Sıkışan parmak (Tendovaginitis stenosans): Parmak sıkışıyor ve ağrıyor – Tendovaginitiste görülen belirtiler ve ameliyat

Sıçrayan parmak, genellikle elin iç tarafında, metakarpofalangeal eklemin üzerinde bulunan fleksör tendonlarında görülen ve ağrılı bir kayma bozukluğudur. Burada, yüzeysel ve derin fleksör tendonları, gerildiğinde tendonları kemiğe yakın tutan ve "halka bağ" olarak adlandırılan yapının altında kayar. Tendonların ve tendon kayma dokusunun kalınlaşması nedeniyle halka bandının altında daralma meydana gelir.

Genellikle dinlenme sırasında, çoğunlukla geceleri gevşemiş bir fleksiyon pozisyonunda, halka bandın altındaki tendonda kum saati şeklinde bir oluk oluşur. Bu durum, tendonun o noktada tıkanmasına ve ilgili parmağın ancak tüm güçle ani bir hareketle tekrar gerilebilmesine neden olur (tipik “sıçrama” fenomeni). Bir tendon, aynı anda birden fazla tendon veya zaman aralıklarıyla birden fazla tendon etkilenebilir.

Semptomlar en sık orta yaşlı kadınlarda görülür. Çocuklar ve küçük çocuklar da bu durumdan etkilenebilir; bu durumda genellikle başparmağın uç eklemi bükülmüş pozisyonda sabitlenir.

Nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Birkaç olasılık göz önünde bulundurulmaktadır:

• Aşırı mekanik yükleme, örneğin tekrarlanan kuvvetli kavrama hareketleri
• Yaşla birlikte el hatlarının doğuştan gelen kalınlaşması ve buna bağlı olarak halka bağa oranla tendon kesitinin daha hızlı artması
• Romatizmal hastalıklar veya metabolik hastalıklar (örn. diabetes mellitus) nedeniyle tendonlarda kalınlaşma

Tanı, tipik semptomlara dayanarak konur.

Çoğu durumda, ilgili halka bağın üzerinde, parmak taban eklemi hizasında, parmağın bükülme tarafında bir ağrı hissedilir. Ağrı, baskı uygulandığında tetiklenebilir. Sıklıkla bu bölgede bir sertleşme de hissedilir.

İleri evrede, “sıçrayan parmak” olarak adlandırılan bir durum ortaya çıkabilir. Bu durumda parmak, ancak diğer elin yardımıyla düzleştirilebilir.

Röntgen çekimi gibi özel görüntüleme yöntemlerine genellikle gerek yoktur.

Amaç, tendonun ağrısız bir şekilde kaymasını sağlamak ve "sıçrama fenomeni"ni ortadan kaldırmaktır. Konservatif (ameliyatsız) ve cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur.

Konservatif önlemler arasında şunlar yer alır

• geçici olarak parmağı dinlendirmek (gerekirse alçı ile sabitlemek),
• iltihap önleyici ilaçlar (diklofenak, indometasin gibi antienflamatuar ilaçlar),
• lokal kortizon enjeksiyonu ve
• lokal soğutma

göz önünde bulundurulabilir. Ancak bu önlemler, özellikle de "snap" fenomeni belirginse, genellikle kalıcı bir başarı sağlamaz.

Ameliyat gerekliyse, genellikle lokal anestezi altında ayakta tedavi olarak gerçekleştirilir. Bunun için cerrah, anestezi uyguladıktan sonra avuç içi enine kıvrımı boyunca yaklaşık 1 ila 1,5 cm uzunluğunda bir kesi açar. Bu sırada, ilgili tendonun paralelinde bulunan damar ve sinir yapılarına zarar vermemeye özen gösterir. Ardından, tendonun üzerindeki daraltıcı halka şeklindeki bağın ortasından keser ve bir kısmını çıkarır.

Ardından cerrah, yüzeysel ve derin fleksör tendonunu ameliyat yarasından dışarı çeker. Böylece, tendonun kayma kabiliyetinin yeniden kazanılıp kazanılmadığını kontrol edebilir. Bu işlem, tendonda olabilecek diğer olası değişiklikleri de ek olarak dışlar.

Son olarak, cilt genellikle bir dikişle kapatılır ve bir kompresyon bandajı uygulanır.

Anestezinin etkisi geçtikten sonra genellikle ciddi bir ağrı hissedilmez. Gerekirse hafif bir ağrı kesici (örn. ibuprofen) verilebilir.

Aşağıdaki gibi komplikasyonlar görülebilir:

• yara enfeksiyonu,
• damar veya sinir yapılarının yaralanması ve
• ağrılı yara izlerinin oluşması

çok nadir görülür.

Ameliyattan bir gün sonra kompresyon bandajı çıkarılır ve yerine basit bir yara bandı uygulanır.

Hasta, ameliyattan sonra erken bir aşamada parmaklarını aktif olarak hareket ettirmeye başlamalıdır. Böylece tendonların birbirine yapışması önlenir. Bu egzersizler, talimatlara uygun olarak hasta tarafından kendi başına yapılabilir.

Arada 1 ila 2 kez yara kontrolü yapıldıktan sonra, 12 ila 14 gün sonra derideki dikişler alınabilir. Bu aşamadan sonra bandaj veya yara bandı artık gerekli değildir. El, kademeli olarak tekrar tam yük altında kullanılabilir.

