Vasa praevia, hamilelik sırasında görülen nadir ancak potansiyel olarak ciddi bir komplikasyondur. Bu durumda, fetal kan damarları amniyotik zarların içinde korumasız bir şekilde ve iç serviksin hemen yakınında uzanır. Göbek kordonundaki damarlardan farklı olarak, bu fetal damarlar koruyucu doku ile yeterince çevrili değildir.
Bu nedenle, özellikle su kesesinin yırtılması veya doğum sancılarının başlaması durumunda kanama riski ortaya çıkar. Kaybedilen kan fetüse ait olduğundan, nispeten az miktarda kan kaybı bile ciddi sonuçlara yol açabilir. Ultrason muayenesi ve özellikle renkli Doppler yardımıyla vasa praevia sıklıkla doğumdan önce tespit edilebilir. Vasa praevia tanısı erken konulursa, doğum buna göre planlanabilir ve doğmamış çocuk için risk önemli ölçüde azaltılabilir.
Vasa praevia nedir?
Göbek kordonu bir ila iki santimetre kalınlığında ve 50 ila 60 santimetre uzunluğundadır. Göbek kordonu, anne karnındaki bebeği plasenta aracılığıyla annenin vücuduna bağlar ve böylece bebeğe kan ve besin sağlar. Fetüsün göbek kordonu damarları normalde amniyotik zarların içinden geçmez, doğrudan plasentadan fetüse uzanır.
Ancak fetal kordon damarları amniyotik zarların içindeyse, buna “insertio velamentosa” denir. Ayrıca bu damarlar iç serviksin önündeki amniyotik zarların içinde de yer alıyorsa, bu durum “vasa praevia” olarak adlandırılır.
Membranlar yırtılırsa, bu kan damarları patlayabilir. Bu durum, fetüsün bazı durumlarda kritik miktarda kan kaybetmesine neden olabilir. Şiddetli kanamalar meydana gelirse, bu durum fetüsün ölümüyle sonuçlanabilir.
Vasa praevia durumunda hangi belirtiler görülür?
Birincisi, vasa praevia durumunda bebeğin kalp atış hızında yavaşlama gözlenir. İkincisi, membranlar yırtıldığında etkilenen kadınlarda vajinal kanamalar başlar. Bu kanamalar genellikle ağrısızdır ve genellikle doğum sancıları başladıktan kısa bir süre sonra başlar.
Vasa praevia konusunda hangi doktorlar uzmandır?
Vasa praevia konusunda uzmanlar ve başvurulacak kişiler jinekologlar, yani kadın hastalıkları uzmanları ve özellikle de doğum uzmanlarıdır.
Hamileliğin durumuna bağlı olarak, kadın doğum uzmanınıza başvurmalı veya doğrudan hastaneye sevk edilmelisiniz.
Vasa praevia teşhisi nasıl konur?
Düzenli ultrason muayeneleri, tıbbi gebelik takibinin bir parçasıdır. Bu muayeneler, gebeliğin erken dönemlerinde de yapılmalıdır. Ultrason yardımıyla plasentadaki çeşitli anomaliler tespit edilebilir.
Vasa praevia tanısını kesinleştirmek için transvajinal ultrason yapılır. Bu işlemde doktor, ultrason cihazını kadının vajinasına sokar. Böylece rahim ağzının yakınında veya üzerinde kan damarları olup olmadığını kontrol eder.
Renkli Doppler ultrason ile özellikle güvenilir bir tanı konulabilir. Bu sayede damarların içindeki kan akışı ile amniyon zarlarına veya plasentaya bağlanma noktaları tespit edilebilir.
Vasa praevia tedavisi nasıl yapılır?
Vasa praevia, doğum sancıları başlamadan önce tespit edilirse, çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur. Tedavi, diğer faktörlerin yanı sıra gebeliğin ne kadar ilerlemiş olduğuna bağlıdır.
Her durumda, anne adayı jinekoloğu tarafından yakından takip edilmelidir. 30. ile 32. gebelik haftaları arasında hastaneye yatış da uygun olabilir. Bu sayede doğmamış çocuğun sürekli izlenmesi mümkün olur.
Ayrıca doktor, doğmamış çocuğun akciğerlerinin gelişimini teşvik eden belirli ilaçlar verebilir. Bu ilaçlara kortikosteroidler denir.
