Yeni bir spor dalını denediniz ya da el işleriyle uğraştınız – ve birdenbire bir ekleminizde ağrı hissettiniz. Bunun arkasında genellikle ağrılı, ancak çoğunlukla zararsız bir bursit yatmaktadır.
Bu durum, etkilenen bölgede şişlik, ağrı, kızarıklık ve ısı artışı ile kendini gösterir. Bursitler genellikle yaralanmalar veya aşırı yükleme sonucu ortaya çıkar; ayrıca gut, artroz veya romatizma gibi hastalıkların bir sonucu olarak da gelişebilir. Doğru teşhis edilip tedavi edildiğinde, şikayetler hızla giderilebilir.
Burada, bursiti hangi doktorun tedavi ettiğini, hangi belirtilerin ve tedavilerin önemli olduğunu ve bursitin tedavisi ve önlenmesi hakkında bilmeniz gerekenleri öğrenebilirsiniz.
Burslar nedir ve neden iltihaplanırlar?
Burslar (Bursa synovialis), sıvı ile dolu bağ dokusundan oluşan küçük keseciklerdir. Vücutta mekanik yükün fazla olduğu her yerde bulunurlar. Basıncı emmek, sürtünmeyi azaltmak ve böylece tendonları, kasları, kemikleri ve cildi korumakla görevlidirler. Bu mekanik yükler aşırıya kaçarsa iltihaplanma meydana gelir.
Sinoviyal keseler, vücudun tüm eklemlerinde iltihaplanabilir.
Vücutta ağrısız hareketlerin sağlanmasından yaklaşık 160 sinovyal kesesi sorumludur. Örneğin, sinovyal keseler omuz ekleminde, kalçada veya ayağın ayak bileği ekleminde bulunur. Teorik olarak tüm sinir keseleri iltihaplanabilir. Ancak sinir kesesi iltihaplanmaları özellikle yük altındaki bölgelerde veya eklemlerde, örneğin omuzda, kalçada, dirsekte, ayak ve topukta veya dizde sıkça görülür. Bursit (ICD kodu: 71.9), çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Konumuna bağlı olarak doktorlar, örneğin dirsekte “Bursitis Olecrani”, omuzda “Bursitis Subacromialis” veya dizde “Bursitis” gibi isimler kullanır.
Burslar, kalça dokusunu korur. © bilderzwerg / Fotolia
Bursitin nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?
Çoğu durumda, aşırı basınç yükü bursitin nedenidir. Özellikle bursite basınç uygulayan tekrarlayan ve/veya uzun süreli faaliyetler iltihaplanmaya yol açabilir. Bu faaliyetler arasında örneğin fayans döşeme veya halı serme, sert sandalyelerde uzun süre oturma ya da uzun mesafe koşusu gibi dayanıklılık sporları ve ayrıca dirseğe sık sık dayanma sayılabilir. Bu nedenle fayans ustaları ve dizleri veya dirsekleri üzerinde destek alarak çalışan diğer meslek grupları daha sık etkilenir.
Basınç uyarısı sonucu, sözde mikro travmalar oluşur. Bu mikro yaralanmalar, etkilenen dokuda bir iltihaplanma reaksiyonuna yol açar.
Aynı şekilde, örneğin kazalar sonucu meydana gelen daha büyük yaralanmalar ve travmalar da bursitin gelişmesine zemin hazırlayabilir. Açık bir yaralanma durumunda bakteriler ve diğer patojenler yaraya girerek bursiti enfekte edebilir. Ancak bu tür bakteriyel bursitler oldukça nadir görülür. Bursit, daha sıklıkla bir darbe veya çarpışmanın sonucudur. Kaza sonucunda burs kanla dolar ve ardından iltihaplanır.
Sık görülen bir neden ise sürekli mekanik tahriştir. Akut bursit yeterli şekilde tedavi edilmezse veya yük devam ederse, kronik bursit gelişebilir.
Diz ekleminde sinüs iltihabı: şişlik ağrıya neden olur. © Henrie / Fotolia
Bursitte hangi belirtiler görülür?
Tipik belirtiler arasında, bursun çevresindeki bölgede kızarıklık, şişlik ve sıcaklık artışı bulunur; bunlar tipik iltihap belirtileri ve bursitin başlıca semptomlarıdır. Özellikle ekleme yakınındaki burslar iltihaplandığından, hastalar eklemde ağrı hissederler. Eklemler basınca karşı hassastır ve hareket edildiğinde ağrılar şiddetlenir.
