Pajączki: przyczyny, leczenie i profilaktyka drobnych zmian żylnych

Pajączki to drobne, niebieskawo-czerwonawe żyłki, które najczęściej pojawiają się na nogach i mogą wskazywać na niewielką niewydolność żylną. Chociaż zazwyczaj nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia, wiele osób dotkniętych tym problemem uważa je za nieestetyczne. Przyczyną jest często połączenie predyspozycji genetycznych, zmian hormonalnych oraz obciążenia układu żylnego spowodowanego długotrwałym siedzeniem lub staniem. Zmieniona elastyczność ścianek żył oraz niewystarczająca praca zastawek żylnych powodują zastój krwi w powierzchownych żyłach skórnych. Dzięki nowoczesnym metodom, takim jak terapia laserowa lub obliteracja, pajączki można dziś leczyć w sposób delikatny i skuteczny.

Czym są pajączki?

Pajączki, zwane również żylakami pajączkowymi, to drobne, widoczne żyłki na powierzchni nóg. Powstają one, gdy krew gromadzi się w żyłach, ponieważ zastawki żylne nie działają już prawidłowo lub są przeciążone. Prowadzi to do rozszerzenia się małych naczyń i ich uwidocznienia się pod skórą w postaci cienkich, niebiesko-czerwonych rozgałęzień.

Pajączki nie stanowią bezpośredniego zagrożenia. Nie mogą one prowadzić do zakrzepicy ani, w jej wyniku, do zatorowości płucnej. Pajączki mogą jednak wskazywać na inne schorzenia żylne.

Medycyna oferuje osobom dotkniętym tym problemem różne możliwości leczenia, aby usunąć tę wadę kosmetyczną. Ponadto istnieją metody profilaktyczne, dzięki którym pajączki w ogóle nie powstają. Pajączki występują znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Następujące czynniki ryzyka sprzyjają rozwojowi pajączków:

• obciążenie rodzinne (pajączki mogą być uwarunkowane genetycznie)
• wpływ żeńskich hormonów płciowych: estrogen powoduje wiotczenie ścianek naczyń krwionośnych. Również przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych, zwłaszcza przez kobiety powyżej 30. roku życia, stanowi czynnik ryzyka.
• ciąża
• nadwaga
• palenie
• częste noszenie butów na wysokich obcasach
• zbyt długie stanie lub siedzenie oraz brak ruchu

Zbyt długa praca w pozycji stojącej lub siedzącej zaburza współdziałanie pomp mięśniowych i zastawek żylnych. W ten sposób krew nie może być transportowana do serca przez żyły. Ponieważ w ten sposób ciągle wraca do żył, ścianki naczyń rozszerzają się i ulegają rozciągnięciu.

Pajączki powstają, podobnie jak żylaki, w wyniku cofania się krwi w żyłach nóg © Henrie | AdobeStock

Usuwanie pajączków – łatwo i szybko

Z medycznego punktu widzenia usuwanie pajączków nie jest konieczne, ponieważ początkowo uznaje się je za nieszkodliwe. Jednak mogą one ogólnie wskazywać na zaburzenia krążenia i dlatego powinny zostać zbadane przez lekarza.

W celu usunięcia pajączków ze względów estetycznych istnieją dwie sprawdzone metody:

• zabieg obliteracji dotkniętych żył
• zabieg laserowy.

Zwłaszcza większe pajączki składają się zarówno z dużych i średnich, jak i bardzo drobnych naczynek. W takich przypadkach stosuje się połączenie obu metod leczenia.

Usuwanie pajączków przeprowadzają doświadczeni specjaliści z zakresu flebologii, chirurgii naczyniowej lub angiologii.

Skleroterapia – usuwanie pajączków

Podczas obliteracji (skleroterapii) pajączków do żyły wstrzykuje się środek zawierający alkohol. Wywołuje on podrażnienie ścianki żyły, co prowadzi do jej zamknięcia. Ponieważ ścianki żył się teraz zlewają, organizm stopniowo je rozkłada.

Zasadniczo zabieg można wykonać ambulatoryjnie i powtarzać dowolną liczbę razy.

