Η ναρκοληψία προσβάλλει κυρίως άτομα ηλικίας 15 έως 30 ετών. Ωστόσο, η νόσος μπορεί να εμφανιστεί για πρώτη φορά και σε οποιαδήποτε άλλη φάση της ζωής.
Κατά κανόνα, η ναρκοληψία δεν επηρεάζει το προσδόκιμο ζωής. Ωστόσο, συνδέεται με σημαντική μείωση της ποιότητας ζωής.
Η ναρκοληψία εκδηλώνεται με έντονη ημερήσια υπνηλία, η οποία στην ιατρική ορολογία ονομάζεται υπερυπνία. Οι πάσχοντες αισθάνονται σαν να μην έχουν κοιμηθεί αρκετά ή καλά. Συχνά νιώθουν εξαντλημένοι και κουρασμένοι.
Η υπνηλία δεν είναι συνεχώς παρούσα, αλλά εμφανίζεται κατά κύματα και είναι συντριπτική. Μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να προκαλέσει στους πάσχοντες μια ακατανίκητη ανάγκη για ύπνο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τους κάνει να αποκοιμηθούν.
Ο χρόνος ύπνου της προηγούμενης νύχτας δεν επηρεάζει την εμφάνιση αυτών των εξάρσεων.
Οι ασθενείς με ναρκοληψία βιώνουν έντονη ψυχική δυσφορία: αισθάνονται ότι δεν γίνονται κατανοητοί από το περιβάλλον τους και ζουν με τον διαρκή φόβο μιας κρίσης.
Οι ναρκοληπτικοί μπορούν να αποκοιμηθούν ξαφνικά. Γι’ αυτό η ασθένεια μπορεί να είναι επικίνδυνη © EdNurg | AdobeStock
Ένα άλλο γνωστό σύμπτωμα είναι η καταπληξία. Κατά τη διάρκεια της καταπληξίας, οι μύες που διατηρούν τη στάση του σώματος χαλαρώνουν, με αποτέλεσμα ο πάσχων να μην μπορεί πλέον να ελέγξει ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματός του, όπως το κεφάλι ή τα πόδια, και να καταρρέει. Το πού εμφανίζεται η καταπληξία εξαρτάται από την κάθε περίπτωση. Οι πάσχοντες παραμένουν συνειδητοί κατά τη διάρκεια μιας καταπληξίας.
Συχνά, οι πάσχοντες παραπονούνται επίσης ότι ο ρυθμός ύπνου τους διαταράσσεται τη νύχτα. Το επαναλαμβανόμενο ξύπνημα και οι μακρές περίοδοι εγρήγορσης κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι χαρακτηριστικά της ναρκοληψίας.
Άλλα συμπτώματα:
- Ψευδαισθήσεις σχετικές με τον ύπνο: Ψευδαισθήσεις κατά την κατάκλιση ή το ξύπνημα, για παράδειγμα ασαφείς μορφές στην άκρη του κρεβατιού ή στο δωμάτιο
- Αυτόματες κινήσεις: Οι πάσχοντες εκτελούν κινήσεις χωρίς να τις ελέγχουν συνειδητά ή να τις αντιλαμβάνονται· συνήθως σε συνδυασμό με έντονη υπνηλία
- Παράλυση πριν ή μετά τον ύπνο: τα άτομα που πάσχουν δεν είναι σε θέση να εκτελέσουν κινήσεις τις στιγμές πριν ή μετά τον ύπνο
Τα αναφερόμενα συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν τη ναρκοληψία. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές δεν εμφανίζονται όλα μαζί και στο σύνολό τους.
Δεδομένου ότι η ποιότητα ζωής επηρεάζεται αρνητικά από τη ναρκοληψία, πολλοί ασθενείς αναπτύσσουν ψυχικά προβλήματα. Οι γιατροί δεν πρέπει να τα συγχέουν με την υποκείμενη κλινική εικόνα. Κατά την εξέταση και την περιγραφή της κλινικής εικόνας, ο ασθενής και ο γιατρός πρέπει επομένως να επικοινωνούν με μεγάλη ακρίβεια.