İltihap bursun ötesine yayılırsa, çevredeki doku yapıları ve bölgesel lenf düğümleri de şişebilir. Belirgin ve/veya bakteriyel kaynaklı bursitin diğer belirtileri şunlardır:
- ateş,
- Yorgunluk,
- halsizlik ve
- genel halsizlik.
Konumuna bağlı olarak, sinüs iltihabının belirtileri farklılık gösterir. Dirsekte görülen bursit, genellikle belirgin ve gözle kolayca fark edilebilen bir şişlik ile kendini gösterir. Dizde veya diz kapağında görülen bursit ise diz çökme, yürüme veya merdiven çıkma sırasında ağrıya neden olur. Aşil tendonundaki bursit, topukta rahatsızlığa neden olabilir; omuzda ise kolu kaldırırken şiddetli ağrı hissedilebilir.
Burs iltihabı nasıl teşhis edilir?
Doktor, ayrıntılı bir öykü görüşmesi sırasında somut şikayetleri sorgular. Bu süreçte hem ağrının niteliği hem de fiziksel aktiviteler, mesleki faaliyetler, önceki hastalıklar veya kazalar, iltihabın olası tetikleyicileri olarak değerlendirilir.
Semptomların ve tıbbi geçmişin değerlendirilmesinin ardından doktor fizik muayene yapar. Bu sırada
- ağrıya duyarlı bölgelere,
- bölgenin şişip şişmediğine,
- kızarıklıklar ve
- aşırı ısınma durumlarına dikkat eder.
İltihabın nedenleri belirsiz kalırsa veya belirgin bir neden olmaksızın bursit tekrarlıyorsa, ileri tetkikler yapılabilir. Eklem ve kemik yapılarındaki değişiklikler röntgen muayenesinde görülür. Kan tahlili ayrıca gut, romatizma veya enfeksiyon gibi genel hastalıkların teşhis edilmesine yardımcı olur.
Ultrason, burs içinde sıvı birikimi olup olmadığını gösterebilir. Diğer görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Bakteriyel bir iltihap şüphesi varsa, doktor burs içinden sıvı örneği alıp inceletebilir.
Sinüs iltihabının tedavisi ve terapisi
Tedavi şekli, hastalığın nedenine, şiddetine ve seyrine göre belirlenir.
İlk müdahale: Dinlenme ve soğuk uygulama
İltihaplı sinüs kesesini daha fazla tahriş etmemek için, etkilenen vücut bölgesi geçici olarak hareketsiz hale getirilir. Ancak, işlev veya hareket kısıtlılıklarının ortaya çıkmaması için eklemler çok uzun süre dinlendirilmemelidir.Soğutucu merhemler, buz torbaları veya soğuk kompresler iltihabı hafifletebilir ve şişliğin azalmasını sağlayabilir. İbuprofen veya diklofenak gibi iltihap önleyici ve ağrı kesici ilaçlar da şikayetleri hafifletebilir. Ağrı kesiciler, doktor tavsiyesi doğrultusunda kullanılmalıdır.
Sıvı birikimine karşı ponksiyon
Basit bir burs iltihabı genellikle iyi bir şekilde tedavi edilebilir, ancak sıvı birikimleri kalabilir. Bunlar ağrısız bir şişlik şeklinde kendini gösterir. Doktor, ponksiyon sırasında bir kanül yardımıyla sıvıyı emer ve ardından sinüs kesesine iltihap önleyici kortizon enjekte eder. Geçici bir basınçlı bandaj, yeni sıvı birikimlerini önlemeye yardımcı olur.Bakteriyel bursit: Ameliyat ve antibiyotik
Bakteriyel bursit özel bir tedavi gerektirir. Doktor, kesecik içindeki pürülan sıvıyı boşaltmak için kesecik üzerinde cerrahi bir açma işlemi yapmalıdır. Ayrıca, bakteriyel enfeksiyonu olan hastalar genellikle antibiyotik almalıdır. Nadir durumlarda, keseciklerin tamamen cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.Bursitin altında örneğin artroz veya gut gibi başka bir hastalık yatıyorsa, tedavi bu altta yatan hastalığa göre belirlenir. Ancak altta yatan hastalık nedenine yönelik olarak tedavi edildiğinde, bursitin tekrarlama riski de azalır.