Aby osiągnąć pożądany efekt, konieczne jest wykonanie kilku zabiegów. Liczba zabiegów zależy od liczby pajączków i ich rozgałęzień. Zabieg jest mało bolesny. Poza lekkim ukłuciem igłą nic nie jest odczuwalne.

Po zabiegu mogą pojawić się niewielkie siniaki lub zapalenie żył, które jednak są nieszkodliwe i ustępują samoistnie. To samo dotyczy brązowawych przebarwień, które mogą pojawić się wokół miejsca wkłucia.

Bezpośrednio po zabiegu zaleca się noszenie pończoch uciskowych. Należy unikać długotrwałego stania lub siedzenia.

Ważny jest ruch, który pobudza przepływ krwi w pozostałych naczyniach.

Zabieg laserowy

Zabieg laserowy stosuje się zwłaszcza w przypadku bardzo cienkich naczyń, które są zbyt małe, aby można je było poddać zabiegowi obliteracji.

W ramach tej metody lekarz prowadzący przesuwa laser wzdłuż dotkniętych miejsc. W tych miejscach laser uwalnia określoną ilość energii. Czerwony barwnik krwi w naczyniu pochłania wyemitowaną energię, co powoduje uszkodzenie ścianek żył. Uszkodzenie to powoduje obumarcie żyły.

Ponieważ leczenie pajączków laserem jest łagodniejsze niż obliteracja, po zabiegu nie ma potrzeby noszenia pończoch uciskowych. Ponadto, w przeciwieństwie do obliteracji, skutki uboczne są mniejsze. Na skórze pojawiają się zazwyczaj jedynie zaczerwienienia, które po pewnym czasie ustępują.

Jedna sesja w ramach zabiegu laserowego trwa zazwyczaj od 10 do 20 minut. W zależności od głębokości pajączków konieczne jest wykonanie kilku sesji, aby osiągnąć pożądany efekt.

Odstęp między sesjami wynosi zazwyczaj cztery tygodnie.

Zabieg laserowy na pajączki © mkrberlin | AdobeStock

Domowe sposoby na pajączki

Oprócz metod medycyny konwencjonalnej i maści, za skuteczne w walce z pajączkami uważa się również niektóre domowe sposoby.

W większości przypadków środki te mogą jedynie pomóc w powstrzymaniu rozprzestrzeniania się pajączków. Najskuteczniejszym sposobem usunięcia pajączków jest zabieg obliteracji lub zabieg laserowy. W każdym przypadku należy skonsultować się z lekarzem.

Ocet jabłkowy

Ocet jabłkowy ma właściwości poprawiające krążenie krwi – dokładnie to, czego potrzeba, aby przeciwdziałać pajączkom.

Codziennie pocieraj dotknięte miejsca szmatką nasączoną octem jabłkowym. Ocet jabłkowy ma ponadto działanie regulujące pH skóry.

Kasztanowiec

Wyciąg z kasztanowca zawiera substancję czynną o nazwie escyna. Substancja ta poprawia krążenie krwi w żyłach.

Wiele badań potwierdza skuteczność wyciągu z nasion kasztanowca w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej.

Przechładzanie nóg

Prysznic z zimną wodą na nogi poprawia krążenie krwi i ma wiele innych pozytywnych skutków, takich jak aktywacja autonomicznego układu nerwowego.

Aby uzyskać te pozytywne efekty, należy codziennie spryskiwać nogi zimną wodą.

Spanie z uniesionymi nogami

Śpij z nogami uniesionymi, aby wspomóc przepływ krwi w żyłach. Do tego celu służą specjalne poduszki żylne. Zmniejsza to rozszerzenie lub zastój krwi w naczyniach. W ten sposób zapobiegasz powiększaniu się pajączków.

Ile kosztuje usunięcie pajączków?

Usunięcie pajączków jest zabiegiem kosmetycznym. Dlatego kasy chorych nie pokrywają kosztów tego zabiegu.

Koszt usunięcia pajączków zależy od różnych czynników, np.

• rodzaju zabiegu,
• honorarium lekarza oraz
• zakresu zabiegu na żyłach.

W przypadku leczenia pajączków można jednak z grubsza liczyć się z kosztami od 100 do 150 € za jedną sesję.

