Böbrek çukuru iltihabı - Akut piyelonefrit hakkında bilgiler, belirtiler ve tedavi

Böbrek çukuru iltihabının çok nadir görülen özel türleri şunlardır:

• emfizematoz böbrek çukuru iltihabı ve
• ksantogranülomatöz böbrek çukuru iltihabı

Emfizematöz böbrek çanağı iltihabı, böbrekte veya böbreği çevreleyen dokuda gaz oluşumu ile karakterizedir.

Bunu tetikleyen faktörler şunlardır:

• Diyabet
• İdrar akış bozukluğu veya
• Bağışıklık sistemini zayıflatan diğer hastalıklar

Semptomlar, sıradan piyelonefritinkine benzerdir. Ancak hastalık hızlı ve dramatik bir seyir izler. Hasta, başlanan antibiyotik tedavisiyle sıklıkla herhangi bir iyileşme göstermez.

Ksantogranülomatöz böbrek çukur iltihabında böbrekte doku tahribatına yol açan değişiklikler görülür. Ayrıca böbrekte sıklıkla taş bulunur (böbrek taşları).

Böbrekteki kötü huylu bir tümörle karıştırılması mümkündür. Bu durum, görüntüleme yöntemleriyle (bilgisayarlı tomografi) sıklıkla ayırt edilemez. Doktorlar, ancak böbrek ameliyatı sırasında kesin tanıya ulaşabilirler.

Hastalığın adı, böbreğin ince doku incelemesinde göze çarpan, yağ içeren hücrelere (ksantom hücreleri) dayanmaktadır.

Böbrek anatomisi @ bilderzwerg /AdobeStock

Tekrarlayan böbrek çukur iltihapları, uzun vadede böbrek içinde skar oluşumuna ve nihayetinde işlev kaybına yol açabilir. Böbrekte mevcut işlev kaybı geri döndürülemez.

Bir böbrek çukur iltihabı kronik bir seyir de izleyebilir; bu durumda hastada herhangi bir şikayet veya belirti görülmeyebilir.

İdrar kültürü, yalnızca aktif bir enfeksiyon durumunda bakterileri gösterir.

Kronik piyelonefrit de böbrek fonksiyonlarında azalmaya yol açabilir.

Tekrarlayan veya kronik böbrek çukuru iltihabı olan çocuklarda, doktorlar anatomik veya fonksiyonel bir nedeni dışlamalı veya tedavi etmelidir.

Fonksiyonel nedenler şunlar olabilir:

• Vezikoüreteral reflü
• Nörojenik idrar boşaltma bozukluğu

Akut böbrek çukuru iltihabı, genel bir rahatsızlık hissi ile karakterizedir.

Bunlar örneğin şunlardır:

• Ateş
• Titreme ve
• Böbrek bölgesinde ağrı

Genellikle bu durumun öncesinde mesane iltihabına özgü tipik şikayetler görülür, örneğin:

• ağrılı idrara çıkma
• sık idrara çıkma isteği ve az miktarda idrar çıkması
• sık idrara çıkma

Şikayetlerin şiddeti değişkenlik gösterebilir. Yaşlı kişilerde şikayet tablosu tipik olmayabilir. Tedavi edilmezse bu hastalık sepsise (kan zehirlenmesi) yol açabilir.

Akut piyelonefrit tanısı, tipik semptomlara dayalı olarak klinik olarak konur. Ayrıca, idrarda yapılan hızlı testte idrar yolu enfeksiyonunun tipik belirtileri görülür. 

Bunlar şunlardır:

• beyaz ve kırmızı kan hücreleri
• dolaylı bakteri saptaması olarak nitrit

Kanda da aşağıdakiler gibi artmış iltihap belirtileri görülür:

• Kan çökme hızı
• Lökositoz
• C-reaktif protein

Doktorlar, antibiyotik tedavisine başlamadan önce, hastalığa neden olan mikroorganizmayı hedefli bir şekilde kültürlemek için idrar kültürü almalıdır.

Mikrop tespit edildiğinde, uygun bir antibiyotiğe (direnç göstermeyen) geçebilmek için farklı antibiyotik gruplarını test etmelidir.

En sık görülen patojen, vakaların yüzde 80'ini oluşturan Escherichia coli (E. coli)dır.

Diğer etken mikroplar şunlardır:

• Klebsiella
• Proteus ve
• Enterobacter

Böbrekler ve idrar yollarının ultrason muayenesi, diğer nedenleri ekarte edebilir veya doğrulayabilir.

Diğer nedenler şunlar olabilir:

• Taş hastalığı
• Böbreklerde akış engeli

Ayrıca, bu yöntemle böbrekte irin birikimi (böbrek apsesi) sıklıkla tespit edilebilir.

Klinik bulguların belirsiz olması veya başlanan antibiyotik tedavisine yanıt alınmaması durumunda bilgisayarlı tomografi (BT) yapılmalıdır.

Bilgisayarlı tomografide görülen böbrek kan akışındaki değişiklikler ve böbrek boyutundaki değişiklikler, akut böbrek çukuru iltihabı veya böbrek iltihabına işaret eder.

Piyelonefrit tedavisi, hastalığın ciddiyetine göre belirlenir. Bu bağlamda, etkili bir antibiyotik tedavisinin mümkün olduğunca erken başlatılması gerekir.

Genel sağlık durumunda bir değişiklik olmayan erken evre iltihaplanmalarda genellikle ağızdan alınan antibiyotikler ve fiziksel dinlenme yeterlidir.

Ciddi bulguların olduğu ve kan zehirlenmesi riski bulunan veya halihazırda mevcut olan vakalarda (vakaların yaklaşık yüzde 60'ı) hastanede yatış gereklidir.

Bu durumda dikkate alınması gerekenler şunlardır:

• Yatağa yatma
• yeterli sıvı alımı ve
• geniş spektrumlu bir antibiyotikle derhal antibiyotik infüzyonuna başlanması

Buna ek olarak ateş düşürücü ve iltihap önleyici tedbirler de uygulanır.

Enfeksiyonu tetikleyen idrar akış bozuklukları (örneğin, üreter taşı veya mesanede kalan idrar nedeniyle), doktorlar tarafından acilen giderilmelidir. Bu, enfekte olmuş idrarın dışarı akmasını sağlayan bir üreter kateteri veya böbrek fistülü aracılığıyla gerçekleştirilir.

Bu önlemler alındığında, böbrek çukur iltihaplarının çoğu sorunsuz bir şekilde iyileşir.