Bursitin iyileşmesi ne kadar sürer?
Bursitin seyri ve süresi, hastalığın nedenine, şiddetine ve tedavisine bağlıdır. Komplikasyonsuz bir bursit, uygun tedavi ile dört ila altı hafta içinde iz bırakmadan iyileşir.
Hastalığı hafif tutmak, iltihap önleyici ilaçlar almak, düzenli olarak soğuk kompres uygulamak ve masaj yapmak, iyileşme sürecini olumlu yönde etkileyebilir ve hastalığın süresini kısaltabilir.
Uzmanlar
Genellikle ilk başvurulacak kişi aile hekimidir. Şikayetlerin şiddetli olması, tanının belirsiz olması, enfeksiyon şüphesi, tekrarlayan seyrin görülmesi veya hareket kısıtlılığı durumlarında aile hekimi genellikle hastayı bir ortopedi uzmanına veya romatoloğa sevk eder.
Burs iltihabını önlemek
Günlük yaşamda da eklemlerinize ve sinüslerinize fayda sağlayabilirsiniz. Sağlık durumunuza uygun, sizi zorlamayan düzenli egzersizlere özen gösterin; yeni spor türlerine başlarken veya fitness antrenmanı yaparken, yanlış yüklemeleri önlemek için bir uzman rehberliğinde hareket edin.
Diz çökerek yapılan işlerde yastıklar, masa başında çalışırken uygun bir destek kullanın ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçının.
Sağlıklı bir vücut ağırlığı da eklemlerin yükünü azaltır. Zencefil ve zerdeçal gibi besinler iltihap önleyici olarak kabul edilir. Bunlar tıbbi tedavinin yerini almaz, ancak dengeli bir beslenme programının parçası olabilir. Tekrarlayan şikayetler fark eden kişiler, bursit gelişip gelişmediğini veya başka nedenlerin olup olmadığını belirlemek için erken bir aşamada bir doktora başvurmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Burs iltihabı nedir?
Sinüs iltihabı, sinüsün ağrılı bir şekilde iltihaplanmasıdır. Sinüs, sıvı birikimi nedeniyle şişer. Bu durum ağrı, basıya duyarlılık, kızarıklık ve hareket kısıtlılığına neden olur.
Burs iltihabı ne kadar sürer?
Komplikasyonsuz bir burs iltihabı, dinlenme ve uygun tedavi ile genellikle 4-6 hafta içinde iyileşir. Sürekli yük, altta yatan hastalıklar veya enfeksiyon olması durumunda iyileşme süresi uzayabilir.
Burs iltihabında neyin hızlı bir şekilde yardımcı olduğu?
Genellikle dinlenme, soğuk uygulama, yükün azaltılması ve iltihap önleyici ilaçlar yardımcı olur. Önemli olan, etkilenen eklemi daha fazla tahriş etmemektir. Şiddetli ağrı, ateş veya artan kızarıklık durumunda, bakteriyel kaynaklı bir iltihap olup olmadığına dair bir doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Burs iltihabında sıcak mı soğuk mu daha iyidir?
Yüzeysel, akut ve ağrılı bir bursit durumunda soğuk uygulama genellikle faydalıdır. Ağrıyı ve şişliği azaltabilir. Bazı derinlemesine rahatsızlıklarda sıcak uygulama daha rahatlatıcı olabilir, ancak bakteriyel iltihap şüphesi varsa doktorla görüşmeden uygulanmamalıdır.
Burs iltihabı ne zaman ameliyat gerektirir?
Ameliyat nadiren gereklidir; ancak belirgin pürülan iltihaplanma varsa, tedaviye rağmen şikayetler tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa veya bursda kronik bir değişiklik varsa ameliyat düşünülebilir.
Burs iltihabı kendiliğinden iyileşebilir mi?
Evet, hafif vakalar, tutarlı bir şekilde dinlenme, soğutma ve yükün azaltılmasıyla iyileşebilir. Şikayetler şiddetlenirse veya uzun süre devam ederse, tıbbi muayene yaptırılmalıdır.
Yazıyı paylaş