Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü bağımsız bir hastalık değil, bir semptomdur. Sonbaharın sonlarında ve kışın başlarında, burun akıntısı, öksürük, ses kısıklığı, ateş ve halsizlik gibi soğuk algınlığı belirtileriyle birlikte ortaya çıkarlar. Çoğu durumda boğaz ağrısı ve yutma güçlüğünden virüsler ve bakteriler sorumludur. Ancak başka nedenler de söz konusu olabilir.
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğünün olası nedenleri
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü çoğunlukla boğaz iltihabı (faringit) nedeniyle ortaya çıkar.
Birbirinden kesin olarak ayırt edilmesi zor olan farenjit türleri arasında şunlar sayılabilir:
- dar anlamıyla farenjit (boğaz mukozası iltihabı),
- rinofaringit (burun-boğaz iltihabı),
- akut tonsillit (akut bademcik iltihabı) ve
- faringolaringit (boğazdan trakeanın başlangıcına kadar uzanan iltihaplanma)
Faringit çoğunlukla virüsler (özellikle rinovirüsler ve koronavirüsler) tarafından ortaya çıkar. Bakterilerin neden olması ise çok daha nadirdir.
Boğaz ağrısı, grip belirtilerinden biri olabilir.
Ancak grip için daha tipik belirtiler şunlardır:
- hastalığın ani başlangıcı
- Ateş veya titreme
- Öksürük
- Kas, eklem ve baş ağrıları ile
- şiddetli halsizlik
Boğaz ağrısı veya farenjit vakalarının arkasında nadiren mononükleoz (Pfeiffer hastalığı) yatar.
Bu durumda boğaz ağrısı genellikle ateş ve lenf düğümlerinde şiddetli şişlik ile birlikte görülür. Ancak bazı hastalarda neredeyse hiç şikayet görülmez.
Ancak boğaz ağrısına sadece virüsler ve bakteriler neden olmaz. Yüksek sesle bağırma veya çağırma gibi ses tellerinin aşırı zorlanması ve çok fazla konuşma da buna neden olabilir.
Ayrıca, (pasif) sigara içme, kimyasalların veya tozun solunması ve kuru hava da boğaz mukozasında tahrişe yol açarak ağrıya neden olabilir.
Gastroözofageal reflü (mide asidinin yemek borusundan gırtlağa geri akması) de tahrişe neden olabilir.
Akut tiroidit (tiroid bezi iltihabı) veya tümörlerin boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüne neden olması da mümkündür, ancak nadirdir. Tiroid bezinin iltihaplanması, boynun ön bölgesinde ağrıya yol açar.
HIV enfeksiyonu, gonore veya difteri nedeniyle ortaya çıkan boğaz ağrıları da nadirdir.
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü kendiliğinden geçer mi? Boğaz ağrısında komplikasyonlar ortaya çıkabilir mi?
Boğaz iltihapları (faringitler) çoğu zaman herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan iyileşir. Komplikasyonlar (örn. peritonsiller apse ve akut romatizmal ateş) çok nadiren görülür.
Peritonsiller apse, bademcik kapsülünden dışarı sızan, damak bademcikleri bölgesindeki dokuda oluşan iltihaplı bir enflamasyondur. Genellikle tek taraflı boğaz ağrısı ve/veya yutma güçlüğü, ağzı açmada zorluk, kulak ağrısı ve ateş ile kendini gösterir.
Boğaz ağrısının yanı sıra nefes darlığı ve/veya solunum güçlüğü ya da şiddetli yutma güçlüğü de ortaya çıkarsa, derhal bir doktora başvurmalısınız.
Aynı şekilde, ağrılar düzelmezse veya yedi günden uzun sürerse de bir doktora başvurulmalıdır. Zayıflamış ve ağır hasta olan kişilerde her zaman dikkatli olunmalıdır.
Boğaz ağrısının nedeni farenjit (boğaz iltihabı) değilse, doktor elbette altta yatan hastalığı tedavi etmelidir. Örneğin, reflü hastalığında midenin tedavisi gibi. Farenjit durumunda neler yapabileceğinizi aşağıdaki bölümde okuyabilirsiniz.
Boğaz ağrısında genellikle sıcak uygulama ve ballı çay gibi kanıtlanmış ev ilaçları yardımcı olur.
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüne karşı ev ilaçları ve ilaçlar – viral ve bakteriyel rahatsızlıklarda, soğuk algınlığının tipik belirtilerinde ve şiddetli boğaz kaşıntısında gerçekten işe yarayanlar
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüne karşı ev ilaçları var mı?
Geleneksel ev ilaçlarının etkinliğini kanıtlayan bilimsel araştırmalar bulunmamaktadır. Yine de bu yöntemlerle şikayetlerin hafifletilmesi sıklıkla mümkündür.
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüne karşı en sık önerilen ev ilaçları arasında şunlar yer alır:
- Bol sıvı tüketmek, örneğin “sıcak limon suyu”
- Tuzlu suyla (bir bardak suya 1/4 çay kaşığı tuz eritilerek) veya papatya/adaçayı çayıyla gargara yapmak
- Nemli ve ılık boğaz kompresi
- Boğazı nemlendirmek için şeker emmek. Bu amaçla özellikle adaçayı şekerleri tavsiye edilir.