Liczba koniecznych zabiegów musi być ustalona przez lekarza prowadzącego indywidualnie dla każdego pacjenta.

Profilaktyka – sport to najlepszy sposób

Nie da się całkowicie uniknąć powstawania pajączków. Istnieją jednak sposoby, aby zadbać o zdrowie żył i przeciwdziałać powstawaniu tych nieestetycznych zmian.

Szczególnie skuteczne jest regularne uprawianie sportu. Napięcie mięśni wywiera nacisk na żyły, co sprzyja ich zdrowiu. Dlatego zalecane są sporty wytrzymałościowe, takie jak

• pływanie
• bieganie
• jazda na rowerze
• wędrówki

Ponadto istnieje możliwość przeciwdziałania powstawaniu żylaków poprzez gimnastykę odciążającą i żylną. Należy ogólnie unikać palenia tytoniu oraz przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych po 30. roku życia.

Różnica między żylakami a pajączkami

Jak powstają pajączki?
Pajączki powstają w wyniku rozszerzenia powierzchownych żył skórnych. Przyczyną jest zazwyczaj wrodzona słabość tkanki łącznej, która w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka obciąża układ żylny. Kiedy zastawki żylne tracą elastyczność, krew gromadzi się w rozszerzonych naczyniach. W ten sposób widoczne stają się drobne, niebieskawo lśniące żyłki. Pajączki często pojawiają się po wewnętrznej stronie podudzi i kostek lub na zewnętrznej stronie ud. Długotrwałe siedzenie lub stanie, zmiany hormonalne, nadwaga i predyspozycje genetyczne mogą sprzyjać powstawaniu pajączków.

Czy pajączki są niebezpieczne dla zdrowia?
Pajączki są zazwyczaj problemem kosmetycznym i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Mogą jednak wskazywać na niewydolność żylną lub inne choroby żył. W takim przypadku zaleca się zbadanie żył nóg przez flebologa. Pozwoli to na wczesne wykrycie rozszerzonych żył, stanów zapalnych lub objawów przewlekłej choroby żylnej.

Jak leczy się pajączki?
Leczenie pajączków, w zależności od wyników badań, polega na skleroterapii, terapii laserowej lub połączeniu obu tych metod. W przypadku skleroterapii środek do obliteracji wstrzykuje się cienką igłą bezpośrednio do dotkniętych naczyń, co powoduje zrost ścianek żył i ich rozpad w organizmie. Alternatywnie można zastosować leczenie światłem laserowym. Metoda ta jest szczególnie odpowiednia w przypadku bardzo drobnych naczynek i jest łagodna dla skóry. Obie metody są skuteczne pod względem kosmetycznym i pozwalają uzyskać widoczne rezultaty już po kilku sesjach.

Kiedy należy usunąć pajączki?
Pajączki można usunąć ze względów estetycznych, jeśli są one postrzegane jako uciążliwe. Usunięcie ma sens medyczny, jeśli jednocześnie występują dolegliwości, takie jak opuchnięte nogi, ucisk w żyłach nóg lub objawy niewydolności żylnej. Lekarz prowadzący indywidualnie decyduje, czy bardziej odpowiednia jest zabieg skleroterapii czy terapia laserowa. W każdym przypadku zabieg powinien być wykonywany przez doświadczonych specjalistów w dziedzinie żył, na przykład z zakresu flebologii lub chirurgii naczyniowej.

Jak można zapobiegać pajączkom?
Ukierunkowaną profilaktykę można prowadzić poprzez aktywność fizyczną, gimnastykę żylną oraz noszenie pończoch uciskowych. Regularna aktywność fizyczna poprawia przepływ krwi w żyłach nóg i zmniejsza ciśnienie w naczyniach. Również unikanie długotrwałego siedzenia lub stania oraz podnoszenie nóg odciążają układ żylny. Zrównoważona dieta, rezygnacja z nikotyny i unikanie ciasnej odzieży dodatkowo wspierają zdrowie naczyń krwionośnych. W przypadku obciążenia rodzinnego lub zmian hormonalnych – na przykład w czasie ciąży lub menopauzy – zaleca się szczególną ostrożność.