Apandisit – Belirtiler, apandisit, karın ağrısı ve apandis iltihabını tanımak

Apandis, ince bağırsağın kalın bağırsağa birleştiği noktada, kalın bağırsağın yükselen kısmının başlangıcında yer alır. Ucu "kör" bir şekilde sonlanır ve kese şeklinde karın boşluğuna doğru uzanır. Apandisin alt ucunda, yaklaşık 10 santimetre uzunluğunda, solucan benzeri bir uzantı bulunur; buna solucan uzantısı (Appendix vermiformis) denir.

Halk arasında apandisit, bu apendiksin iltihaplanması olarak adlandırılır.

Bu nedenle "kör bağırsak iltihabı" terimi yanlıştır; zira bu hastalık kör bağırsağın kendisini değil, onun apendiksini etkiler. Bu nedenle tıp uzmanları genellikle "apandisit" terimini kullanır, "kör bağırsak iltihabı" terimini kullanmaz. Apendisitin nasıl ortaya çıktığını gösteren video:

Apandisit Türleri

Apandisitte, bir yandan

• akut ve
• kronik veya tekrarlayan apandisit

ve diğer yandan

• basit apandisit (apendisit simpleks)
• ile yıkıcı apandisit (Appendizitis destructiva) arasında ayrım yapılır.

Basit apandisitte doku tahribatı görülmez. Yıkıcı apandisitte ise doku yavaş yavaş tahrip olur.

Bu nedenle yıkıcı apandisit, apandisin yırtılması riskini beraberinde getirir. Bu durumda iltihaplı apandis patlar ve bakteriler ile bağırsak içeriği karın boşluğuna sızabilir. Apandis yırtılması durumunda acil ameliyat gereklidir!

Apandisit çok sık görülen bir hastalıktır. Karın bölgesindeki en sık görülen hastalıktır. Batı ülkelerinde her yıl yaklaşık 100.000 kişiden 100'ü apandisit hastalığına yakalanmaktadır.

Genel olarak, yaşam boyu apandisite yakalanma riski yaklaşık yüzde 7'dir. Bu hastalıktan en çok etkilenenler

• 10 ile 30 yaş arasındaki gençler, özellikle de bu yaş grubundaki büyük çocuklar ve gençler
• hamile kadınlar.

Buna karşılık, küçük çocuklar ve yaşlılar apandisite nadiren yakalanır. Ancak temel olarak apandisit her yaşta ortaya çıkabilir.

Apandisitin çeşitli nedenleri olabilir. Çoğu durumda, apandisin tıkanması, aşağıdakiler tarafından neden olur:

• dışkı taşları,
• apandisteki bir kıvrım veya
• yutulan meyve çekirdekleri veya tümörler gibi yabancı cisimler

apandisitin sorumlusudur. Tıkanma nedeniyle apandiste bakteriler içeren salgılar birikir; bu salgılar mukoza zarını tahriş eder ve böylece apandisite yol açar.

Apandisitin diğer olası nedenleri arasında Crohn hastalığı gibi iltihaplı bağırsak hastalıkları veya bakteriyel enfeksiyonlar sayılabilir.

Apandisitin belirtileri genellikle 12 ila 24 saatlik bir süre içinde hızla ortaya çıkar. Ancak belirtilerin daha yavaş gelişmesi de mümkündür.

İlk olarak tipik olarak göbek ve mide bölgesinde ağrılar ortaya çıkar. Bu ağrılar, hastalığın ilerlemesiyle birlikte sağ alt karın bölgesine kayar. Bu bölgede karın duvarı genellikle o kadar hassas hale gelir ki, her türlü baskı ve hatta normal yürüyüş bile karın ağrısını şiddetlendirir.

Apandisitin diğer tipik belirtileri şunlardır:

• iştahsızlık,
• mide bulantısı ve kusma,
• ishal,
• kabızlık,
• ateş ve hatta yüksek ateş,
• hızlı nabız ve
• gece terlemesi.

Ancak bu klasik belirtiler her zaman görülmez. Özellikle

• küçük çocuklar,
• hamile kadınlar ve
• yaşlılarda

sıklıkla, farklı veya daha hafif belirtilerle karakterize, tipik olmayan bir klinik tablo sergilerler.

Örneğin hamile kadınlar genellikle sağ üst veya orta karın bölgesinde ağrıdan şikayet ederler, çünkü hamilelik nedeniyle apandisleri yer değiştirmiştir.