- Ortam havasını nemlendirmek
Elbette şunlar da tavsiye edilir:
- Dinlenmek, ağır fiziksel eforlardan kaçınmak
- (Pasif) sigara içmemek
- Özellikle ses kısıklığı durumunda sesi zorlamamak – ancak fısıldamamak
Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğünde hangi ilaçlar yardımcı olur?
Reçetesiz satılan ilaçlar
Piyasada boğaz ağrısına karşı bir dizi reçetesiz satılan ilaç bulunmaktadır. Bu ilaçlar boğaz ağrısının süresini kısaltmaz. Ancak şikayetleri çoğu zaman hafifletebilirler.
Semptomları hafifletmek için parasetamol veya ibuprofen kullanılabilir. Şikayetlerin en şiddetli olduğu günlerde düzenli olarak kullanılması en etkili yöntemdir. Ancak yaşa uygun dozajlara dikkat edilmelidir.
Lokal antiseptikler ve/veya lokal anestezikler ya da antibiyotikler içeren emme pastilleri, gargara solüsyonları ve boğaz spreyleri genellikle tavsiye edilmez.
Lokal antiseptikler sadece yüzeyde etki gösterirken, enfeksiyon esas olarak daha derin katmanlarda ilerler. Bazı reçetesiz satılan ilaçların bakterisidal/bakteriyostatik etkisi, çoğunlukla virüslerin neden olduğu boğaz ağrılarında fayda sağlamaz.
Reçeteyle satılan ilaçlar
Çoğu durumda boğaz ağrısı virüslerden kaynaklanır. Antibiyotikler bu durumda işe yaramaz, çünkü sadece bakterileri yok ederler. Antibiyotiklerin amaçsız kullanımı tavsiye edilmez.
Ayrıca boğaz iltihapları çoğu zaman herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden geçer. Bununla birlikte, reçetesiz satılan ağrı kesiciler semptomları hafifletmek amacıyla kullanılabilir.
Daha ağır hastalıklar ve belirli risk faktörlerinin varlığında ise antibiyotik tedavisi mantıklı, hatta gerekli olabilir. Bu durum, özellikle sürüntü testinde streptokok enfeksiyonu saptandığında geçerlidir.
SSS
Boğaz ağrısının en sık görülen nedenleri nelerdir?
Boğaz ağrısı genellikle virüs veya bakterilerin neden olduğu soğuk algınlığı kapsamında, tipik olarak boğaz iltihabı şeklinde ortaya çıkar. Kuru hava, tahriş edici maddeler veya mide ekşimesi de boğazdaki mukoza zarını iltihaplandırabilir. Çocuklarda boğaz ağrısı özellikle enfeksiyonlar sırasında sık görülür. Boğaz ağrısı uzun süre devam ederse veya şiddetini artırırsa bir doktora başvurmak akıllıca olacaktır.
Boğaz ağrısı durumunda ne zaman doktora gitmelidir?
Şiddetli boğaz ağrısı varsa, buna yüksek ateş eşlik ediyorsa veya yutkunurken ağrı hissediliyorsa doktora gitmek tavsiye edilir. Boğaz ağrısı bir haftadan uzun sürerse veya kötüleşirse de bir doktora başvurulmalıdır. Nefes darlığı, şiddetli yutma güçlüğü veya olağandışı şişlikler gibi uyarı işaretleri derhal değerlendirilmelidir. Özellikle çocuklarda veya bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, erken teşhis daha iyidir.
Boğaz ağrısına karşı hangi ev ilaçları yardımcı olur?
Birçok kişi, tuzlu suyla gargara yapmak, sıcak içecekler içmek, nemli hava solumak ve boğaz kompresi uygulamak suretiyle şikayetlerini hafifletebilir. Şeker emmek mukoza zarlarını nemlendirir ve boğazdaki kaşıntıyı azaltır. Ayrıca dinlenmek ve kuru öksürüğü önlemek de soğuk algınlığı semptomlarını önemli ölçüde hafifletebilir. Ev ilaçlarının etkisi bilimsel olarak kanıtlanmamış olsa da, genellikle yararlı bulunur.
Boğaz ağrısında antibiyotik kullanımı uygun mudur?
Antibiyotikler, streptokok bademcik iltihabı gibi bakteriyel enfeksiyonlarda etkilidir. Boğaz ağrısı genellikle virüslerden kaynaklandığından, bu durumda antibiyotikler uygun değildir. Alman Genel Tıp Derneği, antibiyotiklerin sadece gerekli durumlarda kullanılmasını önermektedir. Ancak yüksek ateş, iltihaplı kaplamalar veya pozitif sürüntü sonucu durumunda tedavi gerekli olabilir.
Yutkunurken boğaz ağrısı özellikle şiddetliyse ne yapılmalı?
Yutma zorluğunun belirgin olduğu durumlarda yumuşak yiyecekler, sıcak içecekler ve ibuprofen gibi ağrı kesici ilaçlar yardımcı olur. Yutma sırasında ağrı, ses kısıklığı, öksürük veya mukoza tahrişiyle birlikte görülüyorsa, dinlenmek önemlidir. Ateşsiz boğaz ağrıları genellikle viral kökenlidir ve semptomatik tedavi ile iyi bir şekilde giderilebilir. Boğaz ağrısı aniden ve çok şiddetli bir şekilde ortaya çıkarsa, bir doktor muayenesi yapılmalıdır.
Yazıyı paylaş