Makoplasty: specjaliści i informacje

Procedura Makoplasty to zabieg chirurgiczny wspomagany ramieniem robota. Stosuje się ją głównie podczas wszczepiania

• sztucznych stawów kolanowych (częściowa lub całkowita endoproteza) oraz
• sztucznych stawów biodrowych

. Nie przeprowadza ona operacji samodzielnie, jak można by przypuszczać na podstawie terminu „robot”.

Makoplasty zapewnia jedynie cenne wsparcie przed i podczas operacji. Technologia ramienia robota kontroluje i precyzuje ruchy chirurga w obszarze operacyjnym. Operację nadal przeprowadza doświadczony specjalista chirurgii ortopedycznej.

Technologia Makoplasty opiera się na

• wcześniej wykonanej tomografii komputerowej oraz
• system nawigacji chirurgicznej z kamerą 3D.

Makoplastyka umożliwia chirurgowi wykonywanie cięć kości z najwyższą precyzją. Ma to ogromne znaczenie podczas implantacji sztucznych stawów.

Przełomowe znaczenie ma tu przede wszystkim uwzględnienie i zachowanie indywidualnych stosunków napięcia w kolanie, wytwarzanych przez więzadła.

Często przyczyną wszczepienia sztucznego stawu biodrowego jest zaawansowana artroza stawu biodrowego. Dzięki Makoplastyce chirurg może bardzo precyzyjnie przygotować łożysko implantu dla endoprotezy biodra za pomocą specjalnych frezów. Przełomowe znaczenie ma tu uwzględnienie ruchów miednicy oraz indywidualnego kształtu kości.

Uwzględnienie tych indywidualnych parametrów sprzyja lepszemu funkcjonowaniu implantów i szybkiemu gojeniu. Jednocześnie występuje mniej dolegliwości w porównaniu z tradycyjnymi metodami operacyjnymi.

Elementy funkcjonalne systemu Makoplasty

System Makoplasty składa się z trzech jednostek funkcjonalnych

• stacji planowania,
• chirurgiczny system nawigacyjny z kamerą 3D oraz
• ramienia robota z instrumentami ortopedycznymi.

Trzy ramiona robota Mako firmy Stryker z różnymi rozszerzeniami. Po prawej: nasadka piły do sztucznych stawów kolanowych. Pośrodku: frez kulisty do przygotowania panewki protezy biodrowej. Po lewej: precyzyjna frezarka do wysoce precyzyjnego wszczepiania protez ślizgowych © Stryker

Technologia z USA i Niemiec

System Makoplasty został opracowany przez amerykańską firmę Stryker Corporation z siedzibą w Kalamazoo w stanie Michigan. Firma, notowana na nowojorskiej giełdzie od 1979 roku, odpowiada za całą procedurę, w tym niezbędne instrumenty i oprogramowanie komputerowe.

Również instruktaż techniczny i szkolenie ortopedów, którzy mogą oferować zabiegi Makoplasty w swoich klinikach, leży w gestii firmy Stryker. Ponadto każdy zabieg Makoplasty towarzyszy specjalista ds. produktów MAKO z tej firmy.

Po przejęciu niemieckiego producenta implantów Leibinger firma posiada siedzibę główną w Niemczech. Posiada tu kilka zakładów produkcyjnych.

Różne schorzenia mogą uszkodzić staw kolanowy lub biodrowy na tyle poważnie, że nie da się go już wyleczyć. Pacjenci cierpią wtedy z powodu silnego bólu i ograniczeń ruchowych.

W takich poważnych przypadkach sztuczny staw może przynieść poprawę. Dzięki endoprotezie stawu można ponownie poruszać się bez bólu. Pacjent może ponownie prowadzić normalne życie.

Decyzja o wszczepieniu sztucznego stawu jest niezależna od tego, czy pacjent chce skorzystać z zalet metody Makoplasty, czy też woli konwencjonalną operację.

W przypadku wymiany stawu kolanowego chirurg musi umieścić protezę w taki sposób, aby

• napięcia więzadeł w kolanie,
• osi nogi oraz
• ruchomość

zostały optymalnie przywrócone.

Precyzja, jaką osiąga się dzięki metodzie Makoplasty przy pomocy robota, jest już imponująca. Nie jest to jednak jedyna cecha wyróżniająca wymianę stawu kolanowego metodą Makoplasty w porównaniu z tradycyjną operacją. Najważniejszą zaletą jest uwzględnienie indywidualnych proporcji napięcia więzadeł w kolanie.

W chirurgii konwencjonalnej chirurg wszczepia endoprotezę kolana w oparciu o doświadczenie anatomiczne. Następnie dostosowuje więzadła tak dobrze, jak to możliwe, do nowych warunków panujących w kolanie.

W przypadku Makoplasty nie ma już potrzeby wszczepiania implantu na podstawie doświadczenia. Zamiast tego system oblicza optymalne położenie sztucznego stawu kolanowego. W tym celu mierzy indywidualną stabilność (rozciągliwość) więzadeł. Położenie endoprotezy planuje się tak, aby warunki napięcia po operacji odpowiadały naturalnym warunkom sprzed artrozy kolana.

