κίνδυνος φθοράς, εξάντλησης και παθήσεων των αρθρώσεων, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή άλλες αρθριτικές παθήσεις. Παράγοντες όπως το υπερβολικό βάρος, η λανθασμένη κατανομή του βάρους ή η έλλειψη σωματικής άσκησης μπορούν να ευνοήσουν επιπλέον αυτές τις διαδικασίες και να οδηγήσουν σε πόνο και περιορισμό της κίνησης, ειδικά σε περιοχές που υφίστανται μεγάλη καταπόνηση, όπως το γόνατο και το ισχίο ή ακόμα και ο αγκώνας. Για την πρόληψη αυτών των προβλημάτων, η τακτική άσκηση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς ενισχύει τους μυς, συμβάλλει στη σταθεροποίηση των αρθρώσεων και μπορεί να βελτιώσει την κινητικότητα ορισμένων αρθρώσεων. Η άσκηση εξασφαλίζει επίσης ότι οι αρθρώσεις παραμένουν «λιπασμένες» και βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος μέσω των αιμοφόρων αγγείων.
Όποιος επιθυμεί να προστατεύσει τις αρθρώσεις του, θα πρέπει να διατηρεί ένα υγιές σωματικό βάρος, να αποφεύγει τις λανθασμένες καταπονήσεις και να ενισχύει στοχευμένα τους μυς. Οι υγιείς αρθρώσεις διατηρούνται κυρίως όταν τις χρησιμοποιούμε τακτικά, χωρίς όμως να τις υπερφορτώνουμε. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να προληφθούν οι εκφυλιστικές αρθρώσεις και να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα η λειτουργία των αρθρώσεων του ανθρώπινου σώματος.
Τι είναι η άρθρωση;
Η άρθρωση είναι μια κινητή σύνδεση μεταξύ δύο ή περισσότερων οστών. Επιτρέπει την κίνηση και εξασφαλίζει την ευελιξία του σώματος.
Πώς λειτουργούν οι αρθρώσεις;
Οι αρθρώσεις λειτουργούν χάρη στη συνεργασία του χόνδρου, των αρθρικών επιφανειών και του αρθρικού υγρού. Αυτές οι δομές εμποδίζουν την τριβή των οστών μεταξύ τους και επιτρέπουν την ομαλή κίνηση.
Ποιοι τύποι αρθρώσεων υπάρχουν;
Υπάρχουν πραγματικές αρθρώσεις (διαρθρώσεις) και ψευδείς αρθρώσεις (συναρθρώσεις). Οι πραγματικές αρθρώσεις είναι κινητές, ενώ οι ψευδείς αρθρώσεις είναι ελάχιστα ή καθόλου κινητές.
Ποιες είναι οι συχνές παθήσεις των αρθρώσεων;
Μεταξύ των συχνότερων παθήσεων συγκαταλέγονται η αρθρίτιδα, η αρθροπάθεια και οι αρθρικές φλεγμονές. Αυτές μπορούν να προκαλέσουν πόνο και περιορισμό της κίνησης.
Πώς διατηρούνται υγιείς οι αρθρώσεις;
Οι αρθρώσεις διατηρούνται υγιείς με τακτική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή και αποφυγή λανθασμένων καταπονήσεων.