Genellikle vasa praevia tanısı konulan hastalar, 34 ile 37. gebelik haftaları arasında sezaryen ile doğurtulur. Böyle bir sezaryen, bazı durumlarda acil olarak gerçekleştirilmelidir. Örneğin aşağıdaki durumlarda acil bir durum söz konusudur:
- kadında şiddetli vajinal kanama olması,
- amniyotik kesesi yırtılmışsa,
- kadın veya doğmamış bebek için tehlike varsa veya
- Vasa praevia, doğum sancıları başladıktan sonra tespit edildiğinde.
Göbek kordonu komplikasyonları her zaman sezaryene yol açmak zorunda mıdır?
Bazı durumlarda vajinal doğum da mümkündür. Bunun için, fetüsün kan damarlarının iç servikaldan 2 cm'den daha uzakta olması gerekir (Insertio velamentosa).
Erken teşhis, mümkün olduğunca güvenli bir doğum planlamak için önemli bir ön koşuldur. Deneyimli doktorlar, ultrason yardımıyla hamileliğin erken dönemlerinde bile göbek kordonuyla ilgili anormallikleri tespit edebilir.
Özet
Vasa praevia, doğmamış bebekte çok şiddetli kanamalara yol açabilir. Bu durum genellikle doğum sancıları başlamadan kısa bir süre önce ortaya çıkar.
Bu tür bir komplikasyon genellikle hamileliğin erken dönemlerinde öngörülebilir. Vasa praevia şüphesi varsa, doktor vajinal yolla ultrason muayenesi yapar.
Vasa praevia tanısı konulduktan sonra, kadın doğum uzmanı tarafından sıkı bir takip gereklidir. Herhangi bir sorun ortaya çıkarsa, sezaryen gereklidir. Belirtisi olmayan hastalar genellikle 34. ile 37. gebelik haftaları arasında sezaryenle doğurtulur.
Sık Sorulan Sorular
Vasa praevia nedir?
Vasa praevia durumunda, fetal kan damarları korumasız bir şekilde amniyon zarlarının içinde ve rahim ağzının yakınında veya üzerinde ilerler. Bu damarlar ne plasenta dokusu ne de göbek kordonunun koruyucu kısmı tarafından yeterince korunmaz. Vasa praevia nadir görülür, ancak damarların yaralanması fetüsün hızlı kan kaybına yol açabileceğinden, obstetrikte ciddi bir gebelik komplikasyonu oluşturur.
Vasa praevia hangi semptomlara neden olur?
Doğum öncesi vasa praevia genellikle belirgin semptomlara yol açmaz. Spontan veya yapay su kesesi yırtılmasının ardından vajinal, çoğunlukla ağrısız bir kanama meydana geldiğinde ve aynı zamanda fetüsün kalp atış hızında belirgin bir değişiklik gözlendiğinde durum özellikle tehlikeli hale gelir. Örneğin, bradikardi akut bir tehlikeye işaret edebilir. Bu tür bir kanama, derhal tıbbi müdahale gerektiren bir obstetrik acil durumdur.
Vasa praevia için hangi risk faktörleri vardır?
Bilinen risk faktörleri arasında özellikle insertio velamentosa, çok loblu plasenta veya küçük bir ek plasenta lobu sayılabilir. Derin plasenta veya belirli plasenta anomalileri de risk artışına neden olabilir. Bu nedenle, risk faktörleri bulunan hamile kadınlarda hedefli ultrason tanısı yararlı olabilir.
Vasa praevia tanısı nasıl konur?
Vasa praevia tanısı öncelikle ultrason ve Doppler sonografi ile konur. Bu sayede fetüsün kan damarları ve serviks ya da iç rahim ağzı yakınındaki seyri görüntülenebilir. Vasa praevia'nın varlığı hamilelik sırasında tespit edilirse, sonraki takip süreci titizlikle planlanabilir. Doğum öncesi tanı, çocuğun hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırdığı için hayati öneme sahiptir.
Vasa praevia nasıl tedavi edilir ve prognozu nasıldır?
Vasa praevia tedavisinin temel amacı, planlanan doğumdan önce spontan amniyotik kesenin yırtılmasını veya doğumun başlamasını önlemektir. Teşhis doğrulandığında, doğum genellikle kasılmaların başlamasından önce planlı bir sezaryen ile gerçekleştirilir; kesin zamanlama her hasta için ayrı ayrı belirlenir. Fetal kan damarlarında yırtılma meydana gelirse ve bu durum şiddetli kanamaya veya çocuğun sağlığının tehlikeye girmesine yol açarsa, acil sezaryen gereklidir. Doğumdan önce teşhis edilen vasa praevia durumunda, prognoz, doğum sırasında fark edilen damar yırtılmasına kıyasla çok daha iyidir.
Yazıyı paylaş