Anevrizma ameliyatı: Aort anevrizmasında uygulanan damar cerrahisi yöntemi

Anevrizma, bir kan damarının iğ şeklinde veya kese benzeri bir şekilde genişlemesidir. En sık olarak ana damar (aort) etkilenir. Bu duruma aort anevrizması denir.

Sebep genellikle damar duvarındaki bir zayıflıktır. Sürekli kan basıncı nedeniyle duvar esner ve şişkinlik oluşturur. Yüksek tansiyon, sigara içme ve arteroskleroz gibi risk faktörleri anevrizmanın büyümesine yol açar. Özellikle tehlikeli olan nokta şudur: Küçük anevrizmalar genellikle hiçbir belirti vermez. Ancak şişkinlik kritik bir boyuta ulaştığında, yırtılma (rüptür) tehlikesi ortaya çıkar ve bu da ciddi iç kanamalara yol açar.

Aort anevrizmasının nasıl oluştuğunu aşağıdaki videoda görebilirsiniz:

Anevrizma ameliyatını anlamak için aortun anatomisine bir göz atmak faydalı olacaktır. Aort, doğrudan kalpten başlar, aort kemerinden geçerek göğüs kafesi içinden (torasik anevrizma) ilerler ve karın aortu olarak pelvis bölgesine kadar uzanır.

• Karın aort anevrizması: Bu, en sık görülen türdür (karın aort anevrizması).
• Göğüs bölgesindeki aort: Daha nadir görülür, ancak buradan beyne giden damarlar bulunduğu için anatomik olarak daha karmaşıktır.

Aort anevrizması, ana damarın (aort) damar duvarlarında görülen kese şeklinde bir genişlemedir @ Oleksandr Pokusai /AdobeStock

Her anevrizma hemen cerrahi olarak tedavi edilmez. Ameliyat kararı, yırtılma riski ile ameliyat riskinin karşılaştırılmasına bağlıdır.

Vasküler cerrahi kılavuzları genellikle şu durumlarda ameliyatı önerir:

1. Karın bölgesinde çapı yaklaşık 5,0 ila 5,5 cm'ye ulaştığında (kadınlarda genellikle daha erken).

2. Anevrizma büyüyorsa (6 ay içinde hızlı boyut artışı).

3. Semptomatik anevrizmalarda (sırt veya karın ağrısı).

4. Daha kolay yırtılabilen "eksantrik" tiplerde (kesecik oluşumu).

Anevrizma henüz küçükse, “dikkatli bekleme” yaklaşımı uygulanır: Anevrizmanın boyutu ultrason ile düzenli olarak kontrol edilir.

Normal aort ve aort anevrizması karşılaştırması @ Alila Medical Media /AdobeStock

Anevrizma ameliyatı gerekliyse, damar cerrahisinde iki yerleşik ameliyat yöntemi arasından seçim yapılır. Hangi yöntemin uygulanacağı, hastanın yaşına ve aortun anatomik yapısına bağlıdır.

1. Endovasküler tedavi (EVAR/TEVAR) Endovasküler tedavi, minimal invaziv bir yöntemdir ve günümüzde sıklıkla standart tedavi olarak uygulanmaktadır.

• İşlem: Doktorlar, röntgen kontrolü altında kasık arterinden bir kateteri hastalıklı aorta kadar ilerletir.
• Teknik: Katlanmış bir stent protezi (kumaşla kaplı metal bir iskelet), anevrizma bölgesinde açılır. Bu stent, şişkinliği içeriden köprüler.
• Avantajı: Kan akışı protez içinden yönlendirilir ve damar duvarındaki baskı azalır. Büyük bir karın kesisi gerekmez, bu da iyileşmeyi hızlandırır. Buna kateter tekniği ile aort onarımı da denir.

2. Klasik açık cerrahi Açık cerrahide cerrah, aortu ortaya çıkarmak için karın boşluğunu veya göğüs kafesini açar.

• İşlem: Hastalıklı damar bölümü klemple kapatılır, anevrizma kesilerek açılır ve yapay bir damar protezi (plastik bir tüp) ile değiştirilir.
• Ne zaman uygun? Bu yöntem çok uzun ömürlüdür ve genellikle daha genç hastalarda veya stent protezinin anatomik olarak uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda kullanılır.

Karın aort anevrizmasında endovasküler tedavi @ bilderzwerg /AdobeStock

İster açık cerrahi ister endovasküler olsun: İşlem, uzman bir klinikte veya damar cerrahisi bölümü bulunan bir hastanede gerçekleştirilir.

• Hazırlık: BT görüntüleri ile aort anevrizması milimetre hassasiyetinde ölçülür.
• Anestezi: Açık ameliyat genel anestezi altında yapılır; stent ameliyatı ise genellikle lokal anestezi veya spinal anestezi ile de gerçekleştirilebilir.
• Süre: Anevrizma ameliyatı, karmaşıklığına bağlı olarak 1,5 ile 4 saat arasında sürer.

Her cerrahi müdahale gibi, aort anevrizması tedavisi de riskler barındırır. Genellikle önceden mevcut hastalıkları olan yaşlı hastalar söz konusu olduğundan, uzmanlar uygunluğu titizlikle değerlendirir. Olası komplikasyonlar şunlardır:

• Kanamalar veya yara iyileşme bozuklukları.
• Bacaklarda veya böbreklerde kan dolaşımı bozuklukları.
• Endoleaks (sadece stentlerde): Protez sızdırmaz bir şekilde kapanmadığında ve kan anevrizma kesesine akmaya devam ettiğinde.
• Anestezi sırasında kardiyovasküler sorunlar.

Yine de: Rüptüre olmuş bir anevrizma, akut olarak hayati tehlike oluşturur. Bu nedenle, belirli bir boyuttan itibaren planlanan ameliyat, müdahale etmemeye kıyasla neredeyse her zaman daha az risklidir.

Anevrizma ameliyat edilirse, prognoz genellikle çok iyidir. Ancak endovasküler tedavide, stentlerin yerinden kaymadığından emin olmak için ultrason veya BT ile ömür boyu izlenmesi gerekir. Açık ameliyat sonrasında damar protezi genellikle bakım gerektirmez.

Uzun vadeli başarı için önemli olan:

• Kan basıncını optimal seviyeye ayarlamak.
• Sigarayı bırakmak (nikotin damar duvarına ciddi zarar verir).
• Bir damar hastalıkları uzmanı tarafından düzenli kontrol.