Οι ασθενείς πρέπει αρχικά να ενημερώσουν τον γιατρό τους για το ιατρικό ιστορικό τους και να περιγράψουν με ακρίβεια τα συμπτώματά τους. Τα συχνότερα συμπτώματα της ναρκοληψίας είναι τόσο συγκεκριμένα, ώστε ακόμη και οι οικογενειακοί γιατροί θα πρέπει να είναι σε θέση να διατυπώσουν την υποθετική διάγνωση της ναρκοληψίας.
Για να επιβεβαιωθεί η υποψία, συνιστάται συνήθως η παραπομπή σε ειδικό. Ο σομνολόγος (ελεύθερη μετάφραση: γιατρός του ύπνου) διαθέτει μια σειρά εξετάσεων για τη διάγνωση της κλινικής εικόνας του ασθενούς.
Μια πρώτη εξέταση είναι η ESS (Epworth Sleepiness Scale), στην οποία οι ασθενείς αξιολογούν τον ατομικό τους βαθμό υπνηλίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Για να αποκλειστούν διαφορικές διαγνώσεις για τα συμπτώματα, οι γιατροί διεξάγουν συχνά
εξετάσεις ρουτίνας. Για μια αδιαμφισβήτητη διάγνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί παρακολούθηση σε εργαστήριο ύπνου. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις η κλινική εικόνα είναι ήδη σαφώς διαπιστώσιμη εκ των προτέρων.
Οι αιτίες της ναρκοληψίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς. Πιθανώς η νόσος οφείλεται σε φυσιολογικές ή γενετικές ιδιαιτερότητες σε συνδυασμό με εξωτερικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Ορισμένοι ειδικοί υποδεικνύουν ότι η ναρκοληψία αποτελεί αυτοάνοση νόσο. Έτσι, σε ασθενείς με ναρκοληψία διαπιστώνεται μειωμένη συγκέντρωση υποκρετίνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Ως «εγκεφαλονωτιαίο υγρό» ορίζεται το υγρό του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.
Η ναρκοληψία είναι μια διαταραχή των νευρολογικών λειτουργιών. Ο εγκέφαλος δεν είναι σε θέση να εκτελέσει λειτουργίες όπως
- ύπνο,
- την εγρήγορση ή
- τη συγκέντρωση
ομαλά και φυσιολογικά. Αυτή η θεμελιώδης διαταραχή οδηγεί στα χαρακτηριστικά συμπτώματα της ναρκοληψίας.
Η ναρκοληψία δεν θεραπεύεται. Ωστόσο, η θεραπεία βοηθά στον περιορισμό των συμπτωμάτων και στη σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Μέσω φαρμακευτικών θεραπειών μπορεί να ομαλοποιηθεί ο ρυθμός ύπνου. Έτσι, είναι δυνατό να ελαχιστοποιηθούν οι φάσεις εγρήγορσης, οι παραλύσεις ύπνου και οι παραισθήσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι ασθενείς μπορούν συχνά να κοιμούνται χωρίς διακοπές και με την πάροδο του χρόνου αισθάνονται πιο δυνατοί και ξεκούραστοι.
Η μη φαρμακευτική θεραπεία συνδέεται κυρίως με αλλαγή του τρόπου ζωής. Σε αυτό περιλαμβάνονται
- η άσκηση αθλημάτων για την καταπολέμηση του διαρκούς άγχους,
- την ανάπτυξη μιας εσωτερικής αντίληψης για τις επικείμενες περιόδους κρίσης και
- την προώθηση ενός υγιούς ύπνου (π.χ. με την πραγματοποίηση σύντομων υπνάκων κ.λπ.).
Οι ασθενείς που πάσχουν από ναρκοληψία αισθάνονται ότι ο τρόπος ζωής τους περιορίζεται σημαντικά. Η ασθένεια δεν έχει φυσιολογικές επιπτώσεις στο προσδόκιμο ζωής.
Με διάφορες θεραπευτικές τεχνικές είναι δυνατό να περιοριστούν σημαντικά τα συμπτώματα της νόσου. Οι ναρκοληπτικοί δεν είναι μόνοι. Με τη σωστή θεραπεία, οι γιατροί βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