Yalnızca tırmanma ve maksimum güçle kavrama gibi aşırı yüklemelerden yaklaşık iki hafta daha kaçınılmalıdır.

Çoğu durumda konservatif tedavi kalıcı bir başarı sağlamaz. Ancak cerrahi halka bağ kesimi sonrasında prognoz çok iyidir.

Avuç içi kıvrımındaki yara izi, birkaç hafta ila birkaç ay sonra neredeyse hiç görünmez hale gelir ve elin işlevi tamamen geri kazanılır.

Sıçrayan parmağın ilk belirtileri nelerdir?

Başlangıçta, genellikle elin iç kısmında, parmağın ele bağlandığı noktada baskıya bağlı ağrı hissedilir. Bazen tendonda küçük, yumru benzeri bir kalınlaşma elle hissedilebilir. Hastalar, özellikle sabahları parmağını hareket ettirirken rahatsız edici bir sürtünme veya takılma hissi bildirmektedir. Daha sonra tipik “sıçrama” belirtisi ortaya çıkar: Parmak bükülebilir, ancak bükülmüş pozisyonda takılır ve ardından ani ve ağrılı bir şekilde düz pozisyona geri döner.

Sıçrayan parmak nasıl oluşur?

Çatırdayan parmak, fleksör tendonun çapı ile tendon kılıfının veya halka bağların genişliği arasındaki oransızlık nedeniyle oluşur. Aşırı yükleme, kronik iltihaplı süreçler veya diabetes mellitus gibi metabolik hastalıklar nedeniyle tendon kılıfı şişer veya tendon düğüm şeklinde kalınlaşır. Tendin kalınlaşmış kısmı dar olan birinci halka bağdan geçmek zorunda kaldığında, iğne deliğindeki iplik gibi takılır ve bu da parmağın aniden açılmasını neden olur.

Sıçrayan parmak nasıl tedavi edilir?

Sıçrayan parmak teşhisi konulduğunda, genellikle konservatif bir tedavi ile başlanır. Buna, etkilenen parmağın bir atel ile sabitlenmesi ve antienflamatuar ilaçların verilmesi dahildir. Şişliği azaltmak için iltihaplı halka bağa doğrudan kortizon enjeksiyonu yapmak genellikle çok etkilidir. Bu yöntem kalıcı bir çözüm sağlamazsa veya parmak zaten kalıcı olarak kilitlenmişse, tercih edilen tedavi yöntemi ameliyattır.

Tetik parmak ameliyatı nasıl yapılır?

"Halka bağ kesilmesi" olarak adlandırılan bu işlem, genellikle ayakta ve lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Cerrah, avuç içindeki küçük bir kesikten daralmış halka bağı bulur ve onu uzunlamasına keser. Böylece daralma ortadan kaldırılır ve tendon tekrar serbestçe kayabilir. Ameliyattan hemen sonra doktor, parmağın takılma sorununun ortadan kalkıp kalkmadığını kontrol eder. Yara dikilir ve parmağın hemen hareket ettirilmesine izin verilir ve bu yapılmalıdır.

En sık hangi parmaklar etkilenir?

En sık başparmak (çocuklarda Pollex flexus congenitus), orta parmak ve yüzük parmağı etkilenir. Ancak prensip olarak tüm parmaklar bu durumdan etkilenebilir ve bazen bu fenomen birden fazla parmakta aynı anda ortaya çıkabilir. İstatistiksel olarak kadınlar erkeklere göre daha sık etkilenir.

Sıçrayan parmak ameliyatında riskler var mıdır?

Her ameliyatta olduğu gibi, enfeksiyon veya yara iyileşme bozuklukları gibi genel riskler vardır. Özellikle el bölgesinde sinirler zarar görebilir ve bu da parmakta uyuşukluğa yol açabilir; ancak deneyimli el cerrahlarında bu durum nadirdir. Nadir görülen bir komplikasyon ise, ameliyat sonrası parmağın sertleşmesi veya yeterince kesilmediği takdirde parmağın tekrar çıtlamasıdır.

Sıçrayan parmağı önlemek mümkün mü?

Sıçrayan parmağın kesin nedeni bilinmemekte veya çok faktörlü olduğundan (genetik yatkınlık, diyabet, romatizma), hedefli bir önleme zordur. Tek taraflı, tekrarlayan kavrama hareketlerinden kaçınmalı veya ara vermelisiniz. El için germe egzersizleri ve parmakları hareket ettirmeye yönelik özel egzersizler, tendonları esnek tutmaya yardımcı olabilir. Sabahları parmakta sertlik gibi ilk belirtiler ortaya çıktığında, parmağı dinlendirmeli ve soğutmalısınız.

Ne zaman doktora gitmek gerekir?

Avuç içi bölgesinde ağrı ortaya çıkarsa, parmaklar bükülürken veya gerilirken takılırsa ya da sabahları elinizi yumruk yapamıyorsanız, bir doktora başvurmanız tavsiye edilir. Sıçrayan parmak ne kadar erken tedavi edilirse, kortizon enjeksiyonu gibi konservatif tedavilerin yeterli olması ve ameliyattan kaçınılabilmesi ihtimali o kadar artar.