W porównaniu z konwencjonalną operacją pacjenci mogą spodziewać się szybszego procesu gojenia i lepszego funkcjonowania stawu kolanowego. 

W przypadku wymiany stawu biodrowego optymalne umiejscowienie endoprotezy ma również ogromne znaczenie. Pod uwagę brane są

• zakres ruchu,
• stabilność oraz
• długość nogi.

W metodzie konwencjonalnej chirurg opiera się również na dwuwymiarowych zdjęciach rentgenowskich i umieszcza endoprotezę w oparciu o indywidualne doświadczenie.

Podobnie jak w przypadku endoprotezy kolana, Makoplasty oblicza optymalne umiejscowienie również podczas implantacji sztucznego stawu biodrowego. Komputer uwzględnia w obliczeniach

• indywidualną ruchomość miednicy (przechylenie miednicy w pozycji siedzącej i stojącej) oraz
• kształty kości miednicy i uda

. Podstawą obliczeń jest również trójwymiarowy obraz uzyskany za pomocą tomografii komputerowej.

Po operacji pacjent odczuwa korzyści w postaci szybszego gojenia i lepszego funkcjonowania stawu.

Dzięki Makoplastyce można jeszcze bardziej zmniejszyć i tak już niewielkie ryzyko powikłań związanych z wymianą stawu biodrowego, takie jak ryzyko zwichnięcia.

Cała procedura makoplastyki składa się z trzech etapów, z których dwa są wykonywane bezpośrednio przed operacją. Dopiero trzeci etap obejmuje samą operację.

Krok 1: Precyzyjna rejestracja struktur kostnych stawu kolanowego lub biodrowego

W pierwszym etapie wykonuje się tomografię komputerową (CT) stawu kolanowego lub biodrowego. Za pomocą komputera poszczególne przekroje są łączone w trójwymiarowy obraz struktur kostnych kolana / biodra.

Obraz ten jest niezbędny do optymalnego dopasowania sztucznego stawu na ekranie komputera. Dane te stanowią podstawę do prowadzenia narzędzi chirurgicznych i są ważne dla określenia indywidualnych dostosowań.

Krok 2: Określenie indywidualnych dostosowań

Po wykonaniu tomografii komputerowej pacjent poddawany jest znieczuleniu w przypadku wymiany stawu kolanowego. Następnie specjaliści mierzą indywidualne napięcia więzadeł podczas zginania i prostowania kolana. W przypadku wymiany stawu biodrowego pomiar nachylenia miednicy w pozycji stojącej i siedzącej odbywa się jeszcze bez znieczulenia. Pomiar ten jest ważny dla precyzyjnego dostosowania ustawienia endoprotezy.

Samo precyzyjne dopasowanie odbywa się na monitorze. Nawet niewielkie przesunięcia i obroty sztucznego stawu mają wpływ na

• zakres ruchu i stosunek napięć w kolanie lub
• stabilność stawu biodrowego.

W ten sposób specjalista wirtualnie określa optymalną trójwymiarową pozycję elementu stawowego. 

Krok 3: Przeprowadzenie operacji

Podczas zabiegu Makoplasty chirurg, po przyłożeniu instrumentów, otrzymuje informację zwrotną o prawidłowym ustawieniu instrumentu. Ramię robota umożliwia pozycjonowanie instrumentów z dokładnością poniżej ±0,5 milimetra i ±1 stopnia. Jednocześnie obszar operacyjny jest widoczny w powiększeniu na ekranach komputerowych.

Dzięki tym rozwiązaniom chirurg może wykonywać cięcia lub frezowanie kości bez uszkadzania wrażliwych struktur, takich jak

• naczynia,
• nerwy,
• mięśnie czy
• więzadeł

.

System Makoplasty oferuje zatem również duże korzyści w zakresie bezpieczeństwa operacyjnego.

Opieka pooperacyjna po wymianie stawu metodą Makoplasty przebiega tak samo jak w przypadku konwencjonalnej wymiany stawu. 

Ruch bez dużego obciążenia jest bardzo ważny dla szybkiego procesu gojenia. Również zdrowa dieta oparta na naturalnych i urozmaiconych produktach wspomaga proces gojenia.

Ryzyko operacyjne związane z makoplastyką jest bardzo małe. Zasadniczo odpowiada ono ryzyku związanemu z konwencjonalną wymianą stawu.

Ponadto podczas operacji należy zaznaczyć położenie kości tworzących staw. W tym celu w kości umieszcza się specjalne szpilki markerowe. Wymaga to zazwyczaj wykonania dwóch dodatkowych niewielkich nacięć (małych nacięć skóry w kształcie szpilki). Ponadto należy wspomnieć o promieniowaniu związanym z tomografią komputerową (CT).

Jak w przypadku każdej operacji, istnieje ryzyko infekcji: teoretycznie podczas operacji do rany mogą dostać się zarazki wywołujące stan zapalny. Ryzyko to jest minimalizowane dzięki odpowiednim środkom higienicznym stosowanym w klinikach.