Apandisit geçiren yaşlı kişilerde genellikle ağrı daha hafif seyreder ve ateş yükselmesi çok azdır.

Apandisitli küçük çocuklar genellikle karın bölgesinin tamamında ağrı çekerler.

Apandisit tanısı için öncelikle bir anamnez görüşmesi yapılır. Bu görüşmede doktor, hastaya şikayetlerinin türü ve süresi hakkında sorular sorar.

Ardından doktor fizik muayene yapar. Bu sırada hastanın karnını veya karın duvarını elle muayene eder. Bu sırada doktor özellikle sağ alt karın bölgesinde baskıya bağlı ağrıya dikkat eder.

Apandisit belirtisi olan karakteristik basınç ve ağrı noktaları şunlardır:

• göbek ile sağ leğen kemiği sırtı arasındaki ortada bulunan McBurney noktası,
• iki ilik kemiği çıkıntısı arasındaki sağ ve orta üçte birde bulunan Lanz noktası,
• bırakma ağrısı
• ve çocuklarda psoas ağrısı (bu testte çocukların direnç uygulayarak bacağını kalçadan bükmesi istenir).

Buna ek olarak, vücut ısısındaki artış ve enfeksiyon nedeniyle beyaz kan hücre sayısında artış gösteren bir kan tahlili, apandezit şüphesini destekleyebilir.

Ultrason muayenesi, iltihaplı apandisi ortaya çıkarabilir.

Kadınlarda ayrıca, iç üreme organlarındaki hastalıkları, örneğin

• yumurtalık iltihabı veya
• dış gebelik gibi

dışlamak amacıyla jinekolojik muayene yapılmalıdır.

Apandisit mümkün olduğunca çabuk tedavi edilmelidir. Aksi takdirde apandis yırtılması veya karın zarı iltihabı gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Apandisitin tedavisi genellikle iltihaplı apandisin cerrahi olarak çıkarılmasıyla (apendektomi) gerçekleştirilir. İdeal durumda bu işlem, hastalığın başlangıcından hemen sonra yapılmalıdır.

Ameliyat, laparoskopik (minimal invaziv) olarak veya daha uzun bir deri kesiği yoluyla açık cerrahi ile gerçekleştirilebilir. Standart yöntem, minimal invaziv cerrahidir (MIC).

Açık ameliyat

Açık ameliyatta, sağ alt karın bölgesinde yaklaşık beş santimetre uzunluğunda bir kesi yoluyla erişim sağlanır; buna laparotomi (yumuşak doku kesiği) denir.

Cerrah, iltihaplı apandisi kesip çıkarır ve ardından bu bölgede oluşan bağırsak açıklığını tekrar diker. Bu tür bir müdahale genel anestezi gerektirir ve yaklaşık 20 dakika sürer.

Günümüzde bu açık ameliyat, çoğunlukla laparoskop kullanılarak yapılan minimal invaziv ameliyatla yerini almıştır. Ancak laparoskopik ameliyat yöntemi sadece apandisitinin erken evrelerinde uygun olduğundan, enfeksiyon riskinin çok yüksek olduğu ileri evre apandisit vakalarında hâlâ doğrudan açık ameliyat uygulanmaktadır. Bunun avantajı, tüm karın boşluğunun incelenebilmesidir.

Laparoskopik ameliyat

Minimal invaziv laparoskopik apandisit ameliyatı, karın aynası (laparoskopi) veya anahtar deliği cerrahisi ya da anahtar deliği tekniği olarak da adlandırılır.

Bu ameliyatta karın duvarında üç küçük kesi açılır. Cerrah, bu kesilerden gerekli ameliyat aletlerini ve bir ışık kaynağına sahip özel bir mini kamerayı karın boşluğuna sokar. Kameradan gelen görüntü bir monitöre canlı olarak yansıtılır, böylece cerrah ameliyat bölgesini doğrudan görebilir (3D).

Böylelikle cerrah, karın boşluğuna sokulan özel aletlerle iltihaplı apandisi kesip ayırabilir ve ardından karın duvarından dışarı çıkarabilir. Son olarak, oluşan bağırsak açıklığı dikilir.

İltihaplı apandis erken bir aşamada ameliyatla çıkarılırsa, prognoz iyidir. Hastalar genellikle ameliyattan sonra apandisitten tamamen iyileşir.

Tedavinin gecikmesi durumunda apandisit ciddi komplikasyonlara yol açabilir ve potansiyel olarak ölümcül sonuçlanabilir. Ancak bu durum çok nadiren